Category Archives: Articles

အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ၏ မြန်မာ့အရေးခြေလှမ်းသစ်များ 

နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဖနွမ်းပင်မြို့တော်တွင် ကျင်းပခဲ့သော ၄၀ နှင့် ၄၁ ကြိမ်မြောက် အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများတွင် မြန်မာအရေးဖြေရှင်းရန် ၎င်းတို့ချမှတ်ခဲ့သော “တူညီဆန္ဒ ၅ ရပ်” ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်စွမ်း မရှိခြင်းအပေါ် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ ပြန်လည်သုံးသပ်ခဲ့ကြပြီး၊ ခြေလှမ်းသစ်များဖြင့် ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်သွားရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ ကြသည်။ 

မြန်မာ့ပြဿနာကို အာဆီယံအဖွဲ့ကြီးက ဖြေရှင်းရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း တနှစ်ခွဲကျော်လာသည် အထိ မည်သည့်ရလဒ်မှ ထွက်ပေါ်မလာခြင်းက အဖွဲ့ကြီး၏ ဒေသတွင်းအရေးကိစ္စများတွင် ဦးဆောင် နိုင်မှု၊ အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ ကြွေးကြော်နေသော အာဆီယံကို ဗဟိုပြုမှု (ASEAN Centrality) စသည့် အာဆီယံ၏ အသုံးဝင်မှုကို တိုက်ရိုက် စိန်ခေါ်လျက်ရှိသည်။ 

ထိုမျှမက အာဆီယံ၏ မြန်မာ့အရေး ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်ပုံသည် ဒေသတွင်း အခြားပြဿနာများဖြစ်သည့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်အရေးနှင့် ထိုင်ဝမ်အရေးတို့တွင် အာဆီယံ၏ အရေးပါမှု အခန်းကဏ္ဍကို မေးခွန်းထုတ်ကြပေလိမ့်မည်။ 

အာဆီယံသည် ဒေသတွင်း အလေးထား ဆက်ဆံသင့်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါသေး၏လော။ အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ၏ မြန်မာ့အရေးကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းပုံက တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြေပေးပါလိမ့်မည်။

ထို့ကြောင့် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ မြန်မာ့အရေး  ကြားဝင်ဖြေရှင်းလိုသည့် ဆန္ဒသည် မြန်မာ ပြည်သူများ ရင်ဆိုင်နေရသောဒုက္ခကို ကူညီဖြေရှင်းပေးရုံသက်သက်မျှ မဟုတ်ဘဲ အာဆီယံအဖွဲ့ကြီး၏ ဂုဏ်သိဏ္ခာနှင့်အကျိုးစီးပွားကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကာကွယ်နေရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်နိုင်ပါသည်။  

တစ်နှစ်ခွဲကျော် အချိန်ဖြုန်းခဲ့သော အာဆီယံသည် ယခုထိပ်သီးအစည်းအဝေးမတိုင်မီ အောက်တိုဘာ လ ၂၇ ရက်နေ့က ဖနွမ်းပင်မြို့တော်မှာပင် မြန်မာ့အရေးအတွက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အထူး အစည်းအဝေး ကျင်းပပြီး၊ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးအတွက် အဆိုပြုချက်များကို ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။

ထိပ်သီးအစည်းအဝေး ကြေညာချက်တွင် တွေ့မြင်လာရသော တူညီဆန္ဒ ၅ရပ်ကို ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေး ခြေလှမ်းသစ်များသည် အောက်တိုဘာ အထူးအစည်းအဝေးက ထွက် ပေါ်လာသော အဆိုပြုချက်များကို အခြေခံထားသည်ဟု နားလည်နိုင်ပါသည်။

ဤတစ်ကြိမ် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များက အလွန်ဆိုးသွမ်းရမ်းကားပြီး ကိုယ့် ပြည်သူကို သတ်ဖြတ်နေသော မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်များကို ကိုင်တွယ်ထိန်းချုပ်နိုင်ပါမည်လော။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်များ ထွက်လာပြီး နာရီပိုင်းအတွင်း စစ်ကောင်စီက ထိုဆုံးဖြတ်ချက်များကို တူးတူးခါးခါး ဆန့်ကျင်ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။

ကိုယ့်ပြဿနာ ကိုယ်ရှင်းနေရသော အာဆီယံခေါင်းဆောင်တသိုက် 

မြန်မာတွင် အာဏာသိမ်းပြီး ၃ လခန့်အကြာ၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျကာတာမြို့တော်တွင် အာဆီယံ ၉ နိုင်ငံက ခေါင်းဆောင်များက အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို ခေါ်ယူတွေ့ဆုံခဲ့ပြီး၊ မြန်မာ့ပြဿနာ ဖြေရှင်းရန် တူညီဆန္ဒ ၅ ရပ်ကို ချမှတ်ကာ မင်းအောင်လှိုင်၏ သဘောထားကိုပါ တပါတည်း ရယူခဲ့သည်။ 

မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်သည် ကျင့်ဝတ်သိက္ခာရှိသော စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟု အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ ထိုအချိန်က ထင်မြင်ယူဆခဲ့လေသလား။ မင်းအောင်လှိုင်က သဘောတူခဲ့သဖြင့် တူညီဆန္ဒ ၅ ရပ် ဖြင့် မြန်မာ့အရေး ဖြေရှင်းနိုင်ပြီဟု အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ ထင်မှတ်ခဲ့လေသလား။ သို့ဆိုလျှင် အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတစ်ခု၏ နိုင်ငံရေးပြဿနာ အတိမ်အနက်ကို အလွန်လွဲမှားစွာ ရှုမြင်ခဲ့ပါလားဟု ကောက်ချက်ချ ရမည် ဖြစ်သည်။ 

အမှန်စင်စစ် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ ချမှတ်ခဲ့သော တူညီဆန္ဒ ၅ ရပ် က ရိုးရှင်းလှသည်။ ထို့မျှ ရိုးရှင်းလွန်း၍ အကောင်အထည်မပေါ်လာခြင်းလည်း ဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာ့အရေးက ထိုမျှမရိုးရှင်းပါ။

တူညီဆန္ဒ ၅ ရပ်မှာ (၁) အကြမ်းဖက်မှုများ ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်၊ (၂) သက်ဆိုင်သူအားလုံး ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲမှတဆင့် အဖြေရှာရန်၊ (၃) အာဆီယံက အထူးကိုယ်စားလှယ်တဦး ခန့်အပ်ပြီး ကြား ဝင်ဆောင်ရွက်ပေးရန်၊ (၄) မြန်မာပြည်သူများ အရေးတကြီးလိုအပ်နေသော လူသားချင်းစာနာမူ အကူ အညီပေးရန်နှင့် (၅) အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်က မြန်မာပြည်က သက်ဆိုင်သူအားလုံးနှင့် တွေ့ ဆုံရန် တို့ဖြစ်သည်။  

ထို ၅ ချက်သည် မြန်မာပြဿနာ ဖြေရှင်းရေးအတွက် လိုအပ်သော အချက်များသာတည်း။ သို့သော် ထို ၅ ချက် မည်သို့မည်ပုံ အကောင်အထည်ဖော်ရမည်ကို တိကျသေချာစွာ လမ်းညွန်မှုမပြုလုပ်ခဲ့ ခြင်းက အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ၏ အဓိကပြဿနာ ဖြစ်သည်။ 

နေ့စဥ်နေ့တိုင်း နိုင်ငံအနှံ့အပြား သတ်ဖြတ်ရမ်းကားနေသော စစ်ဘီလူးများကို ရင်ဆိုင်နေရသော မြန်မာ ပြည်သူများအတွက် အချိန်က အလွန့်အလွန်အရေးကြီးနေသည်၊ ဤအခြေအနေတွင် အာဆီယံက မြန်မာ့ပြဿနာကို ရလဒ်မထွက်အောင် တနှစ်ခွဲကျော်ကြာ အချည်းအနှီး အချိန် ဖြုန်းခဲ့ကြသည်။ 

နောက်ဆုံး ၎င်းတို့ချက်မှတ်ခဲ့သော ၅ချက်ကို မည်သို့မည်ပုံ အကောင်အထည်ဖော်သင့်သနည်း ဆိုသည့် ပြဿနာက ခေါင်းဆောင်များဆီ ပြန်ရောက်သွားသည်။ ကောင်းကင်ကြီးကို တည့်တည့် မော့ကြည့်ပြီး ထွေးခဲ့သော တံတွေးက ကိုယ့်မျက်နှာပေါ် ပြန်ကျလာသည်နှင့် တူပေသည်။ 

ထိုအခါ အာဆီယံခေါင်းဆောင်များသည် ကိုယ့်ပြဿနာ ကိုယ်ပြန်သုံးသပ်ပြီး၊ ဆုံးဖြတ်ချက်အသစ် ၁၀ ချက် ထပ်မံချမှတ်ကာ မြန်မာ့အရေး ခြေလှမ်းသစ်များ လှမ်းရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ 

ယခုတစ်ကြိမ် ထိုဆုံးဖြတ်ချက်များ အမှန်တကယ် ထိရောက်နိုင်ပါ့မလား ဆိုသည်ကို  တစ်ချက်ချင်း သုံးသပ် ဖော်ပြ သွားပါမည်။ 

အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ၏ မြန်မာ့အရေး ဆုံးဖြတ်ချက် ၁၀ ချက်

ပထမဆုံးဖြတ်ချက် – တူညီဆန္ဒ ၅ ရပ်ကို ဆက်လက်ကိုင်စွဲထားရန် ဆုံးဖြတ်ပြီး၊ ထိုအချက် အားလုံးကို “တစ်စုံလုံး” (Implement in its entirety) အကောင်အထည်ဖော်ရမည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ 

အဓိပ္ပာယ်မှာ အဆိုပါ ၅ ချက်ထဲမှ လိုချင်သည့်အချက်ကိုသာ ရွေးထုတ် အကောင်အထည်ဖော် ခြင်းမျိုး လုပ်ဆောင်ခွင့် မပြုပါ။ အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပထမဆုံး အချက်အဖြစ် အလေးထားဖော်ပြရသည်မှာ အကြောင်းရှိပါသည်။

စစ်ကောင်စီသည် တူညီဆန္ဒ ၅ ရပ်ကို လက်ခံအကောင်အထည်ဖော်နေပါသည်ဟု ဝါဒဖြန့်လျက်ရှိပြီး၊ လက်တွေ့တွင် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးရေး အချက်တစ်ခုတည်းကို ၎င်းတို့၏ အစီအစဥ်နှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ပြောနေသည်။ ယနေ့အချိန်ထိ အကြမ်းဖက်မှုများ မရပ်တန့်ခြင်း၊ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေး လမ်းကြောင်းကို ပယ်ချခြင်းတို့အပြင် အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် အဆက်ဆက်က တောင်းဆိုနေသော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် သက်ဆိုင်သူအားလုံးနှင့် တွေ့ဆုံခွင့်ပေးရေးကိုပင် ငြင်းဆန်လျက်ရှိသည်။ 

စစ်ကောင်စီကို အသိအမှတ်ပြုဆက်ဆံရန် လိုလားသော ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံက အာဆီယံ အလှည့်ကျ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည့်အခါ တူညီဆန္ဒ ၅ ရပ်ကို ချမှတ်ခဲ့စဥ်က မည်သို့အကောင်အထည်ဖော်သင့်သည် ကို တိကျပြတ်သားစွာ ဖော်ပြမထားခဲ့သော အားနည်းချက်ကို အသုံးချ၍ ထို ၅ ချက်ကို တဆင့်ချင်း အကောင်အထည်ဖော်ရန် လိုအပ်သည်ဟု လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ 

လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးရေးကိစ္စကို ဦးစားပေးခြင်းသည် ညှိနှိုင်းရလွယ်မည်ဟု ယူဆချက် ဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယား အထူးကိုယ်စားလှယ် ပရက်ဆိုခွန်း၏ စစ်ကောင်စီကို ချည်းကပ်မှုသည် မြန်မာ နိုင်ငံကို ၂ ကြိမ်သွားရောက်ခဲ့သော်လည်း အကျိုးရလဒ်မထွက်ခဲ့ပါ။ 

တူညီဆန္ဒ ၅ ရပ်၏ အရေးအကြီးဆုံး ပထမ နှစ်ချက်ဖြစ်သော အကြမ်းဖက်မှုများ ရပ်တန့်ရေးနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးအဖြေရှာရေးအတွက် စစ်ကောင်စီကို ထိထိရောက်ရောက် ဆွေးနွေးတောင်းဆိုခဲ့ ကြောင်း မပြသနိုင်ခဲ့ပဲ၊ ၎င်း၏ ခရီးစဥ်အတွက် စစ်ကောင်စီက လက်ခံစီစဥ်ပေးခဲ့ခြင်းကိုပင် တိုးတက် မှုဟု ပြောဆိုနေခဲ့သည်။ သူ့ရှေ့က ဘရူနိုင်း အထူးကိုယ်စားလှယ်က မြန်မာနိုင်ငံကို မသွားခဲ့ရခြင်းကို နှိုင်းယှဥ်ပြောနေသလား မသိပါ။ 

ထို့ကြောင့် ယခုထိပ်သီးအစည်းအဝေးကြေညာချက်ပါ တူညီဆန္ဒ ၅ရပ်ကို “တစ်စုံလုံး” အကောင် အထည်ဖော်ရန် အချက်သည် အလွန်အရေးကြီးပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာ မည့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်မှုကို စောင့်ကြည့်ရန်လိုသည်။

ဒုတိယဆုံးဖြတ်ချက် – တူညီဆန္ဒ ၅ ရပ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ခိုင်မာလက်တွေ့ကျပြီး တိုင်း တာနိုင်သော အညွှန်းကိန်းများပါဝင်လျက် တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားသော အချိန်ဇယားဖြင့် အကောင် အထည်ဖော်မည့် အစီအစဥ် (An implementation plan) တစ်ခု ရေးဆွဲရမည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။  

တူညီဆန္ဒ ၅ရပ် ချမှတ်ကြစဥ် ထိုအချက်ကို ထည့်သွင်းရန် ပျက်ကွက်ခဲ့မှုကြောင့် အာဆီယံသည် မြန်မာ့အရေး မဖြေရှင်းနိုင်ဘဲ တစ်နှစ်ခွဲကြာ အချိန်ဖြုန်းခဲ့သည်။ တိကျသော အကောင်အထည်ဖော်မှု အစီအစဥ် မရှိသဖြင့် အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌနိုင်ငံ၏ သဘောဆန္ဒအတိုင်း တနိုင်ငံ တစ်မျိုး လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြ သည်။ 

ဝန်ကြီးချုပ်ဟွန်ဆန် အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ဖြစ်ချင်း ရက်ပိုင်းအတွင်း မင်းအောင်လှိုင်ရှိရာ နေပြည်တော် ကို အပြေးသွားတွေ့ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်က သက်သေပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြား ရေးဝန်ကြီး ပရက်ဆိုခွန်းကလည်း အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ် တာဝန်ယူထားပါလျက် Channel New Asia နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတွင်၊ ၎င်း၏တာဝန်နှင့်ဆန့်ကျင်ပြီး မြန်မာကို အာဆီယံက စံနှုန်း ၂ မျိုးထားဆက်ဆံနေကြောင်း အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြန်လှန်ဝေဖန်ခဲ့သည်။

စစ်ကောင်စီကိုလိုလားသော ကမ္ဘောဒီးယားကြောင့် တူညီဆန္ဒ ၅ရပ်သည် သိက္ခာမဲ့စွာ ပုံပျက်ပန်းပျက် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားသည် မင်းအောင်လှိုင်ကို အာဆီယံက လက်ခံလာရေး အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို အလွဲသုံးစာလုပ်ကာ ဘက်လိုက်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားသည်။ မြန်မာပြည်သူများက အာဆီယံအပေါ် စိတ်ပျက်ရုံမျှမက မျှော်လင့်ချက်ပင် မထားတော့ပေ။

သို့သော် နေပြည်တော်ကအပြန် ဝန်ကြီးချုပ်ဟွန်ဆန် မျက်နှာပန်းလှရန် စစ်ကောင်စီသည် မည်သည့် အပြုသဘောလိုက်လျော်မှုမျှ မပြုလုပ်ခဲ့သည့်အပြင် ၎င်းတို့ကို အသိအမှတ်ပြုလက်ခံရေး ဟွန်ဆန်ကို အသုံးချပြီး အာဆီယံကိုပါ အကြပ်ကိုင်သည်နည်းလမ်းကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။

ထိုကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ အကြမ်းဖက်သတ်ဖြတ်မှုများကြောင့် မြန်မာပြည်သူ ထောင်နှင့်ချီ သေဆုံးခဲ့ရပြီး၊ လူဦးရေ တသန်းကျော် နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးရခြင်းနှင့် ကျေးရွာအများအပြားက သောင်းနှင့်ချီသော နေအိမ်များ ပြာပုံဘဝ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ 

၎င်းကိုယ်တိုင် စာရေးမေတ္တာ ရပ်ခံခဲ့သည်ကို မင်းအောင်လှိုင် က အလေးမထားပဲ၊ ကိုဂျင်မီ နှင့် ကိုဖြိုး ဇေယျာသော် အပါအဝင် ဒီမိုကရေစီအရေး လှုပ်ရှားသူ ၄ ဦးကို ကြိုးပေးကွက်မျက်ခဲ့သည့်အခါမှ ဟွန်ဆန် စိတ်ဆိုးဒေါသဖြစ်ခဲ့သည်ဟု အာဆီယံ သံတမန်လောကမှတဆင့် ကြားသိရသည်။ 

ထို့နောက် ကမ္ဘောဒီးယား၏ ကြိုးပမ်းမှုများ သိသိသာသာ နှေးကွေးသွားခဲ့ပြီး၊ မြန်မာအရေး နောက် လာမည့် အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ အင်ဒိုနီးရှားလက်ထဲ အပ်ရန်ကိုသာ စိတ်စောခဲ့လေသလား။ အောက်တို ဘာလတွင် စီစဥ်ထားသည့် ပရက်ဆိုခွန်း၏ တတိယအကြိမ် မြန်မာခရီးစဥ်ကိုပင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ 

ယခု ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် တနှစ်တခါ ပြောင်းလဲနေသော အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌနှင့် အထူးကိုယ်စားလှယ် အပေါ်မူတည်ပြီး အာဆီယံ၏ မြန်မာ့အရေး ချည်းကပ်ပုံ အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲနေမှုကို ဟန့်တားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ 

သို့သော် ထိုအကောင်အထည်ဖော်မှုအစီအစဥ် (Implementation Plan) အမြန်ဆုံး ပေါ်ထွက်လာရန် လိုအပ်ပြီး၊ ထို့အတွက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၏ တာဝန်ဖြစ်သည်။

တတိယဆုံးဖြတ်ချက် – မြန်မာနိုင်ငံက သက်ဆိုင်သူအားလုံး တူညီဆန္ဒ ၅ရပ်ကို လိုက်နာအကောင် အထည်ဖော်ရန်၊ အာဆီယံက သက်ဆိုင်သူအားလုံးကို အမြန်ဆုံး ထိတွေ့ဆက်ဆံသွားရန်နှင့် အာ ဆီယံ အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်က ပျော့ပြောင်းပြီး အလွတ်သဘော ထိတွေ့ဆက်ဆံရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ 

ယနေ့အချိန်ထိ အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်များသည် စစ်ကောင်စီနှင့်သာ ဆက်ဆံရန် လုံးပန်းနေကြသည်၊ မြန်မာပြည်သူများ၏ ဆန္ဒအတိုင်းဟု ကြေညာချက်အသီးသီးတွင် ဖော်ပြသော်လည်း ၎င်းတို့သည် ပြည်သူလူထု အမှန်တကယ်ထောက်ခံထားသော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံခြင်း မရှိပေ။ 

အထူးကိုယ်စားလှယ်များသည် အာဆီယံခေါင်းဆောင်တို့ ချမှတ်ထားသော တူညီဆန္ဒ ၅ရပ်၏ နောက်ဆုံးအချက်ကို မလိုက်နာခြင်းအား အထင်အရှား တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ထို့အချက်သည် အာဆီယံ၏ ထင်ရှားသော စိတ်ပျက်စရာအကောင်းဆုံး အပြောတစ်မျိုး အလုပ်တစ်မျိုး အမူအကျင့် ဖြစ်သည်။

NUG နှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) ကို အထူးကိုယ်စားလှယ်များက တွေ့ဆုံရန် ရှောင်ရှားနေခြင်းသည် စစ်ကောင်စီက ထိုအဖွဲ့များက အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များအဖြစ် ကြေ ညာထားခြင်းကို လက်ခံထားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။ 

စစ်ကောင်စီကလည်း NUG နှင့် CRPH ကို အာဆီယံက မတွေ့နိုင်ရန် နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ဖိအားပေး ဟန့်တားနေသည်။ ယခုထိပ်သီးအစည်းအဝေး ထုတ်ပြန်ချက်ထွက်ပြီး နာရီပိုင်းအတွင်း စစ်ကောင်စီ ၏ ကန့်ကွက်ကြောင်း ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ရာတွင် ဤအချက်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက် ထားသည်။ 

၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာမည့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် ဤထိပ်သီးအစည်း အဝေး ဆုံးဖြတ်ချက်အရ NUG ကို မဖြစ်မနေ တွေ့ဆုံရမည်ဖြစ်သည်။ အင်ဒိုနီးရှားက NUG ကို အသိ အမှတ်ပြုသည့် သဘောထား ရှိသော်လည်း၊ ယနေ့အချိန်ထိ NUG နှင့် တိုးတိုးတိတ်တိတ်သာ တွေ့ ဆုံရဲသည်။ လာမည့်နှစ်တွင် NUG ကို ရဲရဲတင်းတင်း တွေ့ဆုံမည်လား စောင့်ကြည့်ရန်သာ ရှိသည်။  

စတုတ္ထဆုံးဖြတ်ချက် – အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအစည်းအဝေးများ တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ နိုင်ငံရေးကိုယ်စားပြု တက်ရောက်ခွင့် ပိတ်ပင်ထားသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အာဆီယံခေါင်းဆောင်များက ဆက်လက်ကျင့်သုံးသွားမည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ 

ထပ်မံဖြည့်စွက်လိုက်သည့် အချက်က “လိုအပ်ပါက” အာဆီယံ၏ အခြားအစည်းအဝေးများတွင်ပါ မြန်မာကိုယ်စားပြုမှုကို သုံးသပ်ဆောင်ရွက်သွားရန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၏ အာဆီယံပူးပေါင်း ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရေးကောင်စီ (ASEAN Coordinating Council) ကို တာဝန်ပေးအပ်လိုက်သည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။  

ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများသည် စစ်ကောင်စီကို ထပ်မံအရေးယူနိုင် ခွင့် ရှိသွားပြီဖြစ်သည်။ တနည်းအားဖြင့် စစ်ကောင်စီသည် အာဆီယံနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမရှိဘဲ မြန်မာပြည်သူများအပေါ် ဆက်လက် အကြမ်းဖက်သတ်ဖြတ် ကျူးလွန်နေပါက ထပ်မံအရေးယူခံရ ဖွယ် ရှိသည်။ 

သို့သော် စစ်ကောင်စီကို လိုလားသော ကမ္ဘောဒီးယား၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်နှင့် လာအို နိုင်ငံများကြောင့် စစ်ကောင်စီကို ထပ်မံအရေးယူရန် အာဆီယံအတွင်း တူညီဆန္ဒ (Consensus) ရရှိနိုင်မှု အပေါ် များစွာသံသယဖြစ်ဖွယ် ရှိနေပါသည်။ 

ပဥ္စမဆုံးဖြတ်ချက် – အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးသည် အာဆီယံပဋိညာဥ်နှင့်အညီ အမြင့်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်သည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး၊ တူညီဆန္ဒ ၅ရပ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင်လည်း ကောင်း၊ အဖွဲ့ဝင်များအကြား တူညီဆန္ဒ မရရှိသည့်အခါတွင်လည်းကောင်း နောက်ဆုံး အဆုံးအဖြတ် ပေးခြင်းကို လုပ်ဆောင်မည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

ထိုအချက်ကို ထည့်သွင်းထားရသည်မှာ အကြောင်းရှိသည်။ မင်းအောင်လှိုင်ကို ထိပ်သီးအစည်းအဝေး တက်ရောက်ခွင့် ပိတ်ပင်ခြင်းမှာ  ပဋိညာဥ်နှင့် မကိုက်ညီဟု  စစ်ကောင်စီနှင့် စစ်ကောင်စီကိုလိုလားသော အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတချို့က ပြောဆိုထားသည်။ 

အာဆီယံပဋိညာဥ် ပုဒ်မ ၇ (၂) (က) တွင် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသည် အမြင့်ဆုံး မူဝါဒ ချမှတ်သည့်အဖွဲ့ဖြစ်ခြင်း၊ ပုဒ်မ ၇ (၂) (ဃ) တွင် အာဆီယံကို ထိခိုက်လာသော အရေးပေါ် အခြေအနေ များတွင် သင့်လျော်သလို အရေးယူ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း နှင့် ပုဒ်မ (၇) (င) တွင် ပဋိညာဥ်အခန်း (၇) နှင့် (၈) အရ ဆုံးဖြတ်ရန် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ လွှဲအပ်ခြင်းဟု ဖော်ပြထားသည်။  

အာဆီယံခေါင်းဆောင်များသည် မြန်မာ့အရေးကို ပဋိညာဥ်အခန်း (၇)၊ ပုဒ်မ ၂၀ အရ ကိုင်တွယ်ဆောင် ရွက်နေခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ပုဒ်မ ၂၀၊ ပုဒ်မခွဲ ၄ တွင် ပဋိညာဥ်ကို မလိုက်နာခြင်း သို့မဟုတ် ဆိုးရွားစွာ ချိုးဖောက်လျှင် ထိုပြဿနာကို အဆုံးအဖြတ်ပေးရန် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ လွှဲအပ်ရမည်ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်။  

ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ရွေးကောက်ပွဲမှ အာဏာရလာခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ အာဏာ သိမ်းခဲ့သော မင်းအောင်လှိုင်ကို နိုင်ငံအကြီးအကဲ သို့မဟုတ် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် အာဆီယံပဋိညာဥ်က ခွင့်ပြုမထားပါ။ ယင်းသည် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ လက်တွေ့ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော ပြဿနာ ဖြစ်သည်။ 

အာဆီယံပဋိညာဥ်အရ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အခြေခံသော အစိုးရများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ မင်းအောင်လှိုင်၏ အာဏာရယူမှုသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ချိုးဖောက်သော အာဏာသိမ်းခြင်းဖြစ်၍ အာဆီယံပဋိညာဥ်နှင့် ဆန့်ကျင်လျက်ရှိသည်။ 

သို့သော် မင်းအောင်လှိုင်ကို ထိပ်သီးအစည်းအဝေး တက်ခွင့်မပြုခြင်းသည် အာဆီယံ တူညီဆန္ဒ ၅ ရပ်ကို အကောင်အထည်မဖော်ခြင်းကြောင့် ဟု အများက နားလည်ထားကြသည်။ စစ်ကောင်စီကလည်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်ခု၏ ပြည်တွင်းရေးကို အာဆီယံ ခေါင်းဆောင်များက ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ကာ ပဋိညာဥ် ကို ချိုးဖောက်သည်ဟု ဝါဒဖြန့်နေသည်။  

ထို့ကြောင့် မင်းအောင်လှိုင်ကို အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး တက်ရောက်ခွင့်မပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ သော ၂၀၂၁  အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ အာဆီယံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အရေးပေါ် အစည်းအဝေး ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လေ့လာရန်လိုအပ်သည်။

အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ၃၈ နှင့် ၃၉ ကြိမ်မြောက် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးများနှင့် ဆက်စပ်ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများသို့ တက်ရောက်ခွင့်ပြုရန် အပြိုင်အကြောင်းကြားလာသဖြင့် အာဆီယံအတွင်း မြန်မာ၏ နိုင်ငံရေးအရ ကိုယ်စားပြုမှုကိစ္စအပေါ် အဖွဲ့ဝင်များအကြား ဘုံသဘောတူညီချက် မရရှိခြင်းကြောင့်၊ မြန်မာကို ၎င်း ၏ ပြည်တွင်းရေး ပြေလည်အောင်ဖြေရှင်းပြီး၊ ပုံမှန်အခြေအနေ ပြန်ရောက်သည်အထိ အချိန် ပေးရန်နှင့် ထိုကာလအတွင်း နိုင်ငံရေးနှင့်မပတ်သက်သော ကိုယ်စားလှယ်ကိုသာ ဖိတ်ကြားရန် ဆုံး ဖြတ်ခဲ့ကြသည် ဟု ဖော်ပြထားသည်။ 

တစ်နည်းအားဖြင့် မင်းအောင်လှိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု တရားဝင် နိုင်ငံအကြီးအကဲ သို့မဟုတ် အစိုးရအကြီးအကဲ ဟုတ်မဟုတ် အာဆီယံအတွင်း ဆုံးဖြတ်ချက် မကျခြင်းကြောင့်၊ အာဆီယံပဋိညာဥ် ပုဒ်မ ၇ အရ ၎င်းသည် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို  တက်ရောက်ခွင့်မရှိခြင်း ဖြစ်သည်။    

ဆဌမဆုံးဖြတ်ချက် – မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားနေသော အကြမ်းဖက်မှုများအတွက် လက်နက်ကိုင် ထားသော အဖွဲ့အားလုံးတွင် တာဝန်ရှိပြီး အကြမ်းဖက်မှုများအတွက် ရှုံ့ချသည်ဟု ဖော်ပြထားသော် လည်း၊ မြန်မာစစ်တပ်သည် တစ်ခုတည်းသော အကြီးမားဆုံး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ကြောင်း ကိုပါ ဖော်ပြထားသည်။

အဓိပ္ပာယ်မှာ အကြမ်းဖက်သတ်ဖြတ်မှုများ ကျူးလွန်နေမှုတွင် စစ်တပ်သည် တာဝန်အရှိဆုံးဖြစ်သည် ဟု ဆိုလိုသည်။ NUG သည်လည်း လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး ဆင်နွဲနေသည်ဖြစ်ရာ အကြမ်းဖက်မှုများ ကျူးလွန်ပါက တန်းတူတာဝန်ရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။

အမှန်စင်စစ် မြေပြင်တွင် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး ဆင်နွဲနေကြသူများမှာ မြန်မာပြည်သူများ ဖြစ် ပြီး၊ စစ်တပ်၏ အကြမ်းဖက်သတ်ဖြတ်မှုများကို ဟန့်တားကာကွယ်ရန် အခြားနည်းလမ်းမရှိတော့ သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ လက်နက်ကိုင်၍ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်ခုခံနေရခြင်းဖြစ်သည်။ 

ထိုအချက်ကို အာဆီယံ ခေါင်းဆောင်များ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိထားရန် လိုအပ်သည်။ သို့မဟုတ်ပါက လူသတ်သမားကို တရားသူကြီးခန့်မိလျက်သား ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ 

သတ္တမဆုံးဖြတ်ချက် – အာဆီယံအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်နှင့် AHA Center တို့က လူသားချင်း စာနာမှုအကူအညီ ပေးရေးလုပ်ငန်းများတွင် သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းအားလုံး (All parties) က ပါဝင် ကူညီရန် တောင်းဆိုထားပြီး၊ အတွင်းရေးမှူးချုပ်နှင့် AHA Center ကို လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာတချို့ အပ်နှင်းရန် ဆုံးဖြတ်ထားသည်။ 

လွန်ခဲ့သော တစ်နှစ်ခွဲလုံးလုံး အာဆီယံအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ရုံးနှင့် AHA Center က စစ်ကောင်စီနှင့်သာ ထိတွေ့ဆက်ဆံပြီး၊ NUG အပါအဝင် နယ်စပ်ဒေသက တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံခြင်း မရှိခဲ့ပါ။

ဤအချိန်တွင် စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ရလဒ်များကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ချပြရန် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်နှင့် AHA Center တွင် တာဝန်မရှိဘူးလား၊ မြန်မာပြည်သူများ သိ ပိုင်ခွင့် မရှိဘူးလားဟူသော မေးခွန်းများ ပေါ်လာသည်။

ယခုဆုံးဖြတ်ချက်တွင် သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းအားလုံး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် တောင်းဆိုထားရာ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ရုံးနှင့် AHA Center တို့က NUG နှင့် တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်းများကို မဖြစ်မနေ ထိတွေ့ဆက်ဆံရမည်ဖြစ်သည်။ စောင့်ကြည့်ရန်သာ လိုသည်။

အဋ္ဌမဆုံးဖြတ်ချက် – ကုလသမဂ္ဂနှင့် အာဆီယံ ပြင်ပ မိတ်ဖက်နိုင်ငံများက အာဆီယံ၏ကြိုးပမ်းမှုများကို ကူညီရန် ယခုအာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး ကြေညာချက်က ပထမဆုံးအကြိမ် တောင်းဆိုထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ 

ထိုအချက်သည် အလေးထားစရာကောင်းပြီး၊ ဒေသဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းက ဒေသတွင်းလုံခြုံရေးကို ထိ ခိုက်နေကြောင်း အသိအမှတ်ပြု ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအတွက် ကမ္ဘာ့အဖွဲ့အစည်းကြီးဖြစ်သော ကုလသမဂ္ဂကို အကူအညီတောင်းလာလျှင် ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီသည် လစ်လျှူရှုထား၍မရပါ။ 

ထို့ကြောင့် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး၏ ကြေညာချက်ကို လုံခြုံရေးကောင်စီတွင် ထပ်ဆင့်ဆွေး နွေးပြီး၊ အာဆီယံကို ကူညီမည့် မြန်မာ့အရေးဆုံးဖြတ်ချက်ကို အချိန်မဆွဲဘဲ အမြန်ဆုံး လုပ်ဆောင်သင့်သည်။ မြန်မာ့အရေး အာဆီယံနှင့်လွဲထားပြီး မျက်နှာလွှဲထားခြင်းသည် ကုလသမဂ္ဂစနစ်ကြီး တစ်ခုလုံး၏ တာဝန်မဲ့မှုနှင့် မူဝါဒရေးရာခြစားမှုကြီးပင် ဖြစ်သည်။

နဝမဆုံးဖြတ်ချက် – အာဆီယံသည် တူညီဆန္ဒ ၅ရပ် အကောင်အထည်ဖော်ရေးကို အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေမည့် အခြားနည်းလမ်းများကိုပါ ဖော်ထုတ်စဥ်းစားရမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ထားသည်။ 

ထိုဆုံးဖြတ်ချက်က အာဆီယံခေါင်းဆောင်းများ မြန်မာ့အရေး ဖြေရှင်းရန် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ချည်း ကပ်လာမှုကို ညွန်ပြနေပြီး၊ ဖြစ်နိုင်သမျှနည်းလမ်းအားလုံးကို စဥ်းစားလုပ်ဆောင်နိုင်ရန် လမ်းဖွင့်ထား သော ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြစ်သည်။ လက်တွေ့ကျင့်သုံးရန်သာ လိုအပ်သည်။

ဒဿမဆုံးဖြတ်ချက် – အထက်ပါဆုံးဖြတ်ချက်များ အကောင်အထည်ဖော်မှုနှင့် တိုးတက်မှုတို့ကို စောင့်ကြည့်လေ့လာရန် အာဆီယံခေါင်း ဆောင်များက ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများကို တာဝန် ပေးအပ်ပြီး၊ လာမည့် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများတွင် ပြန်လည်သုံးသပ်သွားမည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

ထို့ကြောင့် ယခုဆုံးဖြတ်ချက် ၁၀ ချက်က လက်တွေ့ထိရောက်ပြီး အလုပ်ဖြစ်မဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ကျင်းပမည့် ၄၂ နှင့် ၄၃ ကြိမ်မြောက် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင်မှ ပြန်လည် သုံးသပ် ကြမည်ဟု နားလည်နိုင်သည်။ 

လက်ရှိ အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ ကမ္ဘောဒီးယားသည် ယခုထိပ်သီးအစည်းအဝေး ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် အချိန် မကျန်တော့ပါ။ ထို့ကြောင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အာဆီယံအလှည့်ကျ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာမည့် အင်ဒိုနီးရှားက အထက်ပါ ဆုံးဖြတ်ချက် ၁၀ ချက်ကို အကောင်အ ထည်ဖော်ရန် တာဝန်ရှိလာမည် ဖြစ်သည်။  myanmar now

ကမ္ဘာ့ဘဏ် စီမံကိန်း အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီကို အားပေးကူညီနေသလား

မြန်မာနိုင်ငံရှိ ထိခိုက်နိုင်ချေများသော ရပ်ရွာလူထုတချို့ကို ကူညီရန် စီမံကိန်းတစ်ခုကို ရေးဆွဲလျက် ရှိသည်။ ၎င်းစီမံကိန်းကို ကမ္ဘာ့ဘဏ်က ရံပုံငွေထောက်ပံ့မည်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ် (WFP) နှင့် နိုင်ငံတကာကြက်ခြေနီအဖွဲ့(ICRC) တို့က အကောင်အထည်ဖော်ကြမည် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့များသည် သက်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာနများ၊ ဒေသအာဏာပိုင်များ၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာနနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီအသင်း(MRCS) တို့နှင့် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ရန် စီစဉ်ထားသည်။

တစ်နည်းအားဖြင့် ၎င်းနိုင်ငံတကာအဖွဲ့များသည် စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြမည့် အဓိပ္ပာယ်ပင် ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အကူအညီများသည် အမှန်တကယ် လိုအပ်နေသူများထံသို့ မရောက်ရှိဘဲ စစ်တပ်၏ ဗျူဟာကျသော အကျိုးစီးပွားများအတွက် အသုံးချခံရမည့် သဘောဖြစ်သည်။

အချို့ငဲ့ဆုံး ပြည်သူများသည် အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်နေသော တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ အခိုင်အမာ ခြေကုပ်စခန်းများ ဖြစ်လာနေသည့် ကျေးလက်ဒေသများ၌ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ လက်တွေ့တွင် ဤစီမံကိန်း၏ စာရွက်စာတမ်းများ၌ စစ်ကောင်စီက ကျူးလွန်ခဲ့သော အာဏာသိမ်းမှု၊ အကြမ်းဖက်မှု သို့မဟုတ် စစ်ရာဇဝတ်မှုများအကြောင်း တစ်လုံးတစ်ပါဒမျှ ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပေ။

ဤစီမံကိန်းကို ကမ္ဘာ့ဘဏ်က “မြန်မာရပ်ရွာလူထု ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ရေးစီမံကိန်း(MCRP)” ဟု အမည်ပေးထား သည်။ “MCRP ၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိခိုက်နိုင်ချေများသော ပြည်သူများ၏ အနာဂတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် လာစေအောင် ၎င်းတို့၏ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းကို တည်ဆောက်ထိန်းသိမ်းပေးရန် ဖြစ်သည်။ စီမံကိန်းအရ ICRC က ပါဝင်ဆောင်ရွက်မည့် လုပ်ငန်းများတွင် အသက်မွေးမှု အထောက်အကူပြု အစီအစဉ် (လယ်သမားများအား ငွေသားအကူအညီနှင့် မျိုးစေ့၊ လယ်ယာသုံးကိရိယာ၊ ဓာတ်မြေဩဇာများ အကူအညီပေးခြင်း) နှင့် အသေးစား အခြေခံအဆောက်အအုံ အစီအစဉ် (ရေပေးဝေရေး၊ မိလ္လာစနစ်အသုံးပြုနိုင်ရေး၊ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းစီမံခန့်ခွဲမှု၊ စောင့်ရှောက်မှုဂေဟာများ ဆောက်လုပ်ရေး၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် လူထုဗဟိုဌာနများ တည်ဆောက်ရေး) လုပ်ငန်းများ ပါဝင်သည်။

လူသားချင်းစာနာမှု အခြေအနေဆိုင်ရာ ရရှိနိုင်သော အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံ၍ အဆိုပြုလုပ်ငန်းများကို မြန်မာနိုင်ငံရှိ ချင်းပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးများတွင် အဓိက ဆောင်ရွက်သွားနိုင်ဖွယ်ရှိသည်” ဟု စီမံချက်တွင် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။

အဆိုပါဒေသများသည် စစ်ကောင်စီအနေနှင့် အကန့်အသတ် ဖြင့်သာထိန်းချုပ်ထားနိုင်ပြီး ရှုံးပွဲအချို့နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော အပြင်းထန်ဆုံးတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားရာ ဒေသများဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းဒေသများ၌ အကူအညီပေးဝေရာတွင် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းမှာ နယ်မြေကျွမ်းကျင်မှုရှိပြီး စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်မှုများကို ရှောင်နိုင်တိမ်းနိုင်သည့် အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်း (CSO) များမှတစ်ဆင့် ဖြန့်ဝေသည့်နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။ စစ်တပ်၏ လက်အောက်ခံအဖွဲ့များမှတစ်ဆင့် အလုပ်လုပ်ပါက ၎င်းတို့အား အကူအညီကို လက်နက်သဖွယ် အသုံးချခွင့်ပေးလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။

စီမံကိန်း၌ ဖြစ်တန်ချေရှိသော အန္တရာယ်များအတွက် “အကူအညီပစ္စည်းအား ထုပ်ပိုးထားသည်များ မမှန်မကန် စွန့်ပစ်မှု သို့မဟုတ် ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်း စွန့်ပစ်မှုများကြောင့် လူသုံးကုန်ပစ္စည်း အမှိုက်စီမံခန့်ခွဲမှု အန္တရာယ်များ”ကဲ့သို့ သမရိုးကျအန္တရာယ်စာရင်းနှင့် ၎င်းအန္တရာယ်များကို မည်သို့ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမည် ကိုသာ ရေးသားပြုစုထားပြီး အာဏာသိမ်းမှုအကြောင်းနှင့် စီမံကိန်းဒေသများ၌ ဖြစ်ပွားနေသော ပြင်းထန်သည့် တိုက်ပွဲများအကြောင်းကိုမူ ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပေ။ စီမံကိန်း စာရွက်စာတမ်းအများစုကို အာဏာမသိမ်းမီက ရေးသားခဲ့သော ယခင်စာရွက်စာတမ်းများမှ ကူးယူ၍ ဖြတ်ညှပ်ကပ် ပြုလုပ်ထားသည့် ပုံစံမျိုးတွေ့ရသည်။

စီမံကိန်းစာတမ်း ၃ ခုကို စုစုပေါင်း စာမျက်နှာ ၁၀၃ မျက်နှာဖြင့်ပြုစုတင်ပြထားပြီး ၎င်းတို့၏ အမည်များမှာ “မြန်မာရပ်ရွာလူထု ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ရေး စီမံကိန်း- သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှုရေး စီမံခန့်ခွဲမှုမူဘောင်”၊ “ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှုရေးကတိကဝတ် စီမံချက်(ESCP)” နှင့် “အကျိုးသက်ဆိုင်သူ ချိတ်ဆက်ပူးပေါင်းမှုစီမံချက်” တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စီမံချက်၏ ပြဿနာအရှိဆုံး အပိုင်းများကိုသာ ဆောင်းပါးရှင်က ဆွေးနွေးသွားမည် ဖြစ်သည်။ စာတမ်းတစ်ခုစီတွင် “ဆွေးနွေးရန် အတွက်မူကြမ်း” ဟု ဖော်ပြပါရှိသဖြင့် စစ်ကောင်စီကို ထောက်ခံနေသည့် အဆိုပါစီမံကိန်းကို တားဆီးရန် အလွန်အမင်း နောက်ကျသွားသည့် အခြေအနေမျိုးသို့ ဆိုက်ရောက်ပြီးဖွယ်မရှိသေးပေ။

ပထမဆုံးသတိပြုမိသည်မှာ “အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အကူအညီပေးအပ်မှုကဏ္ဍဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း(MRCS) သည် အကောင်အထည်ဖော်မည့် မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်မည်” ဟူသော စာကြောင်းဖြစ်သည်။ MRCSသည် စစ်တပ်၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိကြောင်း အများက သိရှိထားပြီးဖြစ်ရာ တိုင်းပြည်နယ်မြေများ သိမ်းပိုက်နိုင်ရေး တိုက်ပွဲများဆင်နွှဲရင်း အရေးနိမ့်ရင်းဖြစ်နေသည့် ယခုလိုအချိန်မျိုးတွင် စစ်တပ်က ပို၍ပင် ထိန်းချုပ် ညွှန်ကြားလာမည်မှာ အသေအချာဖြစ်သည်။

MRCSက စီမံကိန်းကဏ္ဍများကို မည်သို့ဆန်းစစ်မည်၊ မည်သို့ဖြန့်ဝေမည်၊ မည်သို့ထိန်းကျောင်း စစ်ဆေးမည်ကို စာတမ်း၌ ဆက်လက်ဖော်ပြထားသည်။ ပေးအပ်သည့်အကူအညီကို မည်သို့ကြိုးကိုင်ချယ်လှယ်မည်ကို သိရှိနိုင်ဖို့ ဉာဏ်ကြီးရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပါ။ စီမံကိန်း စာရွက်စာတမ်းများ၌ အလေးပေးဖော်ပြထားသည်မှာ စီမံကိန်း၏ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှုများကို ထိန်းကျောင်းရေးဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးသည် အလွန်အရေးကြီးသော ကိစ္စဖြစ်သည်မှာ မှန်ကန်သော်လည်း စာတမ်းသည် လယ်ပြင်မှာဆင်သွားသလို ထင်ရှားနေသည့် အချက်ကိုမူ လျစ်လျူရှုထားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ထင်ရှားလွန်းသည့်အချက်မှာ စစ်တပ်ကို ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်သည့် ဖြစ်ပွားနေဆဲ ပြည်တွင်းစစ်ပင် ဖြစ်သည်။

သို့ရာတွင် အောက်ပါအချက်အချို့ကိုမူ စီမံကိန်းအဆိုပြုချက်၌ အမှန်တကယ် ဖော်ပြထားသည်-

“လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မည့် ဒေသများအား အောက်ပါစံနှုန်းများအပေါ် အခြေခံ၍ရွေးချယ်မည်-

• ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေမှု၊ နောက်ဆက်တွဲ အကာအကွယ်ပေးနိုင်ရေး စိုးရိမ်ရမှုအခြေအနေနှင့် မြေမြှုပ်မိုင်းကဲ့သို့ စစ်ပွဲအကြွင်းအကျန်များ ရှိနေနိုင်မှုအနေအထား။

• ဒုက္ခသည်အရေအတွက် များပြားမှု။

• ဒုက္ခသည် သို့မဟုတ် နေရပ်ပြန်သူ အများအပြားရှိနေသော သို့မဟုတ် ရှိလာနိုင်သောဒေသများ။

• ယခင်က ပဋိပက္ခကြောင့် ထိခိုက်မှုရှိခဲ့ပြီး နယ်စပ်ဒေသနှင့် နီးကပ်သောဒေသများ (မတည်ငြိမ်မှု ကြီးမားသောဒေသ)။

• ICRC ၏ ထပ်ဆောင်းတန်ဖိုးရှိနေမှု (အခြား လူသားချင်းစာနာမှုအဖွဲ့များနှင့် လုပ်ငန်းထပ်နေမှု မရှိခြင်း အပါအဝင်)” ဟူ၍ဖြစ်သည်။

အဆိုပါဒေသများ၌ အပြင်းထန်ဆုံး တော်လှန်ရေးများ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိရာ ၎င်းဒေသများသို့ အကူအညီ ပေးအပ်မှုကို စစ်ကောင်စီက ခွင့်ပြုနိုင်ချေ နည်းပါးသည်မှာ လက်တွေ့အခြေအနေ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပြဿနာ၏အရင်းခံဖြစ်နေပုံရသော စစ်ကောင်စီကို နှစ်သိမ့်ချွေးသိပ်သည့် နည်းလမ်းမှအပ ဤပဟေဠိအား မည်သို့ အဖြေရှာမည်ကို အဆိုပြုချက်က ရှင်းပြတင်ပြထားခြင်းမရှိပေ။

၎င်းတို့က စစ်တပ်ကို “အစိုးရ” ဟုယူဆကာ တော်လှန်ရေးကို “ပြဿနာ”ဟု ရှုမြင်နေကြဖွယ်ရှိသည်။ အာဏာသိမ်းမှုနှင့် စစ်တပ်၏ ရက်စက်မှုများအကြောင်း အောက်ပါတင်ပြပုံကို ကြည့်၍ ထိုအမြင်မျိုး ရှိနေနိုင်ကြောင်း သိရှိနိုင်သည်။

“နိုင်ငံရေးတင်းမာမှုများ တိုးမြင့်လာပြီးနောက်ပိုင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစ်တပ်က အစိုးရအာဏာကို လွှဲပြောင်းရယူလိုက်ပြီး နိုင်ငံကို အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း ဆူပူဆန္ဒပြမှုများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးဆန္ဒပြပွဲများနှင့် လုံခြုံရေးဆောင်ရွက်မှုများအတွင်း အကြမ်းဖက်မှုကြောင့် လူများသေဆုံး ဒဏ်ရာရခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခံရခြင်းများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

ဒါဇင်နှင့်ချီသော ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်များကိုဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီကို ဆန့်ကျင်နေသော အဆိုပါအဖွဲ့များ၏ လက်လုပ်မိုင်း အသုံးပြုတိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ပစ်မှတ်ထားသတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် အခြားအကြမ်းဖက် လုပ်ရပ်များကြောင့်လည်း လူများသေကြေဒဏ်ရာရမှုရှိခဲ့သည်” ဟုရေးသားထားရာ စစ်တပ်၏အကြမ်းဖက်မှုကို ဆန့်ကျင်နေသူများမှာ အမှန်တကယ်အပြစ်ရှိသူများဟု ဆိုလိုချင်ပုံရနေသည်။

“ရခိုင်ပြည်နယ်၏ အခြေအနေမှာ အခြားဒေသများနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက တည်ငြိမ်နေဆဲဖြစ်သည်” ဟု ဖော်ပြထားရာ စီမံကိန်းစာရွက်စာတမ်းများကို ယခုနှစ်ဩဂုတ်လမတိုင်မီက ရေးသားပြုစုခဲခြင်းမှာ ထင်ရှားသည်။ ထို့ပြင် “လူအုပ်စုအကြားတင်းမာမှုများက လူအများ၏ခရီးသွားလာမှုကို ဟန့်တားလျက် ရှိပြီး အခြေခံဝန်ဆောင်မှုနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းလုပ်ငန်းများအား ၎င်းတို့၏ လက်လှမ်းမီမှုကို အကန့်အသတ်ဖြစ်စေသည်” ဟုရေးသားထားသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၌ ခရီးသွားလာမှု ကန့်သတ်ချက်များ ရှိနေခြင်းအတွက် စစ်တပ်တွင် တာဝန်မရှိကြောင်း အတိအလင်းဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။

ဤစီမံကိန်း စာရွက်စာတမ်းများသည် ဖုံးဖိဖာထေးမှု တစ်ခုဖြစ်သလို စစ်တပ်အတွက် ချွေးသိပ်မှုတစ်ခုလည်း ဖြစ်နေသည်။ အာဏာသိမ်းမှု၊ စစ်တပ်၏ ရက်စက်မှု၊ နှိပ်စက်မှု၊ မုဒိန်းကျင့်မှု၊ ကျေးရွာအများအပြား မီးရှို့မှုများအတွက် “မကြာသေးမီက နိုင်ငံရေး မငြိမ်သက်မှုများ” ဟူသောစကားလုံးကို ၎င်းတို့က သုံးစွဲထားသည်။

ငွေသားထောက်ပံ့မည့် ဒုက္ခသည် ၃၁,၂၅၀ ဦးကိုရွေးချယ်မည့်သူများတွင် စစ်ကောင်စီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဒေသအာဏာပိုင်လည်း ပါဝင်ပေလိမ့်မည်။ သို့သော် စစ်တပ်၏ ထိန်းချုပ်မှုမရှိသော စစ်ကိုင်းနှင့် မကွေးကဲ့သို့ဒေသများတွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG)၏ ဒေသအာဏာပိုင်များနှင့်မူ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးမည် မဟုတ်ဟု သံသယဖြစ်စရာရှိနေသည်။

အလားတူပင် မျိုးစေ့၊ ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် လယ်ယာသုံးကိရိယာများလက်ခံရရှိမည့် ဒုက္ခသည်လယ်သမားများ ရွေးချယ်ရာတွင်လည်း ဒေသခံ အာဏာပိုင်များ ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။

စီမံကိန်း၏ ရပ်ရွာအခြေခံအဆောက်အအုံကူညီမှုကဏ္ဍသည် “စစ်ကောင်စီကန့်သတ်ချက်များ” အပေါ် မူတည်နေသည်။ စီမံကိန်းလုပ်ငန်းများဖြစ်သော “သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှုရေးအန္တရာယ်နှင့် ထိခိုက်မှုများ” စာပိုဒ်၌ စစ်ပွဲအကြောင်းကို ဖော်ပြမထားပေ။

“လောင်စာဆီနှင့် ဓာတုပစ္စည်းများကို ရေမစိမ့်သော မြေရှိသည့်နေရာများတွင် သိမ်းဆည်းထားရန်” ကဲ့သို့ အန္တရာယ်နှင့် ထိခိုက်နိုင်ချေလျှော့ချရေးအကြောင်း ဇယားများကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။ သို့သော် စစ်ပွဲအကြောင်း၊ အကူအညီပေးမှုကို စစ်ကောင်စီက လက်နက်အဖြစ် အသုံးချမှု အကြောင်းကိုမူ တစ်ကြောင်းတစ်ပါဒမျှ မတွေ့ရှိရပေ။

စီမံကိန်းဆောင်ရွက်ရန် ခွင့်မပြုသော “ချန်လှပ်ဒေသစာရင်း” ၌ အများစုက ဆိုးဝါးသည့်သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှုများကိုသာ အကြောင်းရင်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းထားသော်လည်း ထူးဆန်းစွာပင် မည်သည့် ချန်လှပ်ခံဒေသကိုမျှ “ရက်စက်သော စစ်ကောင်စီကို အထောက်အကူ ပြုနေသည့်အချက်” ကိုမူ အကြောင်းရင်းအဖြစ် ဖော်ပြမထားပေ။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှုရေးစစ်တမ်းမေးခွန်းများကို နောက်ဆက်တွဲ ပြုစုထားရာ၌လည်း ပဋိပက္ခများ၏အန္တရာယ်အကြောင်း မတွေ့ရှိရပေ။

နောက်ဆက်တွဲများအနက် စစ်ပွဲကိုရည်ညွှန်းထားမှုကို “နောက်ဆက်တွဲ-၈ ။ မြေမြုပ်မိုင်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်း”နှင့် “နောက်ဆက်တွဲ-၉ ။ လုံခြုံရေးနှင့် ဘေးကင်းမှု -ကွင်းဆင်းရာ၌ ဝင်ထွက်မှု နည်းလမ်းများ” ၌သာ ဖတ်ရှုရသည်။ နောက်ဆက်တွဲ-၉ တွင် ပါရှိသည့် “တည်ငြိမ်မှုမရှိသော အန္တရာယ်ကြီးမားသည့် အခြေအနေများ၌ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း” ခေါင်းစဉ်ပါ အကြောင်းအရာသည် ပဋိပက္ခကို အနီးစပ်ဆုံးဖော်ပြနိုင်သည့် တင်ပြချက်ဖြစ်သည်။ စီမံကိန်းစာတမ်းများ အလိုအရ ပဋိပက္ခသည် အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် လုံးဝနီးပါးမရှိသယောင်ယောင် ရှုမြင်ရသည်။

“အကျိုးသက်ဆိုင်သူ ချိတ်ဆက်ပူးပေါင်းမှုစီမံချက်” တွင်လည်း “ဒေသအာဏာပိုင်များနှင့် ပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပခြင်း” ဟူ၍ အလားတူရည်ညွှန်းဖော်ပြထားသည်။ ICRC နှင့် MRCS တို့သည် အကျိုးသက်ဆိုင်သူ အမျိုးမျိုးနှင့် ချိတ်ဆက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သည်။ ဥပမာ “ကျေးရွာ/မြို့နယ်အဆင့် အစိုးရဖြစ်သော ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှုး နှင့်/သို့မဟုတ် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ကဲ့သို့အဆင့်အမျိုးမျိုးရှိ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီများ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဦးစီးဌာနမှ ဒေသကိုယ်စားလှယ်များ၊ ပြည်နယ်အစိုးရအဖြစ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ကိုယ်စားလှယ်များ”စသည်တို့နှင့် ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်းဖော်ပြထားသည်။

သို့ဖြစ်၍ ဤစီမံကိန်းကို မူကြမ်းရေးဆွဲရာတွင် ၎င်းတို့သည် စစ်ကောင်စီကိုယ်စားလှယ်များနှင့် အသေးစိတ် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သည်။ မျှတမှုရှိစေရန် “အရပ်ဖက် အကျိုးသက်ဆိုင်သူများဖြစ်သော အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းနှင့် ကွန်ရက်များ၊ လူငယ်အဖွဲ့အစည်း၊ အမျိုးသမီးရေးရာ အဖွဲ့အစည်း၊ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရမဟုတ်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များဖြစ်သည့် ရှမ်း၊ ချင်း၊ ကချင်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မကွေးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးများရှိ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်များနှင့် အခြား အစိုးရမဟုတ်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ” နှင့်လည်း တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း ၎င်းတို့၏ စာတမ်း တွင်တွေ့ရှိရသည်။

အထက်အပိုဒ်ပါ ပူးပေါင်းမှုများ၏ အတိုင်းအတာနှင့် အကြောင်းအရာကို သိရှိရပါက စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှမည် ဖြစ်သည်။ ဝင်ထွက်ခွင့်ကို သေချာစေရေးအတွက် “စီမံကိန်းရေးဆွဲထားသည့် လူသားချင်း စာနာမှုလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အလို့ငှာ လိုအပ်နေသော ရပ်ရွာလူထုများထံသို့ အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ဝင်ထွက်ခွင့်ရရှိရေး ပံ့ပိုးနိုင်မှုမှာ အရေးကြီးကြောင်း အာဏာပိုင်များနှင့် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများ စဉ်ဆက်မပြတ်ပြုလုပ်ရေးနှင့် ပညာပေးလမ်းကြောင်းများ ထိန်းသိမ်းထားရှိရေး”တို့ကို ICRC က အလေးအနက်ပြောကြားသည်။

ဤကိစ္စ၌ ရက်ရောခြင်းသည် နုံအသည့်လုပ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီသည် ရပ်ရွာလူထုထံ ဝင်ထွက်ခွင့်ကို ထိန်းချုပ်ပိတ်ဆို့ထားလျက်ရှိသည်။ ဝင်ခွင့်ပေးလိုက်ပြီဆိုလျှင် ၎င်းမှာ စစ်တပ်အတွက် အကျိုးရှိ၍ပင် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ စီမံကိန်းအစိတ်အပိုင်းအချို့အတွက် တာဝန်ရှိသောအဖွဲ့များမှာ “ICRC ဝန်ထမ်းများ၊ MCRS ဝန်ထမ်းများနှင့် စေတနာ့ဝန်ထမ်းများ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဌာနမှ ဒေသခံကိုယ်စားလှယ်များ” ဖြစ်ကြသည်။

ICRC ဝန်ထမ်းများမှအပ ကျန်ပုဂ္ဂိုလ်များသည် စစ်တပ်၏ ညွှန်ကြားချက်အောက်တွင်ရှိနေသဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ဂယက်ရိုက်မှုများ ရှိလာမည်မှာ သိသာထင်ရှားသည်။ “နစ်နာမှုဖြေရှင်းရေးစနစ်၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ တိုင်ကြားမှုများ၌ ပါဝင်ပတ်သက်သူအားလုံးကို ကျေနပ်စေအောင် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ထိရောက်အကျိုးရှိစွာ ဖြေရှင်းပေးရန်ဖြစ်သည်” ဟု ဖော်ပြလျက် ICRC သည် နစ်နာမှုများကို ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းရန် စိတ်အားထက်သန်နေကြောင်း ရေးသားထားသည်။

တိုင်ကြားမှုစနစ်အတွက် အသုံးပြုနိုင်သည့်နည်းလမ်းတစ်ခုမှာ အရေးပေါ်ဖုန်းလိုင်းများထားရှိခြင်း ဖြစ်သော်လည်း ကံမကောင်း အကြောင်းမလှစွာဖြင့်ပင် စီမံကိန်းစာရွက်စာတမ်းများ၌ ဖုံးနံပါတ်များ ဖော်ပြထားသည်ကို မတွေ့ရှိရပေ။ နစ်နာမှုစာရင်းသွင်း ပုံစံ၌ “နစ်နာမှု ဖော်ပြချက်”နှင့် “တိုင်ကြားသူက တောင်းဆိုသည့် ဖြေရှင်းမှုနည်းလမ်း” အကွက်များကို ထည့်သွင်းပြုစုထားသည်။

ဥပမာအားဖြင့် “နစ်နာမှု ဖော်ပြချက်” အကွက်တွင် “ဤစီမံကိန်းသည် စစ်ကောင်စီ၏ တရားဝင်မှုကို ထောက်ခံအားပေးပြီး အကူအညီများကို စစ်တပ်အား လက်နက်သဖွယ် အသုံးချခွင့်ပေးလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်” ဟု ရေးသားနိုင်ပြီး “တိုင်ကြားသူက တောင်းဆိုသည့် ဖြေရှင်းမှုနည်းလမ်း” အကွက်တွင်မူ “စစ်ကောင်စီကိုဖယ်ထုတ်ပြီး NUG ၊ EROs [တိုင်းရင်းသား တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ] နှင့် CSO များနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်နိုင်ရေး စီမံကိန်းကို အစအဆုံးပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးဆွဲရန်” ဟု ဖြည့်သွင်းနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

အချုပ်အားဖြင့် ဤစီမံကိန်းသည် MRCS ၊ ဒေသအာဏာပိုင်များ၊ စစ်ကောင်စီဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ပူးပေါင်း အလုပ်လုပ်ကာ စစ်တပ်၏ နယ်မြေသိမ်းပိုက်ရေးနှင့် ခိုင်မာအောင်ထိန်းချုပ်ရေးကို အထောက်အကူပြုမည့် စီမံကိန်းဖြစ်သည်။ ပေးအပ်သည့်အကူအညီများကို စစ်တပ်အကျိုးအတွက် အသုံးချကာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပြည်သူများအတွက် နစ်နာဆုံးရှုံးစေမည်လည်းဖြစ်သည်။

စစ်အာဏာရှင်စနစ်တစ်ခုတွင် စစ်တပ်မှ သီးခြားခွဲထုတ်ထားသော ဒေသအာဏာပိုင်နှင့် အရပ်သား အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဆိုသည်မှာ အဓိပ္ပာယ်ကင်းမဲ့သော စကားလုံးများသာဖြစ်သည်။ စစ်တပ်မှ အရာရှိများ သည် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌရာထူးကို ရယူထားကြသည်။

အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနနှင့် ဒေသအဖွဲ့အဆင်ဆင့်၏ တစ်ခုတည်းသောရည်ရွယ်ချက်မှာ လူထုကိုစောင့်ကြည့်၍ စစ်တပ်ကို အလုပ်အကျွေးပြုအောင် အကြပ်ကိုင်ရန်သာဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းအဖွဲ့အစည်းသည် စစ်ကောင်စီ၏ ဆက်လက်ရှင်သန်ရေးတစ်ခုတည်းကိုသာ ဂရုစိုက်ပြီး အရပ်သားများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုတွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်ပတ်သက်လျက် ရှိနေသည်။

အထက်ပါအဖွဲ့များကို ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရံပုံငွေဖြင့် ICRC နှင့် WFP တို့က ထောက်ခံကူညီကြမည့် စီမံကိန်းပင်ဖြစ်သည်။ စီမံကိန်းကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မည်ဆိုပါက ၎င်းတို့သည် စစ်ကောင်စီ၏ ရက်စက်မှုများတွင် ဓားခုတ်ရာလက်ဝင်လျှိုမိသည့် ကြံရာပါများ ဖြစ်လာကြပေမည်။ ထို့အပြင် ဒေသခံအဖွဲ့နှင့်လူထုအသိုင်းအဝိုင်းက အထူးသဖြင့် ဒုက္ခသည်များက စစ်ကောင်စီအပေါ် ယုံကြည်မှု မရှိကြဘဲ စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသည့်အဖွဲ့များထံမှ အကူအညီကို လက်မခံဘဲ ငြင်းပယ်ခဲ့ကြပြီးလည်းဖြစ်သည်။

စီမံကိန်းသည် ထိခိုက်နိုင်ချေအရှိဆုံး မြန်မာပြည်သူများအတွက် ရည်ရွယ်သည်ဟု ICRC က ပြောဆိုထားသဖြင့် ၎င်းတို့သည် အဆိုပါပြည်သူများ၏ စကားသံကို နားစွင့်သင့်ကြပေသည်။ စစ်ကောင်စီကို ထောက်ခံကူညီမည့်အစား ICRCနှင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်တို့သည် ကုလသမဂ္ဂအကြောင်း မကြာသေးမီက ဖော်ပြခဲ့သောဆောင်းပါး၌ ရေးသားထားသည့်အတိုင်း စစ်ကောင်စီနှင့် လက်တွဲဖြုတ်၍ ပြည်သူကို ကူညီထောက်ပံ့တဲ့နည်းနဲ့ ကြံ့ကြံ့ခံ ဆန့်ကျင်တော်လှန်သော နည်းလမ်း (humanitarian resistance)ကို ထောက်ခံကာ NUG ၊ EROs များနှင့် တရားဝင်ချိတ်ဆက်ပူးပေါင်းပြီး လုပ်ငန်းအရှိန်မြှင့်တင်ရန် CSOs နှင့် လူထုအခြေပြုအဖွဲ့များ(CBOs)ကို အားပေးကူညီရမည် ဖြစ်သည်။

“စစ်ကောင်စီအား စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ ဘဏ္ဍာရေး အကျိုးအမြတ်တစ်စုံတစ်ရာ မဖြစ်စေဘဲ ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ မြန်မာနိုင်ငံတော်သစ်၏ အခြေခံအုတ်မြစ်များဖြစ်လာမည့် ဒေသအလိုက်အုပ်ချုပ်သော အကူအညီပေးမှု အဆောက်အအုံကို အသုံးပြု၍ နယ်စပ်အခြေစိုက် ကရင်အဖွဲ့အစည်းများမှတစ်ဆင့် စားနပ်ရိက္ခာအကူအညီများကို ပေးအပ်လျက်ရှိသည်” ဟု ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေး အထောက်အကူပြု ကွန်ရက်၏ မီဒီယာထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ရန်ကုန်မှတစ်ဆင့် ပေးအပ်နေသော ကုလသမဂ္ဂ၏ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများသည် အချို့ငဲ့ဆုံးလူထုထံ မရောက်ရှိဘဲ စစ်ကောင်စီကိုသာ အကျိုးဖြစ်စေမည်ဟူသော စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာချိန်၌ လက်ရှိ ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နေသော နယ်စပ်အခြေပြု စားနပ်ရိက္ခာ အ ကူအညီအစီအစဉ်မှာမူ ရံပုံငွေ အကြီးအကျယ် ပြတ်လပ်နေပြီး နိုင်ငံတကာ အလှူရှင်အများအပြားက လျစ်လျူရှုထားနေကြဆဲ အခြေ အနေတွင် လက်သင့်ခံနိုင်စရာမရှိပေ။

“မြန်မာနိုင်ငံ၌ လက်တွေ့ထိရောက်သော ထိန်းချုပ်မှု”ခေါင်းစဉ်ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအကြံပေး ကောင်စီက ပြုစုထားသော ဆွေးနွေးမှုစာတမ်း၌ “စစ်ကောင်စီသည် တိုင်းပြည်ကို ထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်ထားသည်ဟု ယူဆ၍လည်းကောင်း၊ စစ်ကောင်စီသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက် တွေ့အာဏာပိုင်များ ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူ၍လည်းကောင်း၊ ပြည်ပနိုင်ငံအစိုးရများ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အခြားအဖွဲ့များအနေဖြင့် စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်မည် မဟုတ်ပေ” ဟု ရေးသားဖော်ပြထားသည်။

(DVB အင်္ဂလိပ်အပိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည့် Paul Greening ၏ Does a proposed World Bank Project support the junta? ဆောင်းပါးကို ဆီလျှော်အောင် ဘာသာပြန်ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ Paul Greening သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အတွေ့အကြုံအများအပြားရှိသော အငြိမ်းစား ကုလသမဂ္ဂ အကြီးတန်းဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်သည်) khit thit

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်နဲ့ ရဲမှူးချုပ်ဇော်မိုးသန်းသို့မဟုတ် စကစတို့ရဲ့ ဇာတ်တူသားစား ဇာတ်လမ်း

ရဲတပ်ဖွဲ့ထိပ်ပိုင်းမှာ အမြင့်ဆုံးရာထူးကြီးတခုနဲ့ ဘုန်းမီးနေလတောက်ခဲ့ပေမယ့် အခုအခါ လူတောမတိုးရဲတော့ဘဲ ဘယ်အရပ် ဘယ်ဒေသမှာ ဇာတ်မြုပ်နေမှန်းမသိရတော့တဲ့ ရဲအရာရှိကြီးတယောက်အကြောင်းက ရဲတပ်ဖွဲ့အသိုင်းအဝိုင်းမှာ ပြောစမှတ် တွင်နေဆဲပါပဲ။

အဲဒီရဲအရာရှိကြီးဟာ စစ်တပ်ကနေ မိုးကျ‌ရွှေကိုယ်အနေနဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့ဆီ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သူပါ။ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ရဲ့ ထိပ်ပိုင်းရာထူးကြီးတခုမှာ နန်းစံနေဆဲမှာပဲ ရုတ်တရက် နန်းချခံလိုက်ရရုံသာမက ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခံလိုက်ရသူပါ။ ထောင်ကနေ သူပြန်လွတ်ပြီလို့လို့ သတင်းသဲ့သဲ့ကြားပေမယ့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းထဲကို လုံးဝပြန်ပေါ်မလာတော့ပါဘူး။

တာဝန်ထမ်းဆဲ ရဲအရာရှိကြီးတွေနဲ့ အငြိမ်းစားရဲအရာရှိကြီးတချို့ ဧည့်ခံပွဲတွေမှာ ဆုံကြတိုင်း သို့မဟုတ် ဂေါက်ကွင်းတွေမှာ အလျဉ်းသင့်သလိုဆုံတိုင်း ပျောက်ချင်းမလှပျောက်နေတဲ့ အဲဒီ ရဲအရာရှိကြီးအကြောင်း တဦးနဲ့တဦး တီးတိုးမေးလေ့ရှိပါတယ်။

“ရဲမှုးချုပ် ဇော်မိုးသန်း ဘယ်ရောက်သွားလဲ”

“ကိုဇော်မိုးသန်း အခု ဘယ်မှာလဲ”

အဲဒီမေးခွန်းတွေဟာ ရဲတပ်ဖွဲ့ ထိပ်ပိုင်းအရာရှိတွေနဲ့ အငြိမ်းစားအရာရှိတွေကြားထဲမှာ တအုံ့နွေးနွေးဖြစ်နေဆဲ အဖြေမထွက်သေးတဲ့ ပဟေဠိ မေးခွန်းတွေပါ။ ရဲတပ်ဖွဲ့ ထိပ်ပိုင်းရာထူးထဲကမှ လုပ်ပိုင်ခွင့်နဲ့ ဟိတ်ဟန်ကြီးလွန်းတဲ့ ရဲရာထူးခန့်ချုပ်ဆိုတဲ့ ရာထူးပိုင်ရှင် ရဲမှုးချုပ် ဇော်မိုးသန်းတယောက် ပျောက်ချင်းမလှ ပျောက်သွားတာဟာ မရိုးရှင်းဘူးလို့ ရဲတပ်ဖွဲ့အသိုင်းအဝိုင်းထဲမှာ ယူဆကြနေပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဘက် ရဲမှုးချုပ်ဇော်မိုးသန်းတယောက် ကြုံခဲ့ရတဲ့ အဖြစ်ဆိုးကို မိတ်ဆွေအသိုင်းအဝိုင်းကြား ပြန်ပြောင်းပြောဆိုကြတိုင်းမှာလည်း ဒီနေ့ စစ်ကောင်စီခေါင်းဆောင်ရဲ့ လူယုံ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်အကြောင်းက မပါမဖြစ်ဘဲလို့ ရဲအရာရှိကြီးအချို့က ဖွင့်ဟပြောဆိုလာပါတယ်။

“အဖြစ်အပျက်တွေကတော့ ကြာခဲ့ပါပြီဗျာ။ ဒါပေမယ့် ကောက်ကျစ်ရက်စက်မှုတွေ၊ အငြိုးအတေးတွေကို လယ်ပြင်မှာ ဆင်သွားသလို ရှင်းကနဲ့ မြင်ရတဲ့ပွဲဗျ” လို့ အငြိမ်းစားရဲအရာရှိကြီးတဦးက ဖွင့်ဟ ပြောဆိုပါတယ်။

ရဲတပ်ဖွဲ့အသိုင်းအဝိုင်းထဲမှာ ငရဲမီးဟပ်သလို အထိန့်တလန့်ဖြစ်စေခဲ့တဲ့ အဲဒီဖြစ်ရပ်ကတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဝင်းမြင့်လက်ထက် ၂၀၂၀ နှစ်လည်လောက်က ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်က ရဲရာထူးခန့်ချုပ် ရဲမှုးချုပ် ဇော်မိုးသန်းကို အညိုးတကြီး လက်စားချေလိုက်တဲ့ဖြစ်ရပ်လို့လည်း ရဲတပ်ဖွဲ့အသိုင်းအဝိုင်းမှာ လူပြောများပါတယ်။

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်က ရဲမှုးချုပ် ဇော်မိုးသန်းကို ဘာကြောင့် လက်စားချေခဲ့တာပါလဲ … ဒီမေးခွန်းအတွက် အဖြေကို ပြောပြမယ့် အငြိမ်းစားရဲအရာရှိကြီးဟာ တစုံတရာကို စိုးရိမ်မကင်းဟန်ပေါ်နေပါတယ်။ နယ်မြို့လေးတမြို့က သူ့အိမ်ထဲကနေ ခပ်မှိုင်းမှိုင်း မြင်နေရတဲ့ တောင်တန်းကို တချက်လှမ်းငေးရင်း အိမ်ပြတင်းတံခါးကိုလည်း စေ့လိုက်ပါသေးတယ်။ သူပြောတာကို တခြားတယောက်ယောက် ကြားသွားလေမလားဆိုတဲ့ စိုးရိမ်စိတ်ကို လှစ်ခနဲ ပြလိုက်တာပါပဲ။

အဲဒီနောက်မှာမှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်နဲ့ ရဲမှုးချုပ် ဇော်မိုးသန်းတို့ကြား သူတို့ ထိပ်ပိုင်းရဲအရာရှိကြီးတွေ သိထားတဲ့ ပြဿနာအရင်းအမြစ်ကို ပြောပြပါတယ်။

“ဟိုး ကာလတခုကပေါ့ဗျာ။ ကိုဇော်မိုးသန်းအဖေက တပ်မမှုး၊ ကိုစိုးထွဋ်အဖေက ဗျူဟာမှူး။ အဲဒီတုန်းက တပ်မမှုးက ဗျူဟာမှုးကို နှိပ်ကွပ်ဖူးတယ်ဆိုတော့ စိုးထွဋ်က ဇော်မိုးသန်းကို ပြန် နှိပ်ကွပ်တာတွေပါတယ်”

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်ရဲ့အဖေဟာ စစ်အစိုးရလက်ထက် ၂၀၀၁ ခုနှစ်က ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှာ အတွင်းရေးမှူး (၂) ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတင်ဦးနဲ့အတူ သေဆုံးတဲ့အထဲပါသွားခဲ့တဲ့ ဗိုလ်မှူးချုပ်လွန်းမောင်ဖြစ်ပါတယ်။ ရဲမှုးချုပ် ဇော်မိုးသန်းရဲ့အဖေကတော့ ၈၈ အရေးအခင်းကာလက ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ တာမိုးညဲဒေသမှာဖြစ်ခဲ့တဲ့ နာမည်ကျော် ကုန်းဆာတိုက်ပွဲမှာ အဓိကတာဝန်ရှိသူ တပ်မ (၉၉) တပ်မမှုး ဗိုလ်မှုးကြီးဝင်းဇော်ညွန့်ဖြစ်တယ်လို့ ရဲအရာရှိကြီးကပြောပါတယ်။

ဗကပနဲ့စစ်တပ် အပြင်းအထန် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြတဲ့ ကုန်းဆာတိုက်ပွဲဟာ ၁၉၈၈-၈၉ မှာ ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ စစ်တပ်အထိနာခဲ့တဲ့တိုက်ပွဲအဖြစ်လည်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများကဆိုပါတယ်။ ဗိုလ်မှုးကြီးဝင်းဇော်ညွန့် တပ်မမှုးအဖြစ် အုပ်ချုပ်နေတဲ့ တပ်မ (၉၉) လက်အောက်ခံ ခလရ (၁၀၃) နဲ့ ခမရ (၁၀၉) တို့ ပူးပေါင်းပြီး တိုက်ခဲ့တာမှာ ဗကပကို မယှဉ်နိုင်ဘဲ အထိနာခဲ့တဲ့ တိုက်ပွဲလို့ တိုင်းရင်းသားဒေသ တိုက်ပွဲသမိုင်းမှတ်တမ်းများမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ တိုက်ပွဲမှာ ခလရ (၁၀၃) တပ်ရင်းတရင်းလုံး ကုန်းဆာတောင်ကြောပေါ်ပိတ်မိခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ၁၀၆ ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်။ ၁၅ ဦး ဖမ်းဆီးခံရပြီး ၂၀ ဦးထက်မနည်း ထွက်ပြေးရတဲ့အထိ အထိနာခဲ့တယ်လို့ ကုန်းဆာတိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်တွေပါဝင်တဲ့ ကချင်တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်စစ်သည်များ၏ ကောက်ကြောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲဒီတိုက်ပွဲအရှုံးကြောင့် တပ်မ (၉၉) တပ်မမှုး ဗိုလ်မှုးကြီးဝင်းဇော်ညွန့်ဟာ အရပ်ဘက်ကို ပြောင်းရွှေ့ခံလိုက်ရပါတယ်။

ကုန်းဆာတိုက်ပွဲမတိုင်မီ ၁၉၈၆-၈၇ ခုနှစ်တုန်းက ဗိုလ်မှုးချုပ်လွန်းမောင်ဟာ တပ်မ (၉၉) မှာပဲ ဗျူဟာမှုးအနေနဲ့ တပ်မမှုး ဗိုလ်မှုးကြီးဝင်းဇော်ညွန့်လက်အောက်မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက တပ်မမှုး ဗိုလ်မှုးကြီးဝင်းဇော်ညွန့်နဲ့ ဗျူဟာမှုး ဗိုလ်မှုးကြီးလွန်းမောင်တို့အကြား တင်းမာမှုတွေ မကြာခဏရှိခဲ့ပြီး ဗျူဟာမှုး ဗိုလ်မှုးကြီးလွန်းမောင်ဟာ အကြိမ်ကြိမ် နှိမ့်ချဆက်ဆံခံခဲ့ရတဲ့ သမိုင်းကြောင်းတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ အတွင်းသိ အငြိမ်းစားအရာရှိကြီးအချို့ကဆိုပါတယ်။ ဒီအတွက် သားဖြစ်သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်က အငြိုးအတေးထားခဲ့ပြီး သူ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာချိန်မှာတော့ အဖေအတွက် ဂလဲ့စားချေခဲ့တာပဲဖြစ်တယ်လို့ သူတို့က ဆိုပါတယ်။

“သူ့အဖေကို ပညာပြခဲ့တယ်ဆိုပြီး သူ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာတဲ့အချိန်မှာ ပြန်ပြီး ပညာပြတာဗျ။ ဒါကို အတွင်းစည်းကလူတွေ တော်တော်များများသိကြတယ်” လို့ အငြိမ်းစားရဲအရာရှိကြီးကပြောပါတယ်။

ဗိုလ်မှုးကြီးဝင်းဇော်ညွန့်ဟာ ကုန်းဆာတိုက်ပွဲအပြီး ၁၉၈၈-၈၉ ဝန်းကျင်မှာ မြန်မာ့ကြွေထည်မြေထည်လုပ်ငန်းရဲ့ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှုးအနေနဲ့ ပြောင်းရွှေ့ခံခဲ့ရပြီးနောက်ပိုင်း စစ်တပ်နဲ့ ပြဒါးတလမ်း သံတလမ်းဖြစ်သွားပါတယ်။ ဗိုလ်မှုးကြီးလွန်းမောင်ကတော့ ၈၈ အရေးအခင်းအလွန် စစ်အစိုးရက စစ်ဒေသတွေခွဲပြီး အုပ်ချုပ်တဲ့အခါ ရန်ကုန်မှာ စစ်ဒေ‌သမှုးဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

“လွန်းမောင်က ၈၇ နှစ်ဆန်းမှာမှ ဗျူဟာမှုးဖြစ်တာ။ အဲ့ဒီကနေ ၈၈ အရေးအခင်းအပြီးမှာ ရန်ကုန်မှာ စစ်ဒေသမှုးဖြစ်တယ်။ နောက်တော့ ဗိုလ်မှုးချုပ်ဖြစ်လာတယ်။ ဗိုလ်မှုးကြီးဝင်းဇော်ညွန့်ကတော့ နောက်ထပ်ဘာမှ ဖြစ်မလာတော့ဘူး။ ဗိုလ်မှုးချုပ်လွန်းမောင်ကတော့ ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျတဲ့အထဲ ပါသွားပြီး ဇာတ်သိမ်းသွားတယ်” လို့ အငြိမ်းစား စစ်တပ်အရာရှိကြီးတဦးကပြောပါတယ်။

နောင် ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခု အကြာမှာတော့ ဗိုလ်မှုးချုပ်လွန်းမောင်ရဲ့သားက ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာပြီး ဗိုလ်မှုးကြီးဝင်းဇော်ညွန့်ရဲ့သားက ရဲရာထူးခန့်ချုပ်ဖြစ်လာတော့တာပါ။ တနည်းအားဖြင့် ဗိုလ်မှုးကြီးဝင်းဇော်ညွန့်ရဲ့သားက ဗိုလ်မှုးချုပ်လွန်းမောင်ရဲ့သား လက်အောက်မှာ ကံကြမ္မာတပတ်လည်ပြီး တာဝန်ပြန်ထမ်းဆောင်ရတာပဲဖြစ်ပါတယ်။

သံသရာတပတ်လည်ပုံက ဒီလိုပါ။

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်ဟာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း) အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးနဲ့ တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေး (စရဖ) အရာရှိချုပ်အဖြစ် ၂၀၁၆ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၀ နှစ်စပိုင်းအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးက ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျော်ဆွေပါ။ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျော်ဆွေဟာ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံနဲ့ နီးစပ်တဲ့ ဆက်ဆံရေးရှိပြီး အဲဒီအပေါ် စစ်တပ်ခေါင်းဆောင် ‌ဗိုလ်ချုပ်မှုးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က မျက်စိစပါးမွှေး စူးခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာတော့ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျော်ဆွေရဲ့ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးနေရာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်နဲ့ အစားထိုးခန့်အပ်လိုက်တော့တာပါပဲ။

ဗိုလ်ချုပ်မှုးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ လူရင်း၊ လူယုံတယောက်ဖြစ်တဲ့ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်ဟာ ရဲတပ်ဖွဲ့၊ ထွေအုပ်အပါ အဝင် နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားမှာ အရေးပါတဲ့ဌာနတွေရဲ့ ခေါင်ချုပ်ဖြစ်တဲ့ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ဝန်ကြီးဖြစ်လာချိန်မှာ ရဲမှုးချုပ်ဇော်မိုးသန်းက ရဲရာထူးခန့်ချုပ် ဖြစ်နေတာပါ။

ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဖြစ်ဖြစ်ချင်းမှာပဲ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်က ရဲတပ်ဖွဲ့ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်အချို့ကို အမှုတွဲတွေနဲ့အတူ အရေးယူပါတော့တယ်။ ရဲမှုးချုပ်ဇော်မိုးသန်း၊ ရထားရဲတပ်ဖွဲ့မှုး ယာယီရဲမှုးချုပ် မိုးသန်းအောင်၊ ရဲထောက်ချုပ် ရဲမှုးချုပ်ဇော်ခင်အောင်တို့ကို ပြစ်ချက်အသီးသီးနဲ့ အရေးယူပါတယ်။ ထိချက်အပြင်းဆုံး ကိုင်တွယ်ခံလိုက်ရသူကတော့ ရဲမှုးချုပ်ဇော်မိုးသန်းဖြစ်ပါတယ်။ ရဲမှူးချုပ်ဇော်မိုးသန်းဟာ ရဲမေအချို့ကို ရာထူးတိုးပေးမယ်ဆိုတဲ့ မက်လုံးပေးပြီး လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရား ပြုကျင့်ခဲ့တယ်လို့ တိုင်ကြားခံရပါတယ်။ အဲဒီတိုင်ကြားချက်ကြောင့်ပဲ ရဲမှူးချုပ်ဇော်မိုးသန်းတယောက် ရာထူးကနေ ဖြုတ်ချခံရပြီး ထောင်ဒဏ် (၃) နှစ် ချမှတ်ခံလိုက်ရပါတော့တယ်။

ဒီအရေးယူမှုဟာ ဟိုတချိန်က ဖခင်နှိပ်ကွပ်ခံခဲ့ရတဲ့အပေါ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်က ပြန်ပြီး လက်စားချေတာပဲဖြစ်တယ်လို့ ရဲမှုးချုပ်ဇော်မိုးသန်းရဲ့ မိတ်ဆွေနဲ့ တပည့်တွေက ယုံကြည်ထားကြပါတယ်။

“ကိုဇော်မိုးသန်းကိုသာ နှိပ်ကွပ်တာ။ မိန်းမနှစ်ယောက် ပေါ်တင်ယူထားတဲ့ ရဲမှုးကြီးသွင်ကိုကိုကျ ဘာမှမလုပ်ဘူးဗျ။ အဲဒီလိုရှိတယ်ဗျ ဟားဟား”

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်က ကျောသားရင်သားခွဲခြားပြီး အငြိုးအတေးနဲ့ အရေးယူခဲ့ပုံကို အတွင်းသိ ရဲအရာရှိကြီးတယောက်က မွေးခွန်းထုတ်ရင်း လှောင်ရယ်တာပါ။

အခုအခါမှာ ရဲအတတ်သင်ကျောင်း (လှော်ကား) ကျောင်းအုပ်ကြီးဖြစ်နေတဲ့ ရဲမှုးကြီးသွင်ကိုကိုဟာ ရဲတပ်ဖွဲ့အသိုင်းအဝိုင်းမှာတော့ မြာပွေသူအဖြစ် လူသိများပါတယ်။ တချိန်တည်းမှာ မိန်းမနှစ်ယောက် ယူထားလို့လည်း နာမည်ကြီးတာလို့ ရဲအရာရှိကြီးအချို့ကပြောပါတယ်။ မိန်းမကိစ္စနဲ့ အရေးယူကြကြေးဆိုရင် ရဲမှုးကြီးသွင်ကိုကိုကိုကျ မသိကျိုးကျွံပြုနေပြီး ရဲမှုးချုပ်ဇော်မိုးသန်းကိုကျတော့ တဘဝစာ ခေါင်းမဖော်ရဲအောင် ဘာကြောင့်လုပ်ခဲ့တာပါလဲ။ ဒါဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုစာအချိန်တုန်းက နှိပ်ကွပ်ခံခဲ့ရတဲ့ဖခင်အတွက် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ် ဂလဲ့စားချေတာပဲလို့ အတွင်းသိ အစင်းသိ အငြိမ်းစားရဲအရာရှိကြီးအချို့ကပြောပါတယ်။

ရဲမှုးကြီးသွင်ကိုကိုဟာ မိန်းမလေးဦးထက်မနည်း ယူထားတာလို့လည်း ရဲတပ်ဖွဲ့အသိုင်းအဝိုင်းက စိတ်လိုလက်ရ ဖောက်သည်ချပါတယ်။ လက် ရှိ လှော်ကားရဲအတတ်သင် သင်တန်းကျောင်းမှာ သူ့ရဲ့ စတုတ္ထမြောက်မိန်းမကို ခေါ်ယူပေါင်းသင်းနေတာလို့ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တဦးကပြောပါတယ်။၂၀၁၂ ခုနှစ်တုန်းက စစ်ကိုင်းတိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့မှာ ဒုတိယတပ်ဖွဲ့မှုးတာဝန်ကျခဲ့ဖူးပြီး အဲဒီအချိန် ဒေသခံလူထု ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့တဲ့ လက်ပတောင်းတောင်စီမံကိန်း ဆန့်ကျင်ရေးသပိတ်ကို ဓာတုဗုံးသုံးပြီး အကြမ်းဖက်ခဲ့တဲ့ တရားခံအနေနဲ့လည်း လူသိများပါတယ်။ အာဏာရှင်အလို ကျ မိုက်ရူးရဲဆန်တဲ့ ရဲမှုးကြီးသွင်ကိုကိုဟာ အခုအခါမှာတော့ လှော်ကားရဲအတတ်သင်ကျောင်းမှာ လေးယောက်မြောက်မယားနဲ့အတူ စည်း စိမ်ယစ်နေဆဲလို့ ရဲတပ်ဖွဲ့အသိုင်းအဝိုင်းကဆိုပါတယ်။

“အာဏာကို ကိုင်ထားပြီး ဇာတ်တူသားချင်းစားပစ်တာ။ သိပ်ကြောက်ဖို့ကောင်းတယ်ဗျ” လို့ အငြိမ်းစားရဲမှုးကြီးတဦးကကောက်ချက်ချပါတယ်။

အခုအခါမှာတော့ ရဲမှူးချုပ်ဇော်မိုးသန်း ဘယ်ရောက်နေလဲ၊ ဘာလုပ်နေလဲဆိုတာ ဘယ်သူမှ မသိကြတော့ပါဘူး။ မိသားစုဝင်တွေ အရှက်တ ကွဲဖြစ်ခဲ့ရပြီး ပြည်တွင်းမှာ မနေရဲတော့ဘဲ‌ ပြည်ပနိုင်ငံတခုမှာ ဇာတ်မြုပ်နေကြတယ်လို့လည်း ရဲအသိုင်းအဝိုင်းကဆိုပါတယ်။

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်ကတော့ အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ လက်ရုံးတဆူအနေနဲ့ ပိုပြီး တန်ခိုးထွားလာနေပါတယ်။ စစ်ကောင်စီလက် ထက်မှာ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးရာထူးအပြင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ်လည်း ခန့်အပ်ခံထားရပါတယ်။ နိုင်ငံတော်အာဏာကိုသိမ်းယူပြီး ပြည်သူလူထုကို သတ်ဖြတ်နေတဲ့ စစ်ကောင်စီရဲ့ အပြစ်တွေအတွက် တာဝန်ခံရမယ်လို့ အမျိုးသားညီညွတ် ရေးအစိုးရနဲ့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေက သတိပေးထားတဲ့ စစ်ကောင်စီထိပ်တန်းအရာရှိ‌တွေထဲမှာ စစ်ခေါင်းဆောင်နဲ့အတူ ဒုတိယဗိုလ် ချုပ်ကြီး စိုးထွဋ်လည်းပါနေပါတယ်။

အငြိုးအတေးကြီးပြီး ဇာတ်တူသားချင်းစားခဲ့တဲ့ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးထွဋ်တယောက် တနေ့မှာ ဘယ်လိုဇာတ်သိမ်းမလဲဆိုတာ ရဲအသိုင်း အဝိုင်းကလည်း အထူးစိတ်ဝင်တစား စောင့်ကြည့်နေကြပါတယ်။ mizzima

စစ်ကောင်စီ၏ အရက်စက်ဆုံး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ

အရပ်သား ရွေးကောက်ခံအစိုးရကို ဖြုတ်ချပြီး အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဆန္ဒပြလျှင်ပင် သေနတ်ဖြင့် ပစ်သဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံး ခုခံတော်လှန်မှုမြင့်နေချိန်တွင် စစ်ကောင်စီ လွန်စွာ ဘေးကျပ်နံကျပ်ဖြစ်နေသည်။

တော်လှန်ရေးသမားတို့၏ ပြောက်ကျားခုခံမှုများ၊ မိုင်းဆွဲတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် စစ်တပ်၏ စိတ်ပိုင်း၊ ရုပ်ပိုင်း၊ စွမ်းရည်ပိုင်း လွန်စွာဆိုးရွား ကျဆင်းနေချိန်၊ ဘက်ပြောင်းခိုလှုံသူ၊ တပ်ကို စွန့်ခွာပြီးသူ သို့မဟုတ် စွန့်ခွာရန် တိတ်တဆိတ်စီစဉ်နေသူ များနေချိန်တွင် စစ်ကောင်စီက မြေ ပြင်ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများထက် လေကြောင်းအားပြု၍ စစ်ဆင်သည့် ဗျူဟာကို သုံးလာသည်။

တော်လှန်ရေးသမားတို့ ခုခံရန် မစွမ်းသာသေးသည့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုသည် နိုင်ငံအနှံ့ အလဲလဲအကွဲကွဲဖြစ်နေသည့် တပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အ ခြေအနေကို အကောင်းဆုံး ဖာထေးနေနိုင်သော်လည်း သာလွန်လက်နက်အင်အား အလွန်အကျွံသုံးစွဲမှုကြောင့် အရပ်သား ထိခိုက်သေဆုံးမှု မြင့်တက်လာနေသည်။

တိုက်လေယာဉ်၊ တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ်တို့ဖြင့် ဗုံးကြဲရုံသာမက ဒုံးကျည်၊ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် မဆင်မခြင်ပစ်ခတ်နေသ လို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ရဟတ်ယာဉ်ပေါ်မှ စစ်သားများဆင်းလာကာ ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်စီးနင်းသည့် ပုံစံကို စစ်ကောင်စီက ကျင့်သုံးနေခြင်းဖြစ်သည်။

လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများအတွင်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အခြေစိုက်စခန်းများသာမက စာသင်ကျောင်း၊ မြို့၊ ရွာ စသည့် အရပ်ဘက်ပစ်မှတ်များပါ ပစ်မှတ်ဖြစ်နေသဖြင့် စစ်ကောင်စီ၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကို နိုင်ငံတကာကပင် အံ့ဩမှင်တက် ဖြစ်နေရသည်။

အရပ်သားတို့ အစုလိုက် အပြုံလိုက် သေဆုံး၊ ဒဏ်ရာရစေသည့် ဆိုးရွားသော ဖြစ်စဉ်များကို ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။

အနမ့်ပါ ၊  ဖားကန့်မြို့နယ်

စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ထိခိုက်၊ သေဆုံးမှု အများဆုံးစာရင်းတွင် ကချင်ပြည်နယ် ကျောက်စိမ်းမြို့တော် ဖားကန့်ရှိ အနမ့်ပါရွာဖြစ်စဉ်က ထိပ်ဆုံးမှ ရပ်တည်နေသည်။

အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့က အနန့်ပါရွာတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (KIO) တည်ထောင်ခြင်း နှစ်ပတ်လည်နေ့အ ထိမ်းအမှတ် ဂီတဖျော်ဖြေပွဲကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အားကစားပြိုင်ပွဲများပါ ပါဝင်သော၊ နှစ်စဉ်ပြုလုပ်နေကျဖြစ်သော ထိုပွဲတော်သို့ ရွာနီးချုပ်စပ်မှ အရပ်သားအများအပြား ရောက်နေသည်။ ည ၉ နာရီဝန်းကျင်တွင် တိုက်လေယာဉ် သုံးစီးက ဗုံးသုံးလုံးထက်မနည်း ကြဲချရာ တစ်လုံးမှာ ဖျော်ဖြေရေးစင်နှင့် အထူးဧည့်သည်တော်များ ရှိနေသည့် ရှေ့ဆုံးတန်းသို့ တည့်တည့်ကျသည်၊ အခြားဗုံးများမှာ စားဖိုဆောင်နှင့် ပွဲခင်း၏ မနီးမဝေးသို့ ကျသည်ဟု ကိုယ်တွေ့ကြုံရသူအချို့ထံမှ သိရသည်။

ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KIA) အရာရှိ၊ အနုပညာရှင်၊ စီးပွားရေးသမားတို့ အပါအဝင် ၆၂ ဦး သေဆုံး၊ ၁၀၀ နီးပါး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိကြောင်း KIA က အတည်ပြုသည်။ ဖုန်းနှင့် အင်တာနက်ဆက်သွယ်ရေး မကောင်းသည့် အနန့်ပါတွင် ထိုဖြစ်စဉ်အပြီး ရက်သတ္တပတ်ကျော်သည်အထိ အသေးစိတ် စာရင်းအတည်ပြုရခက်နေဆဲဖြစ်သည်။

စစ်ကောင်စီ၏ ရက်စက်မှုများ ထိုမျှဖြင့် မပြီးပါ။ ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ကူညီကယ်ဆယ်ရန် သွားရောက်သူများ၊ ဆေးဝါးပို့ဆောင်မှုများ အနန့်ပါသို့ မရောက်စေရန် လမ်း၌ တားမြစ်သည်။ သေဆုံးသူတို့၏ နာရေး လူသိရှင်ကြား ကျင်းပခွင့်ကို တားမြစ်သည်။

အနန့်ပါ၏ တောင်ဘက် မိုင် ၂၀ ခန့်အကွာတွင် ရှိသည့် ဖားကန့်မြို့သို့ ဒဏ်ရာရသူများ သယ်ဆောင် ကုသခွင့်ကိုလည်း ပိတ်ဆို့ထားသည်၊ ကုသပေးသူကို မတရားအသင်းဆက်သွယ်သည့် ဥပဒေပုဒ်မဖြင့် အရေးယူမည်ဟုပင် စစ်ကောင်စီက သတိပေးထားကြောင်း ဒေသတွင်း သတင်းရင်းမြစ်များထံမှ စုံစမ်းသိရှိရသည်။

ထိုအခြေအနေများကြောင့် ဖြစ်စဉ်ပြီး ၁၀ ရက်ကျော်ကြာချိန်တွင် အချိန်မီကုသမှုမခံယူနိုင်သဖြင့် သေဆုံးရသူအရေအတွက် ပိုများလာနေကြောင်း၊ အလျဉ်းသင့်သလို တကွဲတပြား ကုသနေရ၍ စာရင်းအတိအကျကောက်ယူရန်ပင် ခက်ခဲနေကြောင်း၊ သေဆုံးသူဦးရေသည် KIA ပြောထားသည်ထက် များနိုင်ကြောင်း ကူညီကယ်ဆယ်ရေးသမားအချို့က ဆိုသည်။

“ခေါင်းတခြား၊ ကိုယ်တခြား။ တချို့ဆိုရင် ဘေးနားက သစ်ပင်တွေမှာ အသားစတွေ ကပ်နေတာ တွေရှိတယ်။ လက်ပြတ်၊ ခြေပြတ်တွေလည်း ကပ်နေတာ။ သေဆုံးသူက အတိအကျကို ထုတ်ပြန်လို့ မရသေးဘူး” ဟု အကူအညီပေးနေသည့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ပြီးခဲ့သည့် ရက်ပိုင်းအတွင်း ပြောထားသည်။

ပဒတ္ထိုင်းရွာ၊  မြင်းမူမြို့နယ်

၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်နေ့က စစ်ကိုင်းတိုင်း မြင်းမူမြို့နယ် ပဒတ္ထိုင်းရွာတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ သင်တန်းဆင်းပွဲကို လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်သည့်အပြင် ရဟတ်ယာဉ်ပေါ်မှ စစ်သားများဆင်းလာပြီး စီးနင်းတိုက်ခိုက်ရာ ဒေသခံ အများအပြား သေဆုံးခဲ့ရသည်။

ထိုနေ့က မုံရွာမြို့အခြေစိုက် အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (နမခ) တပ်မှ ထွက်လာသော စစ်ရဟတ်ယာဉ် ၅ စီးက ပဒတ္ထိုင်းကျေးရွာကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ အိမ်ထောင်စုပေါင်း ၆၅၀ ကျော်၊ လူဦးရေ ၂၅၀၀ ကျော် နေထိုင်သည့် ပဒတ္ထိုင်းရွာသည် မုံရွာ၊  ချောင်းဦး၊ အရာတော်၊ မြင်းမူစသည့် မြို့လေးခု၏ အလယ်တွင်ရှိပြီး မြင်းမူမြို့မှ ၁၃ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်။

သင်တန်းဆင်းပွဲ ပြုလုပ်နေစဉ် ရဟတ်ယာဉ် ၂ စီး အနိမ့်ပျံသန်း ပစ်ခတ်ပြီးနောက် ကျန် စစ်ရဟတ်ယာဉ် ၃ စီးပေါ်မှ ဆင်းလာသည့် စစ်သားများက ပဒတ္ထိုင်းရွာနီးချုပ်စပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းသည်။ ပဒတ္ထိုင်းရွာတွင် သုံးရက်ခန့် တပ်စွဲပြီး စစ်ကောင်စီတပ် ပြန်ထွက်သွားချိန်တွင် မီးလောင်ထားသည့် ရုပ်အလောင်းများကို ဒေသခံတို့ တွေ့လိုက်ရသည်။

ထိုဖြစ်စဉ်အတွင်း အသတ်ခံရသည့် ရွာသား ၂၀ ကျော် ရှိသည်ဟု ဒေသခံများက ခန့်မှန်းထားသည်။

သေဆုံးသူများထဲတွင် ဦးထွန်းထွန်း (အသက် ၅၀)၊ ဦးမျိုးခိုင် (၄၀ ကျော်)၊ ဦးပေါက်စ (၅၇)၊ ဦးကျော်မျိုးဦး (၄၀)၊ ဦးမင်းနောင် ( ၃၀ ခန့်)၊ ဦးခင်မောင်စိုး (၅၀)၊ ဦးမျိုးချစ် (၆၀)၊ ဦးချစ်မျိုးမျိုး(၄၀ ကျော်)၊ ဒေါ်မိုးဆွေ ( ၅၀) ဂရုကျေးရွာမှ အမျိုးသားတစ်ဦး (၂၀ ခန့်)တို့ ပါဝင်သည်။

လက်ယက်ကုန်းရွာ ၊  ဒီပဲယင်းမြို့နယ်

အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီ၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည့် ဖြစ်ရပ်များတွင် ကလေးငယ်များ ထိခိုက်သေဆုံး၍ ဒဏ်ရာအကြီး အကျယ်ရစေခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒီပဲယင်းမြို့နယ် လက်ယက်ကုန်းရွာ တိုက်ခိုက်မှုမှာ အော့နှလုံးနာဖွယ်ဖြစ်သည်။

တိုက်ခိုက်ရေး ရဟတ်ယာဉ်များ ရုတ်တရက် ရောက်လာပြီး လက်နက်ကြီးများ၊ စက်သေနတ်များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်သည့် ထိုအဆောက် အအုံမှာ ဘုန်ကြီးကျောင်းဝင်းအတွင်း ဖွင့်ထားသည့် စာသင်ကျောင်းငယ်မျှသာဖြစ်သည်။

စက်တင်ဘာ ၁၆ တွင် လက်ယက်ကုန်းရွာ၏ ထိုစာသင်ကျောင်းလေးထဲ၌ ကလေးငယ်များ ရှိနေစဉ် ကမ္ဘာပျက်သည့်နှယ် ဖြစ်ရပ်ဆိုး ပေါ် ပေါက် လာသည်။ အေးအေးချမ်းချမ်း စာသင်နေသည့် ကလေးငယ်များမှာ ရဟတ်ယာဉ်သံ ရုတ်တရက်ကြားလိုက်ရပြီးနောက်တွင် ကျောင်းသို့ လာမှန်သည့် ကျည်ဆန်များအကြား ဒုက္ခရောက်ရတော့သည်။

စာသင်ကျောင်းနံရံတွင် သွေးစွန်းခဲ့ရသည့် ထိုဖြစ်စဉ်အတွင်း ကလေးငယ် ၇ ဦးနှင့် ကျေးရွာနေ ဒေသခံ အရပ်သား ၆ ဦး အနည်းဆုံး သေဆုံးခဲ့ရသည်။

ဒဏ်ရာရကလေးများ၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းဆရာ၊ ဆရာမများနှင့် အရပ်သားအချို့အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၂ ဦးကို စစ်ကောင်စီက ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားသည်။ ထိုဖြစ်စဉ်အပြီး တစ်လကျော်ကြာသည်အထိ ၁၀ ဦးသာ ပြန်လွတ်မြောက်လာခဲ့ပြီး ကျန်ကလေးငယ် ၂ ဦးမှာ ပြင်းထန်ဒဏ်ရာဖြင့် ရန်ကုန်နှင့် မုံရွာဆေးရုံတို့တွင် ဆေးကုသမှု ခံယူနေရဆဲဖြစ်သည်။

အဆိုပါရွာတွင် စာသင်ကျောင်း ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခြင်းမရှိသေးဘဲ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာသည့် ကလေးငယ်များလည်း စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ထိခိုက်ခံစားနေရဆဲဖြစ်သည်။

ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ၊  ယင်းမာပင်မြို့နယ်

စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း ဖြစ်ပွားသည့် ဆိုးဝါးပြင်းထန်သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု နောက်တစ်ခုမှာ ယင်းမာပင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ရင်ပေါင်တိုင်ကျေးရွာ ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။။

ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ၌ ငါးရက်တစ်ခါ ဖွင့်လှစ် ရောင်းချသော ဈေးနေ့ ဩဂုတ် ၁၁ ရက်၊ လူအများသွားလာ စည်ကားနေချိန်တွင် ရုတ်တရက် ရောက်လာသည့် တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ်များကြောင့် ငရဲကျသလို ဖြစ်ခဲ့ရသည်။

အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (နမခ) တည်ရှိရာ မုံရွာမြို့ဘက်မှ တက်လာသည့် တိုက်ခိုက်ရေး ရဟတ်ယာဉ် ၃ စီးသည် ရင်ပေါင်တိုင်ရွာကို ရုတ်တရက်ရောက်ရှိလာပြီး တစ်နာရီနီးပါးကြာ တရစပ် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံအများစု ရှောင်တိမ်းချိန် မရလိုက်ပေ။

စစ်တပ်က ရွာအတွင်း၌ သုံးရက်ကြာ တပ်စွဲခဲ့ပြီးနောက် ပြန်လည်ထွက်ခွာချိန်တွင် အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ် ကလေးအပါအဝင် အရပ်သားပြည်သူတို့၏ ရုပ်အလောင်း ၁၈ လောင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။

စစ်ကိုင်းနှင့် နယ်နိမိတ်ဆက်နေသည့် ချင်းပြည်နယ်မှ လူအင်အား ၈၀ နီးပါး ပါသည့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တစ်ခု ရင်ပေါင်တိုင်၌ ခရီးတစ်ထောက် ဝင်နားနေချိန်တွင် ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် စစ်ကောင်စီက ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ရွာအတွင်းမှ ထွက်မပြေးနိုင်သည့် သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ ကျန်းမာရေးမကောင်းသူများ၊ လက်နက်ကြီး ထိမှန်ဒဏ်ရာများဖြင့် ကျန်နေခဲ့သည့် ဒေသခံအချို့ကို စစ်တပ်က ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီး နှိပ်စက်ကြောင်း ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ ဒေသခံအမျိုးသား တစ်ဦးက ပြောသည်။

“ပြည်သူကို နှိပ်စက်နေတဲ့ စစ်ကောင်စီကိုတော့ နာကြည်းချက်တွေနဲ့ ဆက်လက်တွန်းလှန်မယ်။ ဒီလိုဖြစ်ရပ်မျိုး သားစဉ်မြေးဆက်တွေအထိ မဖြစ်အောင်လို့ အသက်နဲ့ရင်းပြီး တိုက်ပွဲဝင်မယ်။ ဒီလိုဖြစ်ရပ်မျိုးကို ကျန်တဲ့ရွာတွေကိုလည်း မဖြစ်စေချင်ဘူး” ဟု သူက ပြောသည်။

မိုးဗြဲမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း

ခုခံတော်လှန်သူများကို နှိမ်နင်းရာတွင် အရပ်သား လူနေထိုင်ရာ မြိုရွာများပါမကျန် မြေလှန်သည့်စနစ် ကျင့်သုံးသည့် စစ်အာဏာရှင်၏ စရိုက်ဆိုးကို ရှမ်း-ကယားနယ်စပ်က မိုးဗြဲမြို့တွင်လည်း ကြုံရသည်။

စက်တင်ဘာလဆန်းပိုင်းတွင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ် မိုးဗြဲမြို့ပေါ်သို့ ချီတက်လာသည့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ တိုက်ခိုက်ခံရပြီး အထိနာချိန်တွင် စစ်တပ်က မိုးဗြဲမြို့ကို လေကြောင်းမှ အပြင်းအထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်သည်။

လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုများကြောင့် မိုးဗြဲမြို့တွင် ဈေးဆိုင်တန်းများ၊ လူနေအိမ်များမှာ သုသာန်တစပြင်အလား ပျက်စီးသည်။

လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် မိုးဗြဲမြို့ မြို့မရပ်ကွက်၊ မွေတော်ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ခိုလှုံနေသည့် စစ်ဘေးရှောင်လေးဦး ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးသွားခဲ့သည်။

ထိုသေဆုံးမှု ဖြစ်စဉ်အတွင်း အသက် ၁၀ နှစ်နှင့် ၇ နှစ်အရွယ် ညီအမနှစ်ဦး ပါဝင်ခဲ့ပြီး အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာရသူ ၁၃ ဦး ရှိခဲ့သည်။

၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ သုံးသောင်းနီးပါးရှိသည့် မိုးဗြဲတွင် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ၁၅ ခုနှင့် အနီးအနားကျေးရွာများမှ စစ်ရှောင် တစ်သောင်းခန့် အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရသည်။

အိုးအိမ်ဆုံးရှုံးသူ၊  သေဆုံးသူ၊  ဒုက္ခသည်ဘဝရောက်သူ တိုးလာ

စစ်တပ်က တစ်ကျော့ပြန် အာဏာသိမ်းပြီး တစ်နှစ်ခွဲကျော်အတွင်း နိုင်ငံအတွင်း အိုးအိမ် စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးရသူ ဦးရေ ၁.၄ သန်းနီးပါး ရှိလာကြောင်း ကုလသမဂ္ဂက ထုတ်ပြန်သည့် အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက် စာရင်းတွင် တွေ့ရသည်။

ထိုကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီလက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးသူ ၂၅၀၀ နီးပါး ရှိကာ၊ လူပေါင်း ၁၀၀၀၀ ကျော် ဆက်လက် ဖမ်းဆီးခံထားရကြောင်း နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း (AAPP) က လက်လှမ်းမီသမျှ ပြုစုထားသည့် စာရင်းအရ သိရသည်။

အရပ်ဘက် အချက်အလက်ကောက်ယူရေးအဖွဲ့ Data for Myanmar ၏ ဩဂုတ်လစာရင်းအရ နိုင်ငံတစ်ဝန်း စစ်တပ်လက်ချက်ဖြင့် မီးလောင်သည့် နေအိမ် ၂၀၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး အများစုမှာ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းမှဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ပြည်သူမဲပေးရွေးချယ်သည့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ပယ်ဖျက်ကြောင်း ကြေညာထားသည့် စစ်တပ်က ၎င်းတို့၏ လုပ်ရပ်ကို ရပ်တန့်၊ နောက်ပြန်ဆုတ်မည့် အခြေအနေကို မတွေ့ရသေးပေ။ ဖမ်းဆီးထားသည့် ဒီမိုကရေစီခေါင်းဆောင်၊ အာဏာရ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်(NLD) ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ပြန်လွှတ်၍ သွေးချောင်းစီးမှုများကို ရပ်တန့်ရန် နိုင်ငံတကာက ဖိအားပေးနေသော်လည်း စစ်ကောင်စီက ငြင်းဆိုလျက်သာရှိသည်။

ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြသူတို့ကို သတ်ဖြတ်အပြီးတွင် နိုင်ငံအနှံ့ ခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များစွာ ပေါ်ပေါက်လာရာ အများစုမှာ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံတကာ၊ စီးပွားရေး မျက်နှာစာများတွင် စစ်ကောင်စီကို အကျပ်တွေ့အောင် လုပ်နေသည့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နှင့် ချိတ်ဆက်လုပ်ဆောင်နေသည်ဟု ယုံကြည်ဖွယ်ရှိသည်။

သက်တမ်းရင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် မဟာမိတ်ပြုလုပ်ထားနိုင်သည့် NUGက စစ်အာဏာရှင်အမြစ်ဖြုတ်ရေး ခုခံတော်လှန်စစ်ကို တစ်နှစ်စီမံကိန်းဖြင့် အရှိန်မြှင့် လုပ်ဆောင်နေသည်ဟု ထုတ်ဖော်ပြောဆိုထားသည်။

စစ်မီးမှာ မြို့၊ ကျေးရွာမချန် တစ်စတစ်စ တောက်လောက်နေပြီး အသက်၊ အိုးအိမ် ဆုံးရှုံးမှုများ နေ့စဉ် ဖြစ်ပေါ်နေသလို သူခိုး၊ ဓားပြရန်မှာလည်း ရန်ကုန်ကဲ့သို့ မြို့ကြီးပြကြီးများ၌ပင် ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ဆိုးရွားနေပြီဖြစ်သည်။myanmar now

လူထု ထောက်ခံမှု မြင့်မားလာမှုနှင့်အတူ အင် အားသိန်းချီရှိလာသော PDF၊ LDF ၊ PDT တပ်များက စစ်ကောင်စီ ထိန်းချုပ်ခဲ့သော နယ်မြေများကို တဖြည်းဖြည်း စိုးမိုးသိမ်းယူလာပြီ

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၂၀၂၁ခုနှစ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PD)တွေကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ချိန်မှာ PDF တွေကို စစ်ကောင် စီတပ်တွေက အချိန်တိုလေးအတွင်းမှာ နှိမ်နင်းပစ်လိမ့်မယ်လို့ လူတော်တော်များများက ထင်ခဲ့ကြပါတယ်။ လူငယ်လက်နက်ကိုင်တွေရဲ့ အလျှင်စလို စုဖွဲ့မှုမျိုးပဲလို့ ထင်မှတ်ခဲ့ကြပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အားလုံးရဲ့ ထင်ကြေးတွေက လွဲမှားခဲ့ပါတယ်။ လူအများထင်သလို စစ်ကောင်စီက PDF တွေကို မနှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့ဘဲ လူထောက်ခံမှု ပိုမိုမြင့်တက်လာပြီး PDFတွေရဲ့ အင်အားက ကြီးမားလာနေပါတယ်။

ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ လုပ်နိုင်ကိုင်နိုင်စွမ်းတွေက ပြီးခဲ့တဲ့ တစ်နှစ်ခွဲအတွင်းပိုပြီး အားကောင်းလာလိုက်တာ အခုဆိုရင် စစ်တပ်ရဲ့ ရပ်တည်မှုကိုတောင် အကြီးမားဆုံး ထိုးနှက်နိုင်တဲ့အဖွဲ့အစည်းတွေဖြစ်လာခဲ့ပြီ။ လက်နက်ကြီးတွေ၊ စနစ်ကျနတဲ့အမိန့်ပေးမှုစနစ်တွေ ကြိုးပမ်းတည်ဆောက်နေကြပါတယ်။

နိုင်ငံတကာအကူအညီတွေ သူတို့ဆီမှာ မရှိပေမယ့် နိုင်ငံ အနှံ့အပြားမှာပေါ်ပေါက်လာကြတဲ့ PDFတွေမှာ နည်းဗျူ ဟာအရ ကျွမ်းကျင်မှုရှိလာတာ၊ အခက်အခဲကိုမဆုတ်မနစ်တုံ့ပြန်နိုင်တာတွေကို မြင်နိုင်ပါတယ်။ တကယ်လို့ သူတို့ဟာ ဖွဲ့စည်းပုံစနစ်ကိုတည်ဆောက်နိုင်ပြီး လက်နက်ကောင်းကောင်းရလာမယ်ဆိုရင် သူတို့ဟာ တော်လှန်ရေးဘက်က ရလာနိုင်တဲ့နယ်မြေတွေကို ပိုပြီး ချဲ့ထွင်လာ၊ ထိန်းထားလာနိုင်မှာဖြစ်ပြီး စစ်တပ်ရဲ့လဲပြိုမှုကို ခပ်မြန်မြန်ဆွဲချသွားနိုင်မှာပါ။

လက်ရှိမှာတော့ ကျဲပြန့်နေတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ အလျင်အမြန် ကြီးထွားလာရမှုကြောင့် PDFတွေရဲ့ အနေအထားက နိုင်ငံ တကာ သုံးသပ်သူတွေနဲ့ မူဝါဒရေးရာသမားတွေအတွက် ခပ်ရှင်းရှင်းမမြင်နိုင်တဲ့အနေအထားဖြစ်နေပါတယ်။ ပြည်သူရဲ့ ထောက်ခံမှုကို အင်တိုက်အားတိုက်ရထားတဲ့ ဒီလက်နက်ကိုင်အုပ်စုတွေဟာ ရင်ဆိုင်ရတဲ့တိုက်ပွဲတွေကြောင့် လက်ရုံးရည်အားကောင်းလာသလို ပိုပြီးလည်း စုစည်းမှုအားကောင်းလာနေပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လုံခြုံရေးကဏ္ဍအခင်းအကျင်းမှာ အရေးကြီးတဲ့နေရာကပါဝင်လာနေတာမို့ နိုင်ငံရဲ့ အရေးကိစ္စတွေမှာအဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်တဲ့သူတွေေ ဖြစ်လာနေပါတယ်။

လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးရဲ့ အခင်းအကျင်းသစ်

=============================

၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်အာဏာသိမ်းအပြီးနောက်မှာ ဖြစ်လာတဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ ဆန္ဒပြမှုတွေကို စစ်တပ်က အချိန်အနည်းငယ်သာ သည်းခံခဲ့ပြီး စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကိုဆန့်ကျင်သူတွေကိုဆက်တိုက်ကြမ်းကြုတ်စွာနှိမ်နင်းလာခဲ့ပါတယ်။

ဒီလို ကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်းနှိမ်နင်းလိုက်ရင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်ပြန်မသွားချင်တဲ့ပြည်သူကို စစ်တပ်ကိုပြန်မလှန်ရဲအောင်လုပ်ပစ်လိုက်နိုင်မယ်လို့ စစ်တပ်ကမျှော်လင့်ခဲ့ကြတယ်။ မှန်းထားတာနဲ့လွဲပြီး အဲဒီလိုနှိမ်နင်းတာကြောင့်ပဲ တော်လှန်ရေးဘက်ကိုလူတွေဟာ အားပိုထည့်လာခဲ့ကြပြီး စစ်တပ်ရန်ကနေ ပြည်သူတွေကိုကာကွယ်ဖို့ PDFတွေပေါ်ပေါက်လာခဲ့တဲ့ဆီကိုရောက်လာခဲ့တယ်။

အထူးသဖြင့် ဗမာလူမျိုးအများစုပါတဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်ကို တော်လှန်တဲ့ ဗမာလူငယ်တွေကိုယ်တိုင် စစ်တပ်ကို တော်လှန်လာကြတာဖြစ်ပါတယ်။ PDFဆိုတာ ဒီလိုစစ်အာဏာသိမ်းလိုက်ကတည်းက နေရာအနှံ့အပြားမှာပေါ်လာတဲ့ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအစုအဖွဲ့တွေကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ အခေါ်အဝါ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး PDF အပြင် ဒေသကာ ကွယ်ရေးအဖွဲ့ (LDF) နဲ့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပကဖ) အစရှိသည်ဖြင့် ရှိကြပါတယ်။

ဒီ PDF တွေကို ယေဘုယျအားဖြင့်တော့ ရွေးကောက်ခံပါလီမန်အမတ်အများစုပါဝင်တဲ့ စင်ပြိုင်အစိုးရအဖြစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်တဲ့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)က ဖွဲ့စည်းတာထားတာတွေလည်းရှိသလို ရှိနေတဲ့အဖွဲ့အစည်းကိုအသိအမှတ်ပြုတ်ထားတာလည်းရှိပါတယ်။ NUG နဲ့ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ စစ်တပ်ကို တော်လှန်နေကြတဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေ ပူးတွဲတည်ဆောက်ထားတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံစနစ်အောက်မှာ PDFတွေဟာ လည်ပတ်နေတာဖြစ်ပါတယ်။

LDF ဒေသခံတွေကကိုယ်တိုင်ဖွဲ့စည်းထားတဲ့တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေဖြစ်ကြပြီးသူတို့နယ်မှာ သူတို့ ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်နဲ့လှုပ်ရှားကြတယ်။ NUGရဲ့ အဆုံးအဖြတ်အောက်မှာမဟုတ်ဘဲ သူတို့ဘာသာလှုပ်ရှားတာတွေလည်းရှိတယ်။ ပကဖ PDTတွေကတော့ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအတွက် ဒေသအခြေပြုဖွဲ့ထားတဲ့ ပျောက်ကျားအဖွဲ့တွေဖြစ်တယ်။ PDF တွေက တိုင်းနဲ့ပြည်နယ်အသီးသီးက မြို့နယ်တွေမှာ အထိုင်ရှိနေကြတဲ့ တပ်ဖွဲ့တွေဖြစ်ကြပြီးတော့ LDF နဲ့ PDT ကတော့ ရပ်ရွာက မိမိတို့ဘာသာ စစ်တပ်ရန်ကနေ အကာအကွယ်ရဖို့ ရပ်ရွာအဆင့်မှာဖွဲ့ထားတဲ့တပ်ဖွဲ့တွေဖြစ်ကြပါတယ်။

ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ People’s Defense Forces

================================

• ဒီဆောင်းပါးအတွက် အင်တာဗျူးခဲ့ရာမှာ PDF အရေအတွက်ဟာ အကြမ်းအားဖြင့် ၆၅၀၀၀ လောက်ရှိပြီး သူတို့ထဲက ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ဟာ ပုံမှန်တပ်တစ်ခုလို လက်နက်တပ်ဆင်ထားနိုင်ပြီး ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ကတော့ လက်လုပ်သေနတ်တွေရှိပါတယ်။

• အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ စာရင်းအရ pdf အဖွဲ့ပေါင်း ၃၀၀လောက်ရှိပြီး တပ်တစ်ခုကို လူ ၂၀၀ကနေ ၅၀၀ အထိရှိကြပါတယ်။ NUG ကအသိအမှတ်ပြုတဲ့ pdf ဖြစ်လာဖို့စောင့်နေတဲ့ အဖွဲ့က ၆၃ ဖွဲ့ရှိနေသေးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

• PDFs တွေဟာ the Central Command and Coordination Committee (C3C)ဗဟိုတပ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်အောက်မှာ၊ ဒါမှမဟုတ် NUG နဲ့ EAOs မဟာမိတ်တွေပူးပေါင်းထားတဲ့ ပူးတွဲတပ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် Joint Command and Coordination (J2C)အောက်မှာသွားနေကြပါတယ်။ PDF အများစုဟာ NUG က ဖွဲ့ပေးထားပြီး NUG အမိန့်နဲ့သွားနေတာဖြစ်ပြီးတော့ တချို့ကတော့ NUG လက်အောက်မှာတိုက်ရိုက်မဟုတ်ဘဲ အားကောင်းတဲ့ လူမျိုးစုလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေဖြစ်တဲ့ ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF)၊ ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ် Karenni National Defense Force (KNDF)နဲ့ ကချင်ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် KPDF တို့အောက်မှာရှိပေမယ့် C3Cထဲမှာ စစ်ဆင်ရေးဆောင်ရွက်နေကြတာဖြစ်ပါတယ်။

တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ ဘယ်အဖွဲ့အောက်ကပဲသွားသွား တိုက်ခိုက်ရေးကိုဆောင်ရွက်ရာမှာတော့ C3C နဲ့ J2C ရဲ့ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှုမပါဘဲ နီးစပ်ရာဒေသစစ်တိုင်းအလိုက် လှုပ်ရှား ဆုံးဖြတ်ဆောင်ရွက်လေ့ရှိကြတဲ့ပုံစံ စစ်ဒေသအုပ်ချုပ်မှု military division commands (MDCs)ပုံစံနဲ့ ပိုပြီးဆောင်ရွက်ကြတာကိုတွေ့ရပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့လတွေမှာ PDF တွေရဲ့ စခန်းချပုံ၊ လှုပ်ရှားပုံတွေကိုကြည့်ရင် MDCs က အဓိက မဟာဗျူဟာဖြစ်လာနေတယ်ဆိုတာကိုတွေ့ရပါတယ်။

• လက်ရှိမှာဆိုရင် MDCs သုံးခုရှိနေပါတယ်။ PDF အဖွဲ့ပေါင်း ၂၀၀ လောက်ဟာ အခုဆိုရင်ကချင်၊ အညာနဲ့ ချင်း စစ် မြေပြင်တွေကို ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်တဲ့ MDC 1 အောက်မှာရှိပါတယ်။ PDF ၅၀ လောက်ဟာ ဆိုရင် ကရင်နဲ့ ကရင်နီထဲမှာရှိတဲ့စစ်ဆင်ရေးတွေကိုဆောင်ရွက်နေတဲ့ MDC 2 နဲ့ MDC 3 ရဲ့အောက်မှာရှိနေကြပါတယ်။

• လူမျိုးစုဒေသတွေမှာရှိတဲ့ PDF တွေဟာ လူမျိုးစုလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှာ စစ် ဆင်ရေးတွေလုပ်ရင်လုပ် ဒါမှမဟုတ် သူတို့နဲ့ လက်တွဲပြီး အတူ ဆောင်ရွက်ရင်ဆောင်ရွက်ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ရှိနေကြတယ်။ ဥပမာ- KPDF ဟာ KIA ရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှာရှိပြီး CDF ကတော့ Chinland Joint Defense Committee (CJDC)အောက်မှာရှိတာဖြစ်ပါတယ်။ KNDF ကတော့ ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (KNPP) ရဲ့ ကရင်နီတပ်မတော် (KA)နဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။

• PDF တွေကဟာ NUG နဲ့ EAOs တွေက စနစ်တကျဖွဲ့စည်းထားပြီး လေ့ကျင့်သင်ကြားမှုတွေ၊ လက်နက်တပ်ဆင်မှုတွေလည်း ရထားကြတာဖြစ်ပါတယ်။ PDF တပ်ဖွဲ့တစ်ခုစီတိုင်းဟာ တပ်စိတ်၊ တပ်စု၊ တပ်ခွဲ၊ တပ်ရင်းအဆင့်ဆင့်နဲ့ ဖွဲ့စည်းထားပြီး အဆင့်တစ်ခုမှာ သုံးခုစီရှိရမယ်ဆိုတဲ့ ပုံစံနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ- တပ်စုတစ်ခုမှာ တပ်စိတ်သုံးခုပါရမှာဖြစ်ပြီး တပ်ခွဲတစ်ခုမှာ တပ်စုသုံးစုနဲ့ တပ်ရင်းတစ်ခုမှာ တပ်ခွဲသုံးခုပါဝင်တာဖြစ်ပါတယ်။

LDF ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ

====================

• ၂၀၂၂ ဧပြီလတုန်းက LDF အဖွဲ့ပေါင်း ၄၀၁ ဖွဲ့ရှိတယ်လို့ NUG က ခန့်မှန်းပါတယ်။ LDFတွေက PDT နဲ့ PDF တွေထက်ပိုပြီး ကိုယ့်ခြေကိုယ့်လက်လှုပ်ရှားနေကြပါတယ်။ C3C နဲ့ J2C ထဲမှာ ပါနေကြတာမဟုတ်ပေမယ့် အလွတ် သဘော ချိတ်ဆက်ဆောက်ရွက်နေကြတာက ၃၅၄ ဖွဲ့ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါက LDF တွေကို ပိုပြီကျယ်ပြန့်တဲ့ တပ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ထဲပူးပေါင်းပါဝင်လာဖို့အတွက် ပထမခြေလှမ်းဖြစ်ပါတယ်။ LDF အဖွဲ့ပေါင်း ၁၀၀လောက်ဟာ PDF ကူးပြောင်းခဲ့ကြပြီး အဖွဲ့ တစ်ချို့ကတော့ PDT အဖြစ်ပါဝင်လာကြပါတယ်။

• မကြာသေးခင်က ခန့်မှန်းထားကြတာကတော့ LDF အဖွဲ့ဝင်ပေါင်း သုံးသောင်းလောက်ရှိမယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ LDF တွေဟာ အဖွဲ့ဝင်အရေအတွက်ကွာခြားမှုရှိနိုင်ပြီး အချို့က လူတစ်ဒါဇင်လောက်နဲ့ဖွဲ့ထားတာ ဖြစ်နိုင်သလို အချို့ကလည်း ထောင်ချီပြီရှိနေကြတာလည်း ရှိပါတယ်။ ဘယ်လောက်ရှိနေတယ်ဆိုတာက အတက်အကျများတဲ့ ကိန်းဂဏန်းဖြစ်နေပေမယ့် လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ လ အတွင်းမှာ LDF တွေရဲ့ 25 ရာခိုင်နှုန်းက PDF သို့မဟုတ် PDT အဖြစ်ပြောင်းလဲလာခဲ့ပြီဖြစ်ပြီးဖြစ်ပါတယ်။

• LDFတွေဟာ ကိုယ့်ရံပုံငွေကိုယ်ရှာဖွေပြီးတိုက်နေကြတဲ့သူတွေဖြစ်ပြီး ရပ်ရွာထဲက ထည့်ဝင်မှုနဲ့ ပြည်ပရောက် ရပ်သူရွာသားမြန်မာနိုင်ငံသားတွေရဲ့ ထည့်ဝင်မှုအပေါ် အဓိကမှီခိုရတာဖြစ်တယ်။ အဲဒီထဲမှာမှ တချို့ LDF တွေကတော့ လက်နက်တွေနဲ့ စစ်ပညာတွေပေးနိုင်တဲ့ အင်အားကြီး EAOs တွေနဲ့ချိတ်ဆက်လှုပ်ရှားနေကြတာဖြစ်တယ်။

• LDF တွေရဲ့ တိုက်ရေးခိုက်ရေးကိုကြည့်မယ်ဆိုရင် သူတို့ဟာ မြင်နေကျတိုက်ပွဲပုံစံမျိုးမဟုတ်ဘဲ မိုင်း‌ထောင်တာ၊ ခြုံခိုတိုက်တာ၊ အလစ်အငိုက်ဝင်တိုက်တာ၊ ရန်သူပစ်မှတ်တွေကို ချောင်းပြီးသတ်ဖြတ်တာ အစရှိတာတွေကို ဆောင် ရွက်လေ့ရှိပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကတော့ သူတို့နယ်မြေတွေမှာ စစ်တပ်ရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေး အထိုင်ကျသွားမှာကို အဖြစ်မခံနိုင်တာပဲဖြစ်တယ်။

ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ – PDTပကဖ

=======================

• ပကဖတွေကို NUG ကဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ပြီး မြို့ပြပျောက်ကျားစစ်ဆင်ရေး တွေဆောင်ရွက်ဖို့၊ PDF တွေကိုကူဖို့၊ ပြည်သူကိုစည်းရုံးဖို့၊ ထောက်ပို့နဲ့ တော်လှန်ရေးတပ်သားသစ်တွေကို အခြေခံစစ်သင်တန်းပေးဖို့အတွက် တွေကို အထူးဆောင်ရွက်တဲ့အဖွဲ့ဖြစ်ပါတယ်။

• NUG ရဲ့ အဆိုအရ ပကဖတွေဟာ မြို့နယ်ပေါင်း ၃၃၀ မှာ အဖွဲ့ပေါင်း ၂၅၀ လောက်ဖွဲ့ထားပြီးပြီလို့ဆိုပါတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ လအတွင်းမှာ ကျေးရွာအဆင့်မှာ ဖွဲ့စည်းမှုပိုမိုများပြားလာပါတယ်။ ပကဖတွေဟာ အညာမှာ ပိုပြီး လှုပ်ရှားမှုအများဆုံးဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းနဲ့မကွေးတိုင်းတွေမှာ ပိုတွေ့ရပါတယ်။

• ပကဖတွေဟာ ကျေးရွာအဆင့်မှာ လှုပ်ရှားနေကြတယ် ဆိုပေမယ့် မြို့နယ်အဆင့်မှာလည်း စုစည်းလုပ်ကိုင်ကြတာရှိပါတယ်။ မြို့နယ်တစ်ခုမှာ ပကဖအဖွဲ့ဝင် ၂၀၀၀ လောက်စုစည်းပါဝင်ကြတဲ့အထိရှိပါတယ်။ ပကဖတွေဆီမှာ အများအားဖြင့်တော့ အိမ်လုပ် လက်နက်ငယ်တွေသာရှိပါတယ်။

• ပကဖတွေဟာ တော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှုကြီးတစ်ခုလုံးနဲ့ ရပ်ရွာကြားကို ဆက်စပ်ပေးနေတဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်တွေအဖြစ်တည်ရှိကြပါတယ်။

PDF ၊ LDF ၊ PDT တွေဆက်လက် ကြီးထွားလာ

=============================

စစ်တပ်ရဲ့ နှိပ်ကွပ်မှုတွေကြောင့် အကြမ်းမဖက်တော်လှန်ရေးနည်းလမ်းတွေက ပါဝင်နေတဲ့သူတွေအတွက် ဆက်လုပ်လို့မရနိုင်လောက်အောင် အန္တရာယ်များလာချိန်မှာ PDF, LDF နဲ့ ပကဖတွေဟာ တော်လှန်ရေးရဲ့ ဗဟိုချက်ဖြစ်လာကြပါတယ်။ ပြည်သူတွေကလည်းအားကောင်းကောင်းနဲ့ထောက်ခံနေကြပြီး EAOs တွေနဲ့လည်း ပိုပြီးနီးနီးကပ်ကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လာကြတဲ့အချိန်မှာ လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာကြတာဖြစ်ပါတယ်။

ရုရှားက ပေးတဲ့ လက်နက်တွေနဲ့ လူမျိုးတုန်းကြံတဲ့ စစ်တပ်နဲ့ တရုတ်ရဲ့ အားပေးကူညီမှုကို အစဉ်အဆက်ရခဲ့တဲ့ တိုက်ရည်ခိုက်ရည် အတွေ့အကြုံဆယ်စုနှစ်များစွာပိုပြီးရထားပြီးလက်ရဲဇက်ရဲ ကြမ်းကြုတ်ယုတ်မာတဲ့ တပ်နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရင်းနဲ့ကို တော်လှန်ရေးအင်အားစုဟာ ကြီးမားလာခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

အာဏာသိမ်းပြီး ၁၈ လအကြာမှာတော့ PDF, LDF နဲ့ ပကဖတွေဟာ ကြုံသလိုဖွဲ့ထားရပြီးတစစီပြန့်ကျဲနေတဲ့ ဒေသန္တရအဖွဲ့တွေအဖြစ်ကနေ ပိုပြီး ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုအားကောင်းလာတဲ့အဖွဲ့တွေဖြစ်လာကြပြီး လက်နက်တပ်ဆင်မှုလည်းတိုးတက်လာပါတယ်။

ဖွဲ့စည်းပုံစနစ်များ

==========

တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေဟာ တစ်ဖွဲ့ချင်းစီ အသီးသီးပေါ်ပေါက်လာကြတာဖြစ်ပြီး အစပိုင်းမှာ ပြန့်ကျဲပြီး ထက်အောက်အုပ်ချုပ်မှုပုံစံမရှိဘဲ အချင်းချင်းချိတ်ဆက်ပြီးကွန်ရက်သဖွယ်ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ ပျောက်ကျားအဖွဲ့တွေဖြစ်ကြပါတယ်။

စစ်တပ်ရဲ့ ပိုပြီးကြမ်းကြုတ်တဲ့ နှိမ်နင်းမှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရချိန်မှာ NUG ဟာ ဒီလို ကျဲပြန့်နေတဲ့ ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစုအဖွဲ့တွေကို စုစည်းဖို့ကြိုးစားလာပါတယ်။ စစ်ဆင်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေကို မဟာမိတ် EAOsတွေနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လာကြပြီး စစ်တပ်တစ်ခုအနေနဲ့ ဗဟိုက အုပ်ချုပ်မှုရှိလာနိုင်ဖို့ကို ကြိုးစားလာခဲ့တယ်။

အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ မှာတော့ NUG က EAOs မဟာမိတ်တွေနဲ့ လက်တွဲပြီး C3C နဲ့ ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးတစ်ရပ်ကိုတည်ထောင်လိုက်ကြောင်းကြေညာခဲ့တယ်။ ဒီ C3C စနစ်ထဲမှာ NUG, KIA, KNPP, CNF နဲ့ ABSFU တို့ပါဝင်ကြတယ်။ NUG က C3C ထဲမှာ မပါဝင်တဲ့ KNU နဲ့ J2C ကိုဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး KNU နယ်မြေတွေထဲမှာရှိတဲ့ တပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေကို ကြီးကြပ်တဲ့စနစ်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တယ်။ C3C နဲ့ J2C ဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု မတူသော်လည်း ဒီ ဖွဲ့စည်းပုံနှစ်ခုစလုံးမှာ NUG က အရေးကြီးတဲ့ အချိတ်အဆက်ဖြစ်လာခဲ့တယ်။

ဒီလို တပ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တွေကိုဖော်ထုတ်နေတုန်းအချိန်မှာပဲ တပ်တွေအားလုံးရဲ့ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုတွေဟာ ပိုပြီးစည်းလုံးလာကြပြီး အချိတ်အဆက်ပိုမိစွာလှုပ်ရှားလာနိုင်တာကြောင့် စစ်တပ်နဲ့ တိုက်ပွဲတွေမှာ တော်လှန်ရေးဘက်က ဆက်ပြီးအရေးသာလာတဲ့အခြေအနေတွေဘက်ကို ရွေ့လာခဲ့တယ်။ အရေးကြီးတဲ့အချက်ကတော့ PDF, LDF နဲ့ PDT တွေဟာ C3C နဲ့ J2C ပုံစံနဲ့ ဗဟိုက ချိတ်ဆက်အုပ်ချုပ်လို့ရလာတာမို့ စစ်ဆင်ရေးတွေ တစစ အခြေအနေ ပိုအရေးသာခဲ့ပါတယ်။

လက်ရှိမှာ NUG ဟာ စစ်ရုံးအသစ်တစ်ခုဖွဲ့စည်းဖို့ ပြင်ဆင်နေပြီး ဌာနသုံးခု ပါဝင်မယ်လို့ဆိုပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့ အထွေထွေ၊ တပ်ထိန်းရုံးနဲ့ စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးတို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။ အထွေထွေဌာနက စစ်ဆင်ရေးတွေကို ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်မှာဖြစ်ပြီး တပ်ထိန်းနဲ့ စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးတို့ကတော့ တပ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ပူးတွဲဆောင်ရွက်ကြမှာဖြစ်ပါတယ်။ အခုရှိနေတဲ့ စိန်ခေါ်မှုကတော့ လက်ရှိ ရှိနေတဲ့ C3C, J2C နဲ့ LDF တွေကို တပ်အုပ်ချုပ်ပုံတစ်ခုတည်းအောက်ရောက်အောင်ဘယ်လိုလုပ်ကြမလဲဆိုတာပါ။

လက်နက်တပ်ဆင်ခြင်း

=============

ဒီတော်လှန်ရေးကို စခဲ့တဲ့အချိန်က လက်လုပ်သေနတ်တွေနဲ့ပါ။ တူးမီးတွေ၊ ဂက်စ်ရိုင်ဖယ်တွေ၊ လက်လုပ် ဗုံးတွေနဲ့ မို့လို့ စစ်တပ်က ခေါင်းဆောင်တွေဟာ ဒီလို မဖြစ်ညစ်ကျယ်ပုန်ကန်သူတွေဟာ မကြာခင်ကျရှုံးသွားမှာပဲလို့ ထင်ခဲ့ကြတယ်။

ယူကရိန်းနဲ့မတူတာက မြန်မာပြည်ရဲ့ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးဟာ နိုင်ငံတကာကနေ တိုက်ခိုက်ရေးအကူအညီတွေ ဘာမှ မရခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးဘက်က ရပ်လိုတဲ့ EAOs တွေရဲ့ အထောက်အပံ့ကို အားကိုးခဲ့ရတာဖြစ်ပြီး တချို့လက်နက်တွေကိုတော့ မှောင်ခိုလမ်းကြောင်းက ဝယ်ခဲ့ရပါတယ်။

တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေဟာ ကိုယ့်ဘာသာ အိတ်စိုက်ပြီးတော်လှန်ရေးကိုလုပ်ရတာရှိသလို EAOs တွေနဲ့ အခြားနေရာတွေကနေ လက်နက်ဝယ်ယူဖို့ကို ပြည်သူက ထည့်တဲ့အလှု‌ငွေအပေါ်အားကိုးပြီးလုပ်ရတာဖြစ်ပါတယ်။ ဆန်းသစ်တဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ အလှု‌ငွေကောက်ခံရရှိလာတဲ့အခါမှာ တော်လှန်ရေးကာလတစ်ခုလုံးမှာ ဒေါ်လာ ၅၅ သန်းအထိ ရရှိလာခဲ့တယ်လို့ ဒီဆောင်းပါးအတွက် အင်တာဗျူးချိန်မှာ NUG ရဲ့ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက အရာရှိတစ်ယောက်က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီလိုရရှိလာတဲ့ငွေတွေကို လက်နက်ဝယ်ယူဖို့ အများဆုံးအသုံးပြုခဲ့ရပါတယ်။ ဝယ်ယူရရှိတဲ့လက်နက်အရေအတွက်ဟာ အားလုံးကိုတပ်ဆင်ပေးဖို့အတွက် မလုံလောက်ပေမယ့် မူလက ထင်မှတ်ထားတာထက် အများကြီးကျော်လွန်ပြီးလုပ်နိုင်ခဲ့သလို တော်လှန်ရေးခါးဆက်မပြတ်သွားဖို့ ထိန်းထားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

EAOs တွေနဲ့ ဝေးပြီးလက်နက်မှောင်ခိုစျေးကွက်ရှိရာတရုတ်နယ်စပ်နဲ့လည်းလှမ်းတဲ့ အညာဒေသမှာဆိုရင် လက်နက်စျေးက ပိုပြီးကြီးမြင့်ပါတယ်။ ဒါက အညာက PDF, LDF နဲ့ ပကဖတွေကို ထင်သလောက်ခရီးမပေါက်စေတဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကိုဖြေရှင်းဖို့ အညာဒေသတွေဟာ မိမိတို့ဘာသာ တိုက်နေရင်း လက်နက်ထုတ်လုပ်ကြရပြီး ဒါဟာ မြန်မာရဲ့ ခေတ်သစ်သမိုင်းမှာ မကြုံစဖူးတွေ့ရှိရတဲ့ အခြေအနေဖြစ်ပါတယ်။

စာရေးသူရဲ့ ၂၀၂၂ မှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ သုတေသနအရ တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ လက်နက်ထုတ်တဲ့ အလုပ်ရုံပေါင်း ၇၀ ကျော်ရှိပြီး အခြေခံစစ်လက်နက်တွေကို ထုတ်လုပ်ကြရာမှာ ဒေသတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ လိုနေတဲ့လက်နက်ရဲ့ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ပါတယ်။

PDF တွေရဲ့ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်က လက်နက်တပ်ဆင်ပြီးပြီးပေမယ့် တပ်တွေအားလုံးကိုပေါင်းလိုက်ရင် တစ်ဝက်လောက်ကိုပဲ လက်နက်တပ်ဆင်ပေးနိုင်တဲ့အခြေအနေရှိပြီး အများစုရှိတဲ့လက်နက်တွေကလည်း အရည်အသွေးမကောင်းတဲ့ ဒေသထွက်လက်နက်တွေဖြစ်နေကြပါတယ်။ တပ်အများစုဟာ လက်နက်ကြီးတွေ၊ လေကြောင်းခုခံရေးလက်နက်တွေနဲ့ တင့်ကားဖျက်ဒုံးကျည်တွေကို အနားမကပ်နိုင်သေးပါဘူး။

အထူးသဖြင့် လေကြောင်းကာကွယ်ရေးလက်နက်တွေလို ပိုပြီးထိရောက်တဲ့လက်နက်တွေကိုမရနိုင်ဘူးဆိုရင် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေဟာ စစ်တပ်ကို အကန့်အသတ်နဲ့ပဲ ရင်ဆိုင်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါ့အပြင် ကျေးလက်ပျောက်ကျားနည်းနဲ့ အောင်မြင်မှုအချို့ကိုရရှိခဲ့ပေမယ့် မြို့ပြမှာတော့ စစ်ကောင်စီရဲ့ လုံခြုံရေးအင်အားကို ပျောက်ကျားနည်းနဲ့ ယှဉ်ပြိုင်တိုက်နိုင်မဖို့ မလွယ်သေးပါဘူး။

စစ်တပ်ရဲ့ ကြည်းတပ်တွေဟာ PDFတွေရဲ့ မဆုတ်မနစ်တိုက်ခိုက်မှုနဲ့တွေ့ရင် အထိနာလေ့ရှိကြပေမယ့် လေတပ်ကို စစ်တပ်ဘက်က သုံးလာရင်၊ တင့်ကားနဲ့ လက်နက်ကြီးတွေကို သုံးလာရင် ဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားတော်လှန်သူတွေဟာ ဆုတ်ခွာကြရပါတယ်။

ပြည်သူတို့ရဲ့ ပံ့ပိုးမှု

===========

အင်တိုက်အားတိုက်ပါဝင်ကြတဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ တော်လှန်ရေးအတွက် ထည့်ဝင်မှုဟာ တစ်ပြည်လုံးမှာ ခပ်ပါးပါး ချထားရတဲ့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ကြည်းတပ်တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ဖို့အတွက် ခွန်အားတွေဖြစ်လာပါတယ်။ အခုချိန်ထိတော့ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေဟာ လျော့သွားတဲ့တပ်အင်အားကိုပြန်ဖြည့်ဖို့၊ တပ်အင်အားကိုဖြည့်တင်းဖို့အတွက် စစ်သားစုဆောင်းရာမှာ အခက်အခဲမရှိသေးပါဘူး။

စစ်တပ်ဘက်မှာတော့ တပ်ပြေးတွေ ရှိနေသလို စစ်သားသစ်စုဆောင်းဖို့လည်း ခက်ခဲလာပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နိုင်ငံ တကာရဲ့ ထိထိရောက်ရောက်အားပေးမှုကို မြန်မာဒီမိုကရေစီဘက်တော်သားတွေမရနိုင်ဘူးဆိုရင်တော့ တော် လှန်ရေးဟာ ပြည်တွင်းအင်အားကိုပဲ လုံးလုံးမှီစရာရှိတာမို့ ကြာရှည်ပြည်သူ့တွေရဲ့ ထောက်ပံ့နိုင်စွမ်းကို ထိန်းထားဖို့ ခက်လာနိုင်ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေကိုထောက်ပံ့တဲ့ ရွာတွေကိုမီးရှို့ပစ်တာ၊ ထောက်ပို့ပေးတဲ့သူတွေကို သတ်ပြတာတွေအစရှိတဲ့ တော်လှန်ရေးကိုအားပြတ်‌ဖို့ ဆောင်ရွက်တဲ့နည်းတွေနဲ့ စစ်တပ်ဟာ ပြည်သူနဲ့ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေကြားကို နည်းမျိုးစုံနဲ့ သပ်သျှိုလာတာတွေလည်းရှိနိုင်ပါတယ်။

တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေရဲ့ ရှေ့ရေး

=======================

စစ်တပ်ဘက်က အကျအဆုံးများတာတွေဟာ စစ်သားတွေကို စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းစေသလို အထိနာလာအောင်လည်း လုပ်နိုင်ကြောင်း PDF, LDF နဲ့ ပကဖတွေရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုက ပြသခဲ့ပါတယ်။ အကျိုးဆက်ကတော့ စစ်တပ်ဟာ တော်တော်ကျယ်ဝန်းတဲ့နယ်မြေပမာဏတွေကို သူ့ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ မထားနိုင်တော့ပါဘူး။

အထူးသဖြင့် ကျေးလက်ဘက်မှာ စစ်တပ်က မထိန်းနိုင်တဲ့နယ်ပိုများလာပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေဟာ ဖွဲ့စည်းပုံဘက်မှာ အားနည်းချက်ရှိတာတွေကို ပြင်ဆင်ဖို့ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာနေကြသလို လက်နက်ပိုမို တပ်ဆင်နိုင်ဖို့လည်း အခြေအနေ ပိုကောင်းလာပါတယ်။

မော်စီတုန်းက တစ်ချိန်ကပြောခဲ့သလိုပဲ “တော်လှန်ရေးပျောက်ကျားတပ်တစ်ခုဟာ အစောပိုင်းအခက်အခဲတွေကိုအောင်မြင်စွာကျော်လွှားနိုင်ပြီးတိုင်းပြည်လူဦးရေရဲ့ ၁၅-၂၅ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ရဲ့ ထောက်ခံအားပေးကူညီမှုကိုရနိုင်တယ်ဆိုရင် သူ့ကို ဖြိုချဖျက်စီးနိုင်ဖို့ မျှော်လင့်လို့ရစရာသိပ်မရှိတော့ဘူး” ဆိုတာပါ။

အင်မတန်ဆိုးရွားလှတဲ့ ဖြိုခွင်းဖိနှိပ်မှုတွေကိုကြုံနေကြပေမယ့် မြန်မာ့တော်လှန်ရေးပျောက်ကျားလှုပ်ရှားမှုဟာ ပထမအဆင့်ကို အောင်မြင်ခဲ့သလို ပြည်သူ့ထောက်ခံမှုကိုလည်း တည်ဆောက်ယူနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ နည်းဗျူဟာတီထွင်မှုတွေနဲ့ တော်လှန်ရေးတပ်တွေဟာ တပ်ဖြစ်လာရုံ မည်ကာမတ္တကနေပြီးတော့ မဟာဗျူဟာမြောက်အခင်းအကျင်းဆီကို သွားနေပါပြီ။

စစ်တပ်ဟာ သူသာလျှင် ဒီတိုင်းပြည်ကို တည်ငြိမ်အောင် လုပ်နိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသောအဖွဲ့အစည်းဖြစ်တယ် ဆိုတဲ့ အဆိုနဲ့ တရုတ်အပါအဝင် ဒေသတွင်း နိုင်ငံတွေဆီက အားတွေကိုရယူနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပြီးခဲ့တဲ့ လတွေထဲမှာ အခြေအနေကိုကြည့်မယ်ဆိုရင် စစ်တပ်ရဲ့ အဆိုပါ ယုံချင်စရာမကောင်းတော့ဘဲ နိုင်ငံရဲ့ နေရာအနှံ့အပြားမှာ နယ်မြေတွေကို မထိန်းထားနိုင်ပါဘူး။

စစ်တပ်ကိုယ်တိုင်ကပဲ တိုင်းပြည်နဲ့ ဒေသတွင်း မတည်ငြိမ်ရခြင်းရဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ပြသနေခဲ့ပါတယ်။ စစ်တပ်ကပစ်လိုက်တဲ့လက်နက်တွေဟာ ထိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှိကိုပါရောက်ခဲ့တဲ့အပြင်ဘာသာရေးအဓိကရုဏ်းတွေပေါ်လာဖို့ကို တက်တက်ကြွကြွ မြှောက် ပေးနေတာက ထိတ်လန့်စရာပါ။

တစ်ချိန်တည်းမှာ လူတွေ ကြောက်စိတ်ဝင်လာအောင် ရက်စက်ပြနေပြီး ဒုက္ခသည်ပေါင်းများစွာကို လအနည်းငယ်အတွင်းထွက်ပေါ်လာစေခဲ့တယ်။ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေဟာ သြဂုတ်လမှာကျင်းပဖို့လျာထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် နယ်မြေတည်ငြိမ်မှုအတိုင်းအတာတစ်ခုထိရ အောင် အသည်းအသန်ကြိုးစားနေတာကြောင့် ဒီအတောအတွင်းမှာ အခုချိန်ထိလျော့မသွားတဲ့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေရဲ့ ပိုပြီးစုစည်းမိလာတဲ့အား၊ ပိုပြီး ကြွယ်ဝလာတဲ့ ပရိယာယ်ကို ရင်ဆိုင်ကြရပါလိမ့်မယ်။ khit thit

မြန်မာပြည်သူများဘက်မှ အာဆီယံ ရပ်တည်မလား

မြန်မာပြည်သူများ၏ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီ အလွန်အမင်း လိုအပ်နေမှုကို အကောင်းဆုံး ဖြည့်ဆည်းနိုင်မည့် မှန်ကန်သော နည်းလမ်းကိုရွေးချယ်ရာတွင် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များသည် တွေးခေါ်စဉ်းစားမှု ပုံစံအသစ်ဖြင့် ချဉ်းကပ်ရန်လိုအပ်သည်။

လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးအပ်နိုင်ခြင်းအား နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းများ၌ “အောင်မြင်မှု” တစ်ခုအဖြစ် သက်သေထူနိုင်မည့် အကောင်းဆုံး အလားအလာဟူ၍ အစိုးရများက အများအားဖြင့် ယူဆကြသည်။ အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်ကလည်း လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို အာဆီယံတူညီဆန္ဒငါးချက်အား အကောင်အထည်ဖော်ရာ၌ သိသာမြင်သာမှု အရှိဆုံး တိုးတက်မှုဟူ၍ အမည်ကင်ပွန်းတပ်ခဲ့သည်။

ဤနိုင်ငံရေးနည်းလမ်းကို စွန့်ပစ်လိုက်ခြင်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ ဝင်ထွက်ချိတ်ဆက် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်နိုင်မှု ရှုထောင့်အရ အခွင့်အရေး ဆုံးရှုံးမှုတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပေသည်။

သို့ရာတွင် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးရန် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များက တာဝန်ပေးအပ်ထားသော အာဆီယံလူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု အကူအညီပေးအပ်ရေး ညှိနှိုင်းမှုဗဟိုဌာန (AHA Centre) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ လိုအပ်မှု အလွန်အမင်း ကြီးမားနေသူများထံသို့ အကူအညီများကို ထိရောက်စွာပေးအပ်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ စစ်ကောင်စီ အနေဖြင့် ဝင်ထွက်ခွင့်ကို ဆက်လက်ကန့်သတ်ထားပြီး ၎င်းတို့ခွင့်ပြုသော အုပ်စုများထံသို့သာ အကူအညီများ ဖြန့်ဖြူးခွင့်ပြုလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

AHA Centre သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်မှု အများဆုံးဒေသတစ်ခုဖြစ်သော အရှေ့တောင်အာရှ၌ လက်မလည်အောင် အလုပ်များနေသောဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်မှုနှင့် ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါဘေးတို့က AHA Centre လုပ်ငန်းများ၌ ရင်ဆိုင်နေရသော ရှုပ်ထွေးမှုများကို ပိုမိုဆိုးဝါးခက်ခဲစေခဲ့သည်။

သဘာဝဘေးကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့် အကျပ်အတည်းများကို ကူညီပေးရန်ဟူသော AHA Centre ၏မူလတာဝန်ကို ထိခိုက်စေလျက် ရင်းမြစ်နှင့်စွမ်းရည်တို့ ချို့ငဲ့နေသည့်ကြားမှ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်း၌ ၎င်းတို့အား တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းမှာ မနိုင်ဝန်ထမ်းစေခြင်းဖြစ်ပြီး စွန့်စားရမည့်အန္တရာယ်လည်း ရှိနေသည်။

ထို့အပြင် AHA Centre သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ စနစ်တကျစုစည်းထားသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေခြင်း မဟုတ်ပေ။ လိုအပ်ချက်အကဲဖြတ်ခြင်း၊ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးအပ်မှု မြန်ဆန်ထိရောက်အောင် ကူညီခြင်း စသည့်လုပ်ငန်းများကို ဂျကာတာရှိ ဌာနချုပ်ရုံးက အဓိက စီမံခန့်ခွဲ နေသည်။

အာဆီယံခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၌ AHA Centre ၏ ကြုံရာကျပန်း အလျဉ်းသင့်သလို ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်နေမှုကို ရပ်ဆိုင်းကာ စစ်ကောင်စီနှင့်ဆက်ဆံရေးကို အခြားလမ်းကြောင်းများ မှတစ်ဆင့် ထိန်းသိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်သင့်သည်။

အာဏာသိမ်းခဲ့သည်မှာ လပေါင်း ၂၀ ပင် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီဖြစ်သဖြင့် လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီကို စစ်ကောင်စီထံ ဝင်ရောက်ချိတ်ဆက် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်နိုင်မည့် နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက် အသုံးမပြုသင့်တော့ပေ။

နောက်တစ်ပတ် ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၌တွေ့ဆုံကြမည့် အာဆီယံ ခေါင်းဆောင်များသည် ယခုနည်းလမ်း၏ စိတ်ပျက်ဖွယ်ရာ တိုးတက်မှုကင်းမဲ့နေသည့် အခြေအနေကို မှန်ကန်စွာသုံးသပ်ပြီး အဓိပ္ပါယ်ရှိသော(နိုင်ငံရေးမဟုတ်သည့်) လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကျိုးရလဒ်များ အမှန်တကယ် ရရှိနိုင်ရေး အခြားချဉ်းကပ်မှုများကို စဉ်းစားသင့်ကြသည်။ လက်ရှိအချိန်၌ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးရေး နည်းလမ်းသုံးခု ရှိနေပြီး ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည်-

၁။ နိုင်ငံတကာဦးဆောင်သော လူသားချင်းစာနာမှုစင်္ကြန်များ တည်ထောင်ခြင်း။ ယူကရိန်း၌ ဆောင်ရွက်နေသကဲ့သို့ပင် အာဆီယံ၊ ကုလသမဂ္ဂ၊ နိုင်ငံတကာကြက်ခြေနီအဖွဲ့(ICRC)နှင့် အခြား လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးရေးမိတ်ဖက်များ ပူးပေါင်း၍ လူသားချင်းစာနာမှုစင်္ကြန်များ တည်ထောင်နိုင်ရေး ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့တစ်ခု ဖွဲ့စည်းရန် စာရေးသူအပါအဝင် ဆွေးနွေးသူအများအပြားက အကြံပြုထားသည်။

ထိုသို့ဆောင်ရွက်နိုင်ရေး အာဆီယံနှင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့များအနေဖြင့် စစ်ကောင်စီနှင့်စေ့စပ်ညှိနှိုင်းကာ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးနိုင်အောင် ပဋိပက္ခကို ခေတ္တရပ်တန့်ရေး၊ အကူအညီပေးမည့် ဝန်ထမ်းနှင့် အရပ်သားများကို ဘေးကင်းစွာ ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုရေးနှင့် အကူအညီများကို ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ ပို့ဆောင်နိုင်ရေး တောင်းဆိုကြရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။

၂။ အားလုံးပါဝင်သည့် လူသားချင်းစာနာမှု ချိတ်ဆက်ပူးပေါင်းရေး ဖိုရမ်တည်ထောင်ခြင်း၊ အမျိုးသား ညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG)၊ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီနှင့် ဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုဝန်ကြီးဌာနသည် တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့(EROs) အချို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီမှ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်အထိ လိုအပ်မှုဆန်းစစ်ချက် အစီရင်ခံစာတစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ယင်းအစီရင်ခံစာတွင် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် အကူအညီများ နောက်ထပ်ပေးအပ်ရန် အကြံပြုထားပြီး ယခင်အကျပ်အတည်း ကာလများကတည်းက အရင်ဦးဆုံး လက်မနှေးတမ်း တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ပေးသူများမှာ ဒေသခံအုပ်ချုပ်မှု အဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းအလုပ်လုပ်နေသော ဒေသခံအရပ်ဖက်အဖွဲ့များ ဖြစ်သည်ဟူသောအချက်ကို အလေးအနက်ထောက်ပြခဲ့သည်။

ထို့အပြင် AHA Centre ၏ လုပ်ငန်းများကို အားဖြည့်ကူညီရေးအတွက် အားလုံးပါဝင်သည့် လူသားချင်းစာနာမှု ချိတ်ဆက်ပူးပေါင်းရေး ဖိုရမ်တည်ထောင်ရန် အစီရင်ခံစာက အကြံပြုသည့်အပြင် ဝင်ထွက်သွားလာခွင့်ပြုရေး စစ်ကောင်စီနှင့် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝန်းအကြား သဘောတူစာချုပ် ချုပ်ဆိုရန် အဆိုပြုထားသည်။ ဤနည်းလမ်းကို မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Saifuddin Abdullah ကလည်း ထောက်ခံတင်ပြခဲ့သည်။

၃။ ဒေသခံဦးဆောင်သော လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီ ပလက်ဖောင်း(စင်မြင့်)တည်ထောင်ခြင်း။ ဤနည်းလမ်းတွင် ဝင်ထွက်ခွင့်ရရှိရေး စစ်ကောင်စီနှင့် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရမည့်အချက် မပါဝင်သဖြင့် ပထမ နည်းလမ်းနှစ်ခုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဤတတိယချဉ်းကပ်မှုသည် စစ်ကောင်စီကို ဘေးဖယ်ထားမည့် နည်းလမ်းဖြစ်သည်။

ဒေသခံဦးဆောင်သောနည်းလမ်းကို အကောင်အထည် ဖော်မည်ဆိုပါက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ပွားနေသော တော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်နေပြီး အများအပြားမှာ တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ထားခြင်း မရှိသည့် ဒေသခံအကူအညီပေးလုပ်သားများကို အားပေးကူညီရန် NUG အပြင် စိတ်ပါဝင်စားသော ERO အားလုံးနှင့် အခြားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ညီညီညွတ်ညွတ် အားထုတ်ကြိုးပမ်းကြရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။

ထိုပလက်ဖောင်းမျိုး တည်ထောင်နိုင်ပါက ဒေသခံ အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့များကို တရားဝင်မှတ်ပုံတင်ပေးသည့် နည်းလမ်းတစ်မျိုးကဲ့သို့ ဖြစ်ထွန်းလာမည်ဖြစ်ကာ ၎င်းအဖွဲ့များ၏ မိမိရပ်တည်မှု အခြေအနေအပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်နေရမှုများအား ဖြေရှင်းပေးနိုင်မည်ဖြစ်သလို အကူအညီပေးအပ်မှုအတွက် တာဝန်ခံမှုအပေါ် အလှူရှင်များ၏ ယုံကြည်မှုကို လည်း တိုးမြင့်လာစေမည်ဖြစ်သည်။

ဤနည်းလမ်းတွင် အကူအညီ စီမံချက်ရေးဆွဲခြင်းနှင့် အကူအညီ ပေးဝေဖြန့်ဖြူးခြင်းတို့ကို ဒေသခံအဖွဲ့များက တိုက်ရိုက်စီမံခန့်ခွဲနိုင်အောင် ၎င်းတို့အား လွတ်လပ်စွာ ဆောင်ရွက်ခွင့်ပေးရန် လိုအပ်သည်။ လှူတမ်းငွေများကို လက်နက်ဝယ်ယူရန် ပြောင်းလဲအသုံးချမည်ကို စိုးရိမ်နေသော အလှူရှင်များအတွက်လည်း ဒေသခံအဖွဲ့များကို ထိုသို့လွတ်လပ်စွာ ဆောင်ရွက်စေခြင်းက ပိုမိုလက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာရှိသည်။

ပထမနည်းလမ်း၏ အဓိကအတားအဆီးများမှာ စစ်ကောင်စီ၏ အလျှော့မပေးဘဲ သဘောထားတင်းမာနေမှု၊ မြန်မာ့အရေးအပေါ် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ စိတ်နှစ်ခွဖြစ်နေမှုနှင့် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်း၌ တူညီသောနိုင်ငံရေးဆန္ဒကင်းမဲ့နေမှုတို့ ဖြစ်ကြသည်။

ယူကရိန်း ဥပမာကဲ့သို့ပင် အားကောင်းစွာညှိနှိုင်း ပေါင်းစပ်ထားသည့် နိုင်ငံတကာဖိအားပေးမှု၊ ယင်းဖိအားကို တရားဝင်သက်ရောက်စေမှု၊ ခိုင်မာသော နိုင်ငံရေးဆန္ဒနှင့် လူသားချင်းစာနာမှု စင်္ကြန်အားလုံး၏ ဘေးကင်းမှုကိုလေးစားထိန်းသိမ်းရန် မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းရှိ လက်နက်ကိုင်ဆောင်ထားသူအားလုံး၏ သဘောတူညီမှု စသည့်အချက်များ ပြည့်စုံ ညီညွတ်မှသာလျင် ဤပထမနည်းလမ်းမှာ အောင်မြင်မှုရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် ဤနည်းလမ်း၌ အဓိက အကူအညီပေးမည့်အဖွဲ့များမှာ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့များ၊ INGOs အဖွဲ့ကြီးများနှင့် ICRC ကဲ့သို့ ထိပ်တန်း တရားဝင်အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်နေရာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းပိုင်းနှင့် နယ်စပ်တစ်လျှောက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်နေသောလုပ်ငန်းများကို ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်ပေးနေသော ဒေသခံ အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့များ၏ လက်ရှိအလွတ်သဘော ကွန်ရက်စနစ်ကို ထိခိုက်စေမည့် မလိုလားအပ်သော အခြေအနေများလည်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပေသည်။

အားလုံးပါဝင်သော ဖိုရမ်ဖွဲ့စည်းရေးဟူသော ဒုတိယအယူအဆအရ ဝင်ထွက်ရန်ခက်ခဲသော အသို်င်းအဝိုင်းများအထိ လက်လှမ်းမီလာနိုင်မည်ဖြစ်သဖြင့် AHA Centre က စိတ်ဝင်စားဖွယ် ရှိသော်လည်း AHA Centre ၏ NUG ၊ EROများနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်မှုကို အာဆီယံက ခွင့်ပြုရန်မှာမူ ဖြစ်နိုင်ချေမရှိပေ။

ထို့အပြင် ဒေသခံ အကူအညီပေးရေးဝန်ထမ်းများနှင့် ၎င်းဒေသခံလူထု၏ သတင်းအချက်အလက်များ ပေါက်ကြားမည့် အန္တရာယ်ရှိနေသဖြင့် စစ်ကောင်စီနှင့်ရော ၎င်းတို့နှင့်ပါ နှစ်ဖက်စလုံးနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်လိုသည့် မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းအတွက်ကိုမျှ အလုပ်လုပ်ပေး နိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း ဒေသခံ အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့များက ထပ်တလဲလဲ ပြောကြားထားပြီးလည်း ဖြစ်သည်။

တတိယနည်းလမ်းသည် ဒေသခံအကူအညီပေးသူများနှင့် ၎င်းတို့ကိုထောက်ပံ့နေသည့် ဒေသအုပ်ချုပ်မှု အဖွဲ့များ၏ စွမ်းရည်အပေါ် အမှီပြု၍ ဆောင်ရွက်မည့် နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ နယ်စပ်၌ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေသည့်အုပ်စုများကဲ့သို့ အချို့သောကြားခံ INGO များသည် ဘဏ္ဍ ာရေးအစီရင်ခံစာ ပြုစုခြင်း၊ အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ မြေပုံရေးဆွဲခြင်း၊ အခြားနည်းပညာ အကူအညီပေးခြင်း စသည့် ကျွမ်းကျင်မှုဆိုင်ရာ ဝန် ဆောင်မှုများပေးအပ်ကာ နောက်ခံအထိုင်ရုံးအဖြစ် ကူညီပံ့ပိုးပေးနိုင်သည်။

အကူအညီပေးရာ၌ တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး၊ လူ့အခွင့်အရေးအခြေပြု လူသားချင်းစာနာမှုလုပ်ငန်းကို အားပေးမြှင့်တင်နိုင်ရေးတို့အတွက် ဒေသခံလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များ သို့မဟုတ် သုတေသီအဖွဲ့များကဲ့သို့ လူသားချင်း စာနာမှုလုပ်ငန်းနှင့် မသက်ဆိုင်သော သီးခြားလွတ်လပ်သည့်အုပ်စုများက လုပ်ငန်းအကောင် အထည်ဖော်မှုကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးပေးနိုင်သည်။ ဤတတိယနည်းလမ်းကို ဆောင်ရွက်မည်ဆိုပါက အာဆီယံ၏ နိုင်ငံဗဟိုပြုချဉ်းကပ်မှုအား ပြည်သူဗဟိုပြု ချဉ်းကပ်မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားစေမည်ဖြစ်သဖြင့် ၎င်းသည် လုပ်ရိုးလုပ်စဉ် အစဉ်အလာနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိမည်မဟုတ်ပေ။

သို့သော် စာရေးသူ၏အမြင်အရ တတိယနည်းလမ်းသည် မြန်မာပြည်သူများ၏ဆန္ဒအပေါ် လေးစားမှုကိုပြသနေပြီး ၎င်းတို့၏ သာယာဝပြောရေးကို အကာအကွယ် ပေးနိုင်မည်ဟုလည်း ယူဆမိသည်။ မြန်မာပြည်သူများ၏ ဆန္ဒကိုလေးစားရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ သာယာဝပြောရေးကို ကာကွယ်ရန် ဟူသောအချက်၂ ချက်မှာ အာဆီယံ၏ အဓိက ဦးစားပေးအချက်များ ဖြစ်သင့်သည်ဟု အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Marsudiကလည်း မှန်ကန်စွာထောက်ပြပြောဆိုခဲ့ဖူး သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏အခြေအနေသည် ရှုပ်ထွေးနေသလို အမြဲပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိပြီး ယိုယွင်းယိုင်နဲ့ လာလျက်ရှိသည်။ လူသားချင်းစာနာမှု အ ကူအညီများကို ဗျူဟာကျကျ ဟန့်တားပိတ်ဆို့နိုင်သော စိုးရိမ်စရာအချက် အနည်းဆုံး (၃)ခုရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ လူသာချင်းစာနာမှုအကူအ ညီများ တိုးမြှင့် ပေးအပ်ရန် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်း၏ နိုင်ငံရေးဆန္ဒကင်းမဲ့ခြင်း၊ အကျပ်အတည်းနှင့် ထိပ်တိုက် ရင်ဆိုင်နေရသဖြင့် အာဆီယံက မညီမညာ ပဲ့ကိုင်ထိန်းကျောင်းနေခြင်းနှင့် တတိယနှင့် အရေးအကြီးဆုံး အချက်မှာ မြန်မာပြည်သူများအပေါ် တန်ဖိုးထားလေးစားမှု မရှိခြင်းတို့ဖြစ်သည်။

အလုပ်ဖြစ်မည့် အကူအညီပေးမှုနည်းလမ်းကို ရှာဖွေရာတွင် မြန်မာပြည်သူများဘက်မှ ရပ်တည်မလား သို့တည်းမဟုတ် မြန်မာပြည်သူများ၏ ဆန္ဒနှင့် သာယာဝပြောမှုကို ချိုးဖောက်ဖျက်ဆီးနေသူများဘက်မှ ရပ်တည်မလား ဆိုသည်ကို အာဆီယံက ပိုင်းခြားဆုံးဖြတ်ရမည့်အချိန် ကျရောက်လာနေပြီဖြစ်သည်။

(Fulcrum မဂ္ဂဇင်းပါ Adelina Kamal ၏ “Will ASEAN Take the Side of the Myanmar People?” ဆောင်းပါးကို ဆီလျှော်အောင် ဘာ သာပြန်ဆိုထားခြင်းဖြစ်ပါသည်) khit thit

အာဏာရှင်တို့၏ လက်စွဲတော် လက်မရွံ့ ဦးခင်ရီ

အာဏာပိုင်က အလိုရှိလျှင် ဘယ်အရာမှ နောက်မတွန့်သူ၊ ဒီမိုကရေစီရေး လှုပ်ရှားသူများအပေါ် ကောက်ကျစ်သည့် နည်းပေါင်းစုံသုံးလျက် အသက်ရန်ရှာရန် ဝန်မလေးသူ ဦးခင်ရီက စစ်ကောင်စီ ထောက်တိုင်ပါတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌရာထူး ရလျှင်ရချင်း ဘီလူးဆိုင်းတီး၍ ထွက်လာသည်။

ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီဟု လူသိများသည့် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) က သူ့ကို ခေါင်း ဆောင်အဖြစ် အတည်ပြုပေးလိုက်သည့် နှစ်ရက်တာ နေပြည်တော် ညီလာခံအပြီး အောက်တိုဘာ ၅ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ၎င်းက ယခုလို ကြုံးဝါးသည်။

“ကျွန်တော်တို့ လက်ထဲမှာ လက်နက်မရှိဘူး မှန်တယ်။ လက်နက်ရှိမှ တုံ့ပြန်လို့ရတာ မဟုတ်ဘူး။ ဒါ မိမိကိစ္စဆိုတော့ ကျွန်တော် အသေးစိတ်တော့ မပြောတော့ဘူး။ ကျွန်တော်တို့မှာ စီမံချက်တွေရှိတယ်”

အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) ထပ်မံအနိုင်ရသည့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမကျင်းပမီကတည်းက စစ်ခေါင်းဆောင်ကို အာဏာသိမ်းရန် မြှောက်ပင့်ပေး၊ နှပ်ကြောင်းမျိုးစုံပေးခဲ့သည့် USDP ပါတီဝင်များမှာ တစ်ကျော့ပြန် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီး တစ်နှစ်ခွဲကျော်အတွင်း ပြည်သူ့အမျက်ဒဏ်ကို ကြီးစွာခံနေရသည်။

စစ်ကောင်စီက အာဏာကို မတရားရယူရုံမက ဆန္ဒပြလျှင်ပင် သေနတ်ဖြင့် ပစ်နေရာ နိုင်ငံအနှံ့ ခုခံမှုရေချိန် မြင့်သထက်မြင့်လာသည်၊ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကလည်း စစ်တပ် ထောက်တိုင်အဖြစ် ဆက်လက် အသုံးတော်ခံသည်။ အာဏာသိမ်းပြီး ၇လအတွင်း အဖွဲ့ဝင်၂၀၀၀ ကျော်သေသည်ဟု ၂၀၂၁ စက်တင်ဘာတွင် ကြံ့ခိုင်ရေးက ထုတ်ပြန်ဖူးသည်။

စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြန်၍ ဗရုတ်သုတ်ခဖြစ်သည့်ထဲတွင် ကြံ့ခိုင်ရေးလည်း အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပါတီတွင်း အကွဲအပြဲများရှိလာချိန်တွင် ထိုစဉ်က ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းဌေးကို ပါတီပိုင်ငွေများ အလွဲသုံးသည်၊ စည်းမျဉ်းများ ချိုးဖောက်သည်ဆိုသော ဝေဖန်ချက်များ ကျယ်ပြန့်လာသည်။

စစ်တပ်သဖွယ် တစ်သွေး တစ်သံ တစ်မိန့်ပုံစံသာ အစဉ်တွေ့ရသည့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီတွင် ခေါင်းဆောင်မှုအပေါ် နှုတ်လှန်ထိုး ကန့်ကွက်ရဲသည့် လုပ်ရပ်မှာ အံ့အားသင့်ဖွယ် ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် မရှေးမနှောင်းပင် ဦးသန်းဌေး ရာထူးမှ ဆင်းပေးရကာ ဦးခင်ရီ တက်လာသည်။

ဦးခင်ရီသည် အာဏာရှင်ဟောင်း ဦးသန်းရွှေခေတ်တွင် ရဲချုပ်ဟောင်းအဖြစ် တာဝန်ယူဖူးသူလည်း ဖြစ်သည်။ မဲလိမ်၊ မဲခိုးမှုများဖြင့် ကမ္ဘာကျော်ပြီး NLD ဝင်မပြိုင်သည့် ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်ရ ကြံ့ခိုင်ရေးအစိုးရ သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်လက်ထက်တွင်လည်း လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးခင်ရီက တာဝန်ယူခဲ့သည်။

NLD အစိုးရလက်ထက် ၂၀၁၅-၂၀၂၁ (ဇန်နဝါရီ) အထိ ကြံ့ခိုင်ရေး ဒုဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦးအဖြစ် ဇာတ်မြှုပ်နေခဲ့သူ ဦးခင်ရီမှာ ထိုကာလအတွင်း အစိုးရကို သိက္ခာချသည့် ဆန္ဒပြပွဲများ၊ တပ်ထောက်ခံပွဲများကို ဦးဆောင် စီစဉ်သည်ဟု အတွင်းသိ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း စိုးသိန်းက ပေထက်အက္ခရာတင်ထားသည်။

ရေတပ်ဦးစီးချုပ်ဟောင်း၊ ဦးသိန်းစိန် အစိုးရအဖွဲ့တွင် သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဟောင်းအဖြစ် တာဝန်ယူဖူးသော ဦးစိုးသိမ်း ရေးသားသည့် ဒီမိုကရေစီ ဒုတိယအစိုးရသစ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ (ဒုတိယတွဲ) စာအုပ်တွင် အာဏာမသိမ်းမီက ၁၁ ခု၊ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၁၁ ပွဲ တပ်ထောက်ခံပွဲ စုစုပေါင်း ၂၂ ပွဲကို ဦးခင်ရီ စီစဉ်သည်ဟု အသေးစိတ် ရေးသားထားသည်။

ထိုသို့ “ဇ” ရှိသည့် ဦးခင်ရီက ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်တွင် စစ်ကောင်စီ၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာသလို ကြံ့ခိုင်ရေး ခေါင်းဆောင် အပြောင်းအလဲမလုပ်မီ နှစ်လခန့် အလိုတွင် စစ်ခေါင်းဆောင်က သူ့ကို ရာထူးမှ နှုတ်ထွက်စေ၍ ပါတီသို့ ပြန်ပို့ထားခြင်းဖြစ်သည်။

ယင်းသို့ အာဏာရှင်တို့ စေလိုရာစေ အရုပ်ကျရာ ဆေးစက်ထင်သူ ဦးခင်ရီက သူ၏ ကြံ့ခိုင်ရေးဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ဖြင့် ပထမဆုံး လူသိရှင်ကြား ပြောဆိုသည့် စကားများထဲတွင် စစ်ကောင်စီကို ဆန့်ကျင် သည့် အင်အားစုများ၏ ခြိမ်းခြောက် အန္တရာယ်ပြုမှုများကို ခေါင်းငုံ့ခံမည်မဟုတ်ဟု အတိအလင်း ထုတ်ပြောသည်။

နိုင်ငံရေးထွက်ပေါက် အလို့ငှာ စစ်အုပ်စု ခြေလှမ်းပြင်နေသည့် ရွေးကောက်ပွဲကိုလည်း မဖြစ်မနေ ပူးတွဲ အသက်သွင်းမည့် အကြောင်း ဦးခင်ရီက ခြေယောင်ပြသည်။ ပါတီဝင်များ သတ်ဖြတ်ခံနေရ သည့် အန္တရာယ်ကို ဂရုစိုက်နေမည်မဟုတ်ဘဲ ရွေးကောက်ပွဲ အောင်နိုင်ရေး ကြိုးပမ်းမည်ဟုပင် သူက တစ်ပါတည်း အသိပေးသည်။

လက်မရွံ့ ပါးကွက်သား 

စစ်အုပ်စု၏ လက်မရွံ့အာဏာ ပါးကွက်သားအဖြစ် နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားသူ အသက် ၇၀ အရွယ် ဦးခင်ရီကို  ဧရာဝတီတိုင်း မြောင်းမြမြို့နယ် ကွင်းပေါက်ကြီးကျေးရွာတွင် မွေးသည်။ 

ရန်ကုန် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၇၁  ပညာသင်နှစ်တွင် ရောက်ခဲ့သည်၊ ဗိုလ်သင်တန်း အပတ်စဉ် ၁၇ တွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး စစ်တပ်တွင် ဗိုလ်မှုးချုပ် ရာထူးအထိ ထမ်းသည်။ 

ကြံ့ခိုင်ရေး ဒုဥက္ကဋ္ဌ (၁) လေတပ် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြတ်ဟိန်းမှာ ဦးခင်ရီနှင့်အတူ ရန်ကုန် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်နှင့် ဗိုလ်သင်တန်း အပတ်စဉ် ၁၇ တွင် တက်ရောက်ဖူး သဖြင့် ကာလရှည် သူငယ်ချင်းနှစ်ဦးဟု ဆိုနိုင်သည်။

ဗိုလ်သင်တန်း အပတ်စဉ် ၁၇ကို လက်ရှိ အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်လည်း တက် ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော် ငြင်းပယ်ခံရ၍ မင်းအောင်လှိုင်က ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ဥပဒေ ဌာနတွင် ကျောင်းသွားတက်ခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်လောင်း အပတ်စဉ် ၁၉ တွင်မှ မင်းအောင်လှိုင်က စစ်တပ်ထဲရောက်လာရသည်။

၎င်းတို့ ၃ ဦး၏ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကာလနှင့်  စစ်တက္ကသိုလ် ဝင်ခွင့် ဖြေဆိုချိန်များကို အသေးစိတ် မသိရသေးပေ။ သို့သော် အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင်၏ ချွေးမ မမျိုးရတနာထိုက်မှာ ဦးခင်ရီ၏ မွေးစားသမီးဖြစ်သည်ဟု စစ်တပ်အသိုင်းအဝိုင်းထံမှ စုံစမ်း သိရှိရသည်။

ထိုသို့ ဆွေမျိုးမကင်းတော်စပ်မှု တစ်ခုတည်းကြောင့် မင်းအောင်လှိုင်က ဦးခင်ရီကို အရာပေးသည်ဟု ဆို၍ မရနိုင်ပါ။ စစ်အုပ်စု အလိုကျ မည်မျှ အသုံးတော်ခံဝံ့သည်ဆိုသော ဦးခင်ရီ၏ မှတ်တမ်း၊ မှတ်ရာများက ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သည်။

အာဏာရှင်ဟောင်း ဦးသန်းရွှေခေတ် ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ ရဲချုပ်ဖြစ်ပြီး နောက်နှစ်နှစ် အကြာတွင် စစ်အုပ်စု ၏ ထောက်လှမ်းရေးယန္တရားကို မောင်းနှင်နေသူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်နှင့် နိုင်ငံအနှံ့ အဖွဲ့ဝင် အများ အပြားကို ဖယ်ရှားရန်၊ ဖမ်းဆီးရန် ကိစ္စ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

ထိုကာလအတွင်း ရဲချုပ် ခင်ရီက မည်မျှ တက်ကြွစွာ၊ တာဝန်ကျေစွာ၊ သပ်ရပ်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ သည်ကို Facebookမှ တစ်ဆင့် ပျံ့နှံ့လာသည့် ရုပ်သံဖိုင် တစ်ခုတွင် တွေ့ရသည်။ နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ကျနေသည့် အထက်အရာရှိဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်ကို အလေးပြု၍ လာရင်းကိစ္စကို ဦးခင်ရီက တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် သတင်းပို့သည်။

ထို့နောက် မည်သည့် ရုတ်ရင်းဆန်ခတ်မှုမှ မဖြစ်ပေါ်စေဘဲ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်နှင့် ဇနီးကို နေအိမ်မှနေ၍ တစ်နေရာသို့ ဦးခင်ရီက ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်ကို ထိုရုပ်သံတွင်တွေ့ရသည်။

“အထက်အရာရှိတောင်မှ လုပ်ဖို့ ဝန်မလေးတဲ့ လက်မရွံ့တပ်သားတွေပဲပေါ့။ သူတို့ လက်မရွံ့အဖွဲ့ဟာ ဦးခင်ညွန့် (ကိစ္စပြီး) နောက်မှာ ပိုပြီး အားကောင်းလာတယ်။ သူက လက်မရွံ့လုပ်ခဲ့တယ်။ ကျန်တဲ့ ထောက်လှမ်းရေး အဖွဲ့တွေကိုလည်း အပေါ်က အလိုကျပဲ ဆောင်ရွက်ခဲ့တယ်။ ထောက်လှမ်းရေးကို အဓိက ကိုင်သွားတာပေါ့။ သူရယ် မြင့်ဆွေရယ် မြင့်လှိုင်ရယ်ပေါ့” ဟု အငြိမ်းစားရဲအရာရှိ တစ်ဦးက ပြောသည်။

ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်းများဖြစ်သည့် ဦးမြင့်ဆွေသည် လက်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ယာယီသမ္မတ ဖြစ်နေပြီး ဦးမြင့်လှိုင်က ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူထားသည်။

အာဏာရှင်ဟောင်းခေတ်တွင် လက်စွမ်းပြခဲ့ကြပြီး အာဏာရှင် ပေါက်စ လက်အောက်တွင် တာဝန် အသီးသီး ထမ်းနေကြသူ ထို ၃ဦးအနက် ဦးခင်ရီမှာ အန္တရာယ် အရှိဆုံးသူ ဖြစ်သည်ဟု အထက်ပါ အငြိမ်းစား ရဲအရာရှိက မှတ်ချက်ပြုသည်။

ဦးသန်းရွှေလက်ထက်တွင် ၂၀၀၃ တွင် ဒီမိုကရေစီခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို  စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒီပဲယင်းတွင် လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ် ရန်ကြိုးပမ်းမှု၊ ၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင် လှုပ်ရှားမှုတွင်   သံဃာများနှင့် ကျောင်းသား ပြည်သူများကို ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုများနှင့်  ပတ်သက်၍ အဓိက တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးမှာ ဦးခင်ရီပင်ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆက်ပြောသည်။ 

“၂၀၀၇ မှာလည်း ဦးဆောင်ပြီး နှိမ်နှင်းခဲ့တယ်။ သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲတွေမှာလည်း သူကိုယ်တိုင် ထွက်ပြီးတော့ ဆောင်ရွက်ခဲ့တယ်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ကိုလည်း သူကိုယ်တိုင်ပဲ ဦးဆောင်ပြီး လုပ်သွားတာပဲ” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ 

ဦးခင်ညွန့်၏ ထောက်လှမ်းရေး တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရပြီးသည့်နောက်တွင် ထောက်လှမ်းရေး တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို တာဝန်ယူပြီး လက်ပတ်နီ၊ စွမ်းအားရှင်ဟု နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားသည့် လက်မရွံ့အဖွဲ့များကို ဦးခင်ရီကပင် ကိုင်တွယ်သည်ဟု ထိုခေတ်က ရဲတပ်ဖွဲ့၌ တာဝန်ထမ်းဖူးသည့် အထက်ပါ အငြိမ်းစား အရာရှိက ဆိုသည်။

“ထောက်လှမ်းရေး မရှိတဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ ဦးခင်ရီက စည်းလွတ်၊ ကမ်းလွတ် ကိုင်တွယ်တော့ တာပဲ။ 

 သူ့လက်ထက်မှာက (ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ) Pressure (ဖိအား) အရမ်းများတယ်။ မနက်မိုးလင်းတာနဲ့ သူလိုချင်တဲ့ Guideline (ဦးတည်ချက်) တစ်ခုခုရအောင် Pressure ပေးတော့တာပဲ “ ဟု ၎င်းက ဆက်ပြောသည်။  

မ.ဘ.သ၊ စွမ်းအားရှင်နှင့် ဦးခင်ရီ 

ဦးခင်ရီ ရဲချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့စဉ်က ဖြစ်ပွားခဲ့သည့်   ၂၀၀၃ ဒီပဲယင်း အရေးအခင်း၊ ၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင် အရေးအခင်းများတွင်  ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများကို ရိုက်နှက် သတ်ဖြတ်ရာတွင် အရပ်ဝတ် လက်ပတ်နီ၊ စွမ်းအားရှင် လက်မရွံ့တပ်သားများကို သုံးခဲ့သည်။  

စွမ်းအားရှင်များကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသည့် အပြင် လက်နက်ပါ တပ်ဆင်ပေးခဲ့ကြောင်း မြန်မာ နိုင်ငံ ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး အစီရင်ခံစာတင်သွင်းသူ Tomas Ojea Quintana ကို ဦးခင်ရီက ဝန်ခံ ပြောဆိုထားကြောင်း ၂၀၀၉ ခုနှစ်က ပေါက်ကြားလာသည့် အမေရိကန်သံရုံး၏ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု မှတ်တမ်းတစ်ခုတွင် တွေ့ရသည်။

ထို့အတူ ဦးစိုးသိန်း ထုတ်ဖော်ရေးသားထားသကဲ့သို့ အာဏာမသိမ်းခင်ကာလက တပ်မတော် ထောက်ခံပွဲများ၊ NLD အစိုးရကို ဆန္ဒပြပွဲများ၊ သာသနာရေးဝန်ကြီး သူရဦးအောင်ကို ဖြုတ်ချရေး ဆန္ဒပြပွဲများကို ငွေပေး စီစဉ်သူမှာ ဦးခင်ရီပင်ဖြစ်သည်ဟု အမျိုးသားရေးအမည်ခံသည့် အဆိုပါ လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့ဖူးသည့် ကိုဟိဏ်းဝေယံက ပြောသည်။ 

“အမျိုးသားရေးဆိုတဲ့ မ.ဘ.သက လူတွေကြားမှာတော့ ခင်ရီက ငွေရေးကြေးရေး အရ အကုန်လုံးကို ပေါက်ရောက်တယ်။ ဒီကောင်တွေ ခိုင်းစေထားတာတွေချည်းပဲ။ အမျိုးသားရေး လှုပ်ရှားမှု တော်တော်များများက ခင်ရီရဲ့ ခိုင်းစေမှုတွေပဲ” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ 

ထို့အပြင် မ.ဘ.သ အဖွဲ့ဝင်များ၏ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများကိုလည်း သာကေတမြို့နယ်၊ ကမာကြည်အိမ်ရာရှိ ဦးခင်ရီ၏ နေအိမ်တွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိပြီး အစည်းအဝေးများနှင့် တန်ပြန်  ဆန္ဒပြပွဲများကို ရန်ကုန်တိုင်း စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့ ဝင် ဗိုလ်ကြီး သန့်ဇင်ကျော်က အဓိက ဦးဆောင်ခဲ့သည်ဟု ၎င်းက ဆက်ပြောသည်။ 

“ဒီကစားကွက်တွေက (NLD အစိုးရလက်ထက်) ဟိုးအရင်ကတည်းကိုက သာ/ဝန် ပြုတ်ကျပွဲ၊ ဘာပွဲညာပွဲတွေအားလုံးက သူတို့ရဲ့ လက်စ၊ လက်နတွေပဲ။ သူတို့မှ မပံ့ပိုးရင် မ.ဘ.သ ဆိုတာ စားစရာမှ မရှိတာ။ ဒီ အမျိုးသားရေး အဖွဲ့တွေက အငြိမ်းစားတွေ၊ ပြည်ခိုင်ဖြိုးတွေ၊ ဦးပိုင်တွေဆီက စပွန်စာနဲ့ပဲ လုပ်နေတာပဲ”

ကိုဟိဏ်းဝေယံပြောပြသည့် အထဲတွင် ဦးခင်ရီနှင့် အတူ ပါဝင်သည့် ဗိုလ်ကြီး သန့်ဇင်ကျော်မှာ OTS (ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း) အပတ်စဉ် ၁၁၁ တွင် တက်ရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံရှိ အမှတ် (၁) စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေး အတက်သင်ကျောင်း (ရေကြည်အိုင် စစ်ကြောရေး) တွင် ၂၀၁၉ ခုနှစ် အထိ နည်းပြတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြောင်း စစ်တပ် အသိုင်းအဝိုင်းထံမှ စုံစမ်း သိရှိရသည်။

စစ်တပ် ထောက်ခံပွဲများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် သန့်ဇင်ကျော်ကို စစ်တပ်က တရားဝင် တာဝန်ပေးထားခြင်း ဖြစ်ပြီး စစ်တပ်၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း၊ မြန်မာ့စီးပွားရေး ဦးပိုင်လိမိတက်နှင့် ကြံ့ခိုင်ရေး ပါတီတို့က အဓိက ငွေကြေးစိုက်ထုတ်ပေးကြောင်း အထက်ပါ  အငြိမ်းစား ရဲအရာရှိကြီးက ပြောသည်။ 

“ခင်ရီတို့ရဲ့ ညွှန်ကြားချက်နဲ့ သွားတယ်လို့ ပြောလို့ရတာပေါ့။ အရှင်းဆုံးပြောရရင်တော့ သာဝန် (သူရဦးအောင်ကို) စွာနေတော့ သူ့ဖြုတ်ကျဖို့တို့ ကြေးသွန်းဘုရားရှေ့မှာ ဆန္ဒပြတဲ့ ကိစ္စတွေက သန့်ဇင်ကျော် တို့က ဦးစီးတာပဲ” ဟု ၎င်းကပြောသည်။

ထိုသို့ မှတ်တမ်းဆိုးများဖြင့် ကျော်ကြားသည့် ဦးခင်ရီက ယခုတွင် ကြံ့ခိုင်ရေး ဥက္ကဋ္ဌ ဘဝ ရောက် လာပြန်သည်။ အမှန်စင်စစ်တွင်လည်း ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီမှာ အရပ်ဘက် နိုင်ငံရေးသမား စစ်စစ်တို့ဖြင့် စုဖွဲ့ထားသည် မဟုတ်၍ ထူးဆန်းသည့် ကိစ္စတော့ မဟုတ်ပါ။ 

ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီမှာ စစ်အာဏာရှင်ဟောင်း ဦးသန်းရွှေ၏ ဒီမိုကရေစီ အတုအယောင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည့် ၂၀၁၀ တွင်မှ လူမှုရေးအသင်းဘဝမှ ပါတီအဖြစ် အသွင်ပြောင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းများ အရပ်သားအသွင်ယူ ဦးဆောင်သည့် နေရာဌာန တစ်ခုအဖြစ်သာ နှစ်ရှည် လများ မြင်တွေ့ရသည်။

ပါတီတွင်း အာဏာလွန်ဆွဲပွဲများလည်း စဉ်ဆက်မပြတ်တွေ့ရဖူးသည်။ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ဦးသိန်းစိန် သမ္မတဖြစ်သွား၍ ကြံ့ခိုင်ရေး ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်လွှဲယူသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း သူရရွှေမန်း မှာ နောက် ၅နှစ်အကြာတွင် ဖယ်ရှားခံရဖူးသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီတွင်း ဖြစ်ပွားသည့် ထိုဖြစ်ရပ်မှာ “သန်းခေါင်းယံ အာဏာသိမ်းပွဲ” အဖြစ် ကမ္ဘာကျော်သည်။

ထိုသို့ ပါတီတွင်း အာဏာသိမ်းသည့်ညတွင် စစ်တပ်ယာဉ်တန်းများဖြင့် နေပြည်တော်တွင် လုံခြုံရေးရယူပေးခဲ့ပြီး စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်က  ဦးသိန်းစိန်ဘက်မှ ရပ်တည်သည်။

ကြံ့ခိုင်ရေးမှ ဖြုတ်ချခံရသည့် သူရဦးရွှေမန်းက ပြည်ထောင်စုကောင်းကျိုးဆောင်အမည်ဖြင့် ပါတီသစ်ထောင်ခဲ့ သေးသော်လည်း အာဏာ သိမ်းပြီး တစ်နှစ်ခွဲကျော်အကြာ ယခုလအတွင်း နိုင်ငံရေးနှင့် ဝေးဝေးနေတော့မည်ဆိုကာ ဖျက်သိမ်းသွားပြီဖြစ်သည်။

ပြည်သူပိုင်ငွေနှင့် လုပ်ငန်းများစွာ ပိုင်ဆိိုင်ထားသည်ဟု ယုံကြည်ရသည့် ထိုပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ထိုင်ခုံ လုပွဲမှာ ၂၀၂၂ တွင် တကျော့ပြန်ပေါ်လာပြီးနောက်တွင်မူ ပထမအကြိမ်ကဲ့သို့ ဟိုးလေးတကျော် ဖြစ်မ လာတော့။ လက်စလက်န ပြင်းသည့်၊ အာဏာရှင်တိုင်း ကြိုက်သည့် ဦးခင်ရီက ဦးသန်းဌေးကို ကျန်းမာရေး အကြောင်းပြ၍ နှုတ် ထွက်သွားစေရန် မည်သည့် နည်းလမ်း သုံးလိုက်သည်ကိုမူ ရှင်းလင်းစွာ မသိရသေးပါ။

သို့သော် ဦးခင်ရီ၏ ပါတီ ရာထူး ရယူမှု၊ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ (CEC) ခန့်အပ်မှုတို့မှာ နိုင်ငံရေးပါတီတို့ ကျင့်သုံးရမည့် ဒီမိုကရေစီနည်းဖြင့် မဟုတ်ဘဲ စစ်ခေါင်းဆောင်တို့၏ အမိန့် အာဏာကြောင့်သာ ဖြစ်သည်ဟု အငြိမ်းစား တပ်အရာရှိကြီး တစ်ဦးက ပြောသည်။

“အခု ဖြစ်ရပ်တွေက USDP ကို နိုင်ငံရေးသေတွင်းထဲ ပို့လိုက်သလိုပါပဲ။ ပါတီဥက္ကဌနဲ့ CEC မှာ ဘယ်သူတွေပဲပါပါ၊ အရေးကြီးတဲ့ကိစ္စရပ်နဲ့ မူဝါဒတွေကိုသူတို့ ဆုံးဖြတ်ခွင့် လုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိဘဲ တပ်ချုပ်ကို တင်ပြအတည်ပြုချက် ယူနေရတာပါ” ဟု ၎င်းက ပြောလိုက်သည်။

မည်သို့ဆိုစေ သမ္မတ ဖြစ်လိုကြောင်း ကမ္ဘာသိ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုထားသည့် စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်က စစ်တပ်၏ နိုင်ငံရေးစင်မြင့် ကြံ့ခိုင်ရေးကို မောင်းနှင်ရန် ပါတီတွင်း ရှိရင်းစွဲ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများအား ကျော်လွန်၍ ၎င်းတို့ထက် ရာထူးနိမ့်သည့် ဦးခင်ရီကို အမည်ခံ ညီလာခံမှ တစ်ဆင့် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို အောင်မြင်စွာ အပ်နှင်းနိုင်ခဲ့သည်။

“ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေ၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေကို ကျော်ခွပြီးတော့ ခင်ရီကို ဆွဲထုတ်လိုက်တဲ့ သဘောပဲပေါ့။ ဒီလူနဲ့ကစားဖို့ ကြံစည်တာပေါ့။ (ဦးသန်းရွှေလက်ထက်က) တစ်ကမ္ဘာလုံးကို ခင်ရီလိမ်တုန်းက ပိပိရိရိ လိမ်ခဲ့တာလေ။ ခင်ရီသည် အခု စစ်အုပ်စုရဲ့ လူတွေထဲမှာ အဆိပ်အပြင်းဆုံး လူပဲ” ဟု အငြိမ်းစား ရဲအရာရှိက ဆိုလိုက်သည်။ myanmar now

ဘုန်းကြီးများ စီစဉ်သော စစ်သင်တန်းနှင့် ပျူစောထီးအဖွဲ့များ

စစ်ကိုင်းတိုင်းအလယ်ပိုင်း ကန့်ဘလူမြို့၊ ငါတို့ရွာကို ဒေသတွင်း ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များ လိုက်လံဖွဲ့စည်းနေသည့် ဦးဝါသဝနှင့် နောက်လိုက်များ အောက်တိုဘာ ၂၄ တွင် ရောက်လာသည်။   

မြို့အရှေ့ဘက် ၂ မိုင်အကွာရှိ ထိုရွာ၏ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ဒေသခံတို့ကို စုဝေးစေကာ ရွာအပြင်ဘက် ထွက်မပြေးကြရန် ခြိမ်းခြောက်လိုက်သည်၊ ၎င်းတို့ထဲမှ တစ်ဦးက မောင်းပြန်သေနတ်ကို မိုးပေါ်ထောင်ပြီး ကျည်ကတ်မှ ကျည်ဆန်ကုန်သည်အထိ ပစ်ခတ်လိုက်သည်ဟု ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။  

“ဘုန်းကြီးကျောင်းရောက်တော့ ဘောက်ကုန် သေနတ်ဖောက်တာပဲ၊ အပြင်မထွက်ဖို့ မိုက်နဲ့ အော်တာပဲ၊ ပြေးရင် ပစ်မှာ၊ အေးအေးဆေးဆေးနေဖို့ဆိုပြီး အော်တာ” ဟု ထိုရွာမှ ထွက်ပြေးလာသော အထက်ပါ အမျိုးသားက ပြောသည်။   

ထိုသို့ အင်အားပြ ခြိမ်းခြောက်အပြီး ၅ ရက် အကြာတွင် ထိုရွာမှ အမျိုးသားများကို စစ်ကောင်စီတပ်က စစ်သင်တန်းပေးလေသည်။  

ဤသို့ဖြင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင် ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ဘာသာရေးအကြောင်းပြစည်းရုံးခြင်း နည်းလမ်းများဖြင့် စစ်သင်တန်းများ တက်စေပြီး ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များ ဆက်တိုက် ဖွဲ့စည်းမှုကို လက်နက်ကိုင် သင်္ကန်းဝတ်တစ်ဦးက ဦးစီးနေပြီး လိုအပ်သော နည်းပညာနှင့် လက်နက်တပ်ဆင်ခြင်းကို စစ်ကောင်စီက တာဝန်ယူနေသည်။

တရားပြခြင်း၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်း

ဦးဝါသဝက ကျေးရွာအစည်းအဝေးခေါ်ယူကာ ဒေသခံ ၅၀ ကို မဲနှိုက်ရွေးချယ်ပြီး ပြန်သွားကြောင်း၊ နောက်တစ်နေ့တွင် သူ့တပည့်များက တစ်အိမ်တစ်ယောက် မဖြစ်မနေတက်ရမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ကြောင်း အထက်ပါ အမျိုးသားက ဆက်ပြောသည်။

“မဲမပေါက်တဲ့သူတွေကတော့ ပျော်ကြတာပေါ့ဗျာ။ နောက်ရက်ကျတော့ မဖြစ်မနေတက်ရမယ်ဆိုတော့ ကြောက်ကြောက်နဲ့ အကုန်တက်ရတာ” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

အိမ်ခြေ ၂၅၀ ရှိသည့် ငါတို့ကျေးရွာတွင် သင်တန်းတက်ရသူ ၁၅၀ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။

ရက်သတ္တနှစ်ပတ်ကြာမြင့်မည့် ထိုသင်တန်းကို ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ပြုလုပ်နေပြီး စစ်တပ်မှ ၅ ဦးခန့်နှင့် ဒေသခံတို့က ပျူစောထီးဟုခေါ်သော ပြည်သူ့စစ်များက ကြီးကြပ်နေသည်။ 

သက်ကြီးရွယ်အိုများကိုပါ သင်တန်းသို့ ခေါ်ယူကာ ကြည့်ရှုခိုင်းကြောင်း ဒေသတွင်းသတင်းရင်းမြစ်တို့ထံမှ သိရသည်။

ဦးဝါသဝ ခေါ်ယူသော အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခြင်းမရှိသော၊ သင်တန်းသို့ ရောက်မလာသော အမျိုးသားများကိုလည်း ပျူစောထီးတို့က ဖမ်းဆီးရန် ကြိုးစားခဲ့ကြောင်း လုံခြုံသည့်နေရာသို့ ရောက်နေသည့် အထက်ပါ အမျိုးသားက ဆိုသည်။

“သူတို့က ခေါ်တော့ ကျွန်တော်က မလိုက်ဘူးလေ။ အဲတော့ ကျွန်တော့်အိမ် လာလာဝိုင်းနေတာ၊ ကျွန်တော်ကတော့ ပြည်သူတွေဒုက္ခရောက်မှာ၊ မလုပ်ချင်ဘူးဆိုပြီး မိသားစုလိုက် ထွက်ပြေးလာတာ” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

အထက်ပါ ပျူစောထီးအဖွဲ့တွင် တောက္ကရှက်ရွာဘုန်းကြီး၊ ကန့်ဘလူမြို့ဦးကျောင်းဘုန်းကြီး၊ ထောက်ကြံ့ရွာဘုန်းကြီးတို့လည်း ပါဝင်သည်။

ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များ ပေါ်ပေါက်ရေး လုပ်ဆောင်နေသော မှော်တောရွာဘုန်းကြီး ဦးဝါသဝ၏ ခါးတွင် ကျည်ကတ်တချို့ ရှိနေကြောင်း အစည်းအဝေးတက်သူများကို ကိုးကား၍ ထိုသူက ဆက်ပြောသည်။

“တောက္ကရှက်ဘုန်းကြီးကတော့ သီလပေးတာ။ မှော်တော်ဘုန်းကြီးကတော့ ခါးမှာ ကျည်ကပ်တွေ ထိုးထားပြီး အဓိက ဟောပြောတာတွေ လုပ်တယ်၊ နားမထောင်ရင် လက်နက်ကြီးနဲ့ ပစ်မယ်တွေ ပြောတာ” ဟု သူက ဆိုသည်။

မဘသ ဘုန်းကြီး

မှော်တောရွာဘုန်းကြီးကျောင်း ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီး ဦးဝါသဝသည် စစ်တပ်ကို ထောက်ခံသော အမျိုးဘာသာ သာသနာ စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့မှ ဖြစ်သည်။ 

အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် အိမ်ခြေ ၅၀၀ ကျော်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အိမ် ၅၀ ရှိသော ထိုရွာတွင် ကျောင်းထိုင်ရာမှ “၅၅၀” ဆရာတော်ဟုလည်း အမည်တွင်လာကြောင်း သူက Myanmar Now ကို ပြောပြဖူးသည်။  

ဒေသတွင်း ရွာများကို လှည့်လည်ရာတွင် သူက ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ဆန့်ကျင်ရေးတရား ဟောလေ့ရှိသည်။   

PDF ရပ်တည်နိုင်ခြင်း မရှိစေရန် လမ်းကြောင်းများ ပိတ်ဆို့ခြင်းအပြင် သဖန်းဆိပ်ဆည်၊ ကင်းတပ်ဆည်နှင့် မူးမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်ရှိ ရွှေကျင်စက်များ၊ ရေနံမှော်များကိုလည်း ဖျက်ဆီးရှင်းလင်းသင့်သည်ဟုလည်း စစ်တပ်အားပေးမီဒီယာတစ်ခုနှင့် အင်တာဗျူးတွင် ဦးဝါသဝက ပြောဖူးသည်။ ​

ဤသို့ဖြင့် ဒေသတွင်း ကျေးရွာများမှာ ရွာမီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း မခံရစေရန် သူတိုက်တွန်းသည့်အတိုင်း ပြည်သူ့စစ်သင်တန်းတက်ကာ ရွာအများအပြားတွင် ပျူစောထီးအဖွဲ့များ ပေါ်လာသည်။ 

PDF ထောက်ခံသော ရွာများကို မြန်မာပြည်မြေပုံမှ ဖယ်ရှားရမည်ဟု ပြောဆိုခဲ့ခြင်းမှာ ပြည်သူများကို ကောင်းစေချင်သော စေတနာကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု အကြောင်းပြသည်။ 

“ဒေါသမေတ္တာပါ။ ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမတွေကို ကောင်းစေချင်တာ၊ လိမ်လိမ်မာမာနဲ့ နေစေချင်တာ။ PDF တွေလည်း ကိုယ့်တိုင်းရင်းသားတွေပဲ” ဟု Myanmar Now က ဆက်သွယ်မေးမြန်းရာတွင် ဦးဝါသဝက တုံ့ပြန်သည်။ 

ကျေးလက်ဒေသ မဘသခေါင်းဆောင်များအနက် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်လာပြီး အခြားရွာများသို့ သွားလျှင် စစ်ယူနီဖောင်းဝတ် လက်နက်ကိုင် ပျူစောထီးများ ခြံရံပြီး ယာဉ်တန်းနှင့် သွားလာတတ်သည်။ 

နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်နေ့ သူ၏ အသက် ၄၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ် မွေးနေ့ကိတ်မုန့်ပေါ် မိုင်းပြီးဆရာတော်ဟု ရေးသားထားပုံကို သူ၏ နောက်လိုက်တစ်ဦးက အွန်လိုင်းလူမှုကွန်ရက်တွင် တင်ထားသည်။ မွေးနေ့မတိုင်မီ တစ်လအလိုက သူ၏ ယာဉ်တန်း မိုင်းခွဲတိုက်ခိုက်ခံရသော်လည်း ထိခိုက်သေဆုံးခြင်းမရှိသဖြင့် ထိုသို့ ရေးသားခြင်းဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။ 

တန့်ဆည်မြို့နယ်ဇာတိ ဦးဝါသဝသည် ရွာအသီးသီးရှိ ပြည်သူ့စစ်သင်တန်းဆင်းပွဲများသို့ သွားရောက်လေ့ရှိပုံကို သူ၏ နောက်လိုက်များက အွန်လိုင်းလူမှုကွန်ရက်တွင် ဖြန့်ဝေလေ့ရှိသည်။ ပျူစောထီးအဖွဲ့များ၏ ခေါင်းဆောင် ဘုန်းကြီးသည် အရောင်တောက်ပြောင်သော လိမ္မော်ရောင်သင်္ကန်း ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်၊ စိတ်ပုတီးကို ကိုင်ထားတတ်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ လည်ပင်းတွင် ဆွဲထားတတ်ပြီး သူ့စကားနားမထောင်သူများကို ရိုက်နှက်ဆုံးမနေသည့် ရုပ်သံမှတ်တမ်းများလည်း အွန်လိုင်းလူမှုကွန်ရက်တွင် ပျံ့နှံ့နေသည်။

သင်တန်းမှ ထွက်ပြေးခြင်း

သူ၏ ပြည်သူ့စစ်သင်တန်းများသို့ ဖုန်းယူဆောင်ခွင့် မပြု၊ သင်တန်းပြီးလျှင် စစ်တပ်က တပ်ဆင်ပေးသည့် လက်နက်အများစုမှာ တစ်တောင့်ထိုးသေနတ်ဖြစ်ပြီး မောင်းပြန်သေနတ်လည်း ပါဝင်သည်။ စစ်တပ်၏ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ အားကောင်းသော၊ မဘသအဖွဲ့ စည်းရုံးထားနိုင်သော ရွာဆိုလျှင် လက်နက်အရေအတွက် အများအပြား တပ်ဆင်ပေးထားသည်ဟု သိရသည်။ 

လတ်တလော သူစီစဉ်ထားသော သင်တန်းမှာ ကန့်ဘလူ ငါတို့ရွာတွင် ဆက်လက် ပြုလုပ်နေဆဲဖြစ်သည်။ ထိုရွာသည် စစ်ကောင်စီတပ် နယ်မြေစိုးမိုးထားသော ကန့်ဘလမြို့နှင့် ၂ မိုင်သာ ကွာဝေးခြင်း၊ အနီးတွင် အမှတ် ၆၀၀၆ တင့်ကားတပ် တည်ရှိခြင်း၊ ရွာရှိ အင်အား သုံးပုံတစ်ပုံခန့်မှာ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီထောက်ခံသူများဖြစ်ခြင်းတို့မှာ ထိုရွာတွင် သင်တန်းစီစဉ်နိုင်သည့် အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်သည်။ 

နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်နေ့က ငါတို့ရွာစစ်သင်တန်းမှ ထွက်ပြေးသူ နှစ်ဦးအနက် တစ်ဦး အသတ်ခံလိုက်ရသည်။   

သေဆုံးသူ အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ် ကိုအောင်ချမ်းသာထွန်းမှာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) ၏ ငါတို့ကျေးရွာ စည်းရုံးရေးမှူးဖြစ်ကြောင်း သူ၏ ဆွေမျိုးသားချင်းတစ်ဦးက ပြောသည်။    

အဖမ်းခံလိုက်ရသူ၏ အသက်အန္တရာယ်ကိုလည်း စိုးရိမ်ရကြောင်း ဒေသတွင်း သတင်းရင်းမြစ်တချို့ထံမှ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် သိရသည်။    

ကင်းစောင့်သူ မရှိဟု ယူဆပြီး သင်တန်းပြင်ပသို့ ထွက်ခွာကြချိန်တွင် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ထိုရွာနှင့် နီးစပ်သည့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ပြောသည်။

“အပြင်ကင်း မရှိလောက်ဘူးထင်ပြီး ထွက်တဲ့အချိန်မှာ ပစ်ခံလိုက်ရတာ၊ တစ်ယောက်ကတော့ သေပြီ၊ နောက်တစ်ယောက်ကလည်း သေမယ့်အပိုင်းက များပါတယ်။ မိတော့ နှိပ်စက်ခံနေရတာ” ဟု ထိုအမျိုးသမီးက ပြောသည်။

အိမ်ကြက်ချင်း အိုးမဲသုတ်

ဆန္ဒပြသူတို့ကို ပစ်သတ်ခြင်းကြောင့် ဒေသအများအပြားတွင် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီတပ်ကို လက်နက်ကိုင်ခုခံမှု ပေါ်ပေါက်လာရာ အင်အားအကောင်းဆုံးသော ခုခံမှုကို စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင် တွေ့နိုင်သည်။ 

တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များထံမှ စစ်သင်တန်း၊ နည်းပညာ၊ လက်နက်အကူအညီ ရရှိထားသူများထဲတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းထဲမှ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ ပါဝင်သည်။ 

လူထုထောက်ခံမှုရှိသော၊ နယ်မြေကျွမ်းကျင်သော၊ ပြောက်ကျားစနစ် ကျင့်သုံးသော PDF အဖွဲ့များကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းအကူအညီမပါဘဲ ရင်ဆိုင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပေ။ 

ဤသို့သောအခြေအနေတွင် စစ်ကောင်စီက ၎င်းတို့ စစ်သည်အင်အား မလုံလောက်သဖြင့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များ ပေါ်ပေါက်လာရေးအတွက် စီစဉ်နေခြင်းဖြစ်သည်ဟု အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု (CDM) တွင် ပါဝင်လာသော စစ်အရာရှိများက သုံးသပ်သည်။ 

နိုင်ငံအနှံ့ စစ်မျက်နှာဖွင့်ထားရသည့် စစ်ကောင်စီက စစ်ကိုင်း၊ မကွေးဒေသကို စိုးမိုးနိုင်သည့် အနေအထားမရှိတော့ကြောင်း စစ်မှုထမ်းသက် ၁၇ နှစ်ရှိသည့် CDM ဗိုလ်ကြီးအေးချမ်းက ပြောသည်။

“စစ်ကိုင်းတိုင်းက တချို့မြို့နယ်တွေမှာဆို ကျွန်တော်တို့သိရသလောက်ဆို သူတို့အင်အား သုံးလေးငါးဆယ်အပြင် မပိုဘူး။ ဒါ ပျူစောထီးတွေနဲ့ တချို့ဟာတွေနဲ့ ပေါင်းမှ ရှိတာ။ ရဲစခန်းနဲ့ မြို့ပေါ်လောက်ပဲ လုံခြုံရေးယူထားနိုင်တာလောက်ပဲ ဖြစ်နေပြီ” ဟု ဗိုလ်ကြီးအေးချမ်းက ပြောသည်။

ပျူစောထီးအဖွဲ့များထဲတွင် အမာခံဟု ဆိုသူများမှာ ယခင်ကတည်းက ၎င်းတို့၏ ဒေသတွင် ပြည်သူများကို အနိုင်ကျင့်နေသူများ ဖြစ်နေတတ်သည်ဟု သူက ဆိုသည်။ 

ပျူစောထီးအဖွဲ့ များပြားလာနေသော်လည်း အနာဂတ်တွင် တော်လှန်ရေးသမားများဘက်က အပေါ်စီးရမည်ဟု သူက ယူဆသည်။

“တချို့နေရာတွေ ပြန်ငြိမ်သွားတာရှိတယ်။ ပျူရွာတွေကို ကျွန်တော်တို့က လုံးလုံးပိတ်ထားတော့ ဒီကောင်တွေ အခြေအနေဆိုးနေတဲ့နေရာတွေရှိတယ်။ ကျွန်တော်တို့က အားတွေလည်း ကောင်းပါတယ်။ နောက်ပိုင်း မသာစရာ မရှိပါဘူး” ဟု ဗိုလ်ကြီးအေးချမ်းက ပြောသည်။

အထက်ပါအရာရှိကဲ့သို့ပင် CDM  ဗိုလ်ကြီးဇင်ယော်ကလည်း ပျူစောထီးအဖွဲ့များ ဆက်တိုက် ဖွဲ့စည်းနေခြင်းမှာ “အိမ်ကြက်ချင်း အိုးမဲသုတ်ပြီးတော့ ခွတ်ခိုင်းတဲ့ဗျူဟာ” ဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်သည်။

မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းရုံး (KNU) ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ထဲမှ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များကို ခွဲထွက်စေသည့် နည်းလမ်းဟောင်းဖြစ်သောကြောင့် တော်လှန်ရေးသမားများ သတိထားရမည်ဟု ဗိုလ်ကြီးဇင်ယော်က သတိပေးသည်။

“သူတို့ အမြဲတမ်းသုံးခဲ့ပါတယ်။ ခုလုပ်နေတဲ့ ဗျူဟာဟာ အရမ်းကြောက်ဖို့လည်း ကောင်းသလို အရမ်းရွှံရှာဖို့လည်း ကောင်းပါတယ်” ဟု သူက မှတ်ချက်ပြုလိုက်သည်။ myanmar now

အညာမှာ ခေါင်းချသွားသည့် ရန်ကုန်သား PDF လူငယ်

စစ်ကိုင်းတိုင်း ဝက်လက်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ရွာတစ်ရွာတွင် လက်နက်ကိုင်လူငယ်များ အမှောင်ထု အားကိုးဖြင့် တရွေ့ရွေ့လှုပ်ရှားနေကြသည်။ စစ်ကောင်စီ၏ နယ်မြေရဲစခန်းတစ်ခုကို ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ရန် တိတ်တဆိတ် နေရာယူနေကြခြင်းဖြစ်သည်။

နယ်မြေရဲစခန်းရှိရာ ရွှေပန်းကုန်းရွာမှာ အရာတော်နှင့် ဝက်လက်မြို့ကို ဆက်သွယ်ရာလမ်းမပေါ်တွင်ရှိပြီး အိမ်ခြေ ၅၀၀ ကျော်ရှိကာ အ ထက်တန်းကျောင်း၊ ဆေးရုံဆေးခန်းများဖြင့် တိုက်နယ်အဆင့်ရွာကြီးတစ်ရွာဖြစ်သည်။ 

စစ်ကိုင်းတိုင်းအလယ်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသော မူးမြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ ထိုရွာကြီးမှာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ ခြံလုပ်ငန်းများဖြင့် စီး ပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော ဒေသဖြစ်သည်။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း လက်နက်ကိုင်ခုခံတော်လှန်မှု အားကောင်းရာဒေသများတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းမှာ ထိပ်ဆုံးမှဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်က နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ကျေးရွာများကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးနေပြီး ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များကလည်း ရရာလက်နက်ဖြင့် ခုခံတော်လှန်လျက်ရှိသည်။

ရဲတပ်ဖွဲ့အင်အား ၃၀ ခန့်ရှိ ရွှေပန်းကုန်းရွာရဲစခန်းကို ဝင်တိုက်ရန် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ ရောက်နေသည်မှာ အောက်တို ဘာ ၁၇ ရက်နေ့က ဖြစ်သည်။ နံနက် ၄ နာရီသာသာကတည်းက ရောက်နေကြခြင်းဖြစ်သည်။​

ဆောင်းရာသီဝင်စ အောက်တိုဘာလ နံနက်ခင်းမို့ ပတ်ဝန်းကျင်က အေးစိမ့်စိမ့်ပင်။ ရွှေပန်းကုန်းရဲစခန်းကို ဝင်တိုက်ရာတွင် ပါဝင်မည့် ကိုကျော်ကြီးတစ်ယောက် ချွေးပြန်နေသည်။ အသက် ၃၁ နှစ်အရွယ် တော်လှန်ရေးရဲဘော်မှာ 96 Soldiers အမည်ရ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် ဖွဲ့မှဖြစ်သည်။​

ကိုကျော်ကြီး နေရာယူထားသည်မှာ ရဲစခန်းဧရိယာအတွင်းရှိ ဘန်ကာနှင့် ပေ ၃၀ ခန့် အကွာအဝေးတွင်ဖြစ်သည်။ ပခုံးထမ်းလောင်ချာ (RPG) ကို အသင့်ကိုင်ထားသည်။ တိုက်ပွဲကို သူက စဖွင့်ရမည် ဖြစ်သည်။ ကာပစ်ပေးမည့် တပ်ဖွဲ့ဝင်လူငယ်နှစ်ဦးလည်း ဘေးတွင် အသင့်ရှိနေသည်။ တစ်ဦးမှာ အသက် ၂၁ အရွယ်သာရှိသေးသည့် နေထက်ဆိုသူ လူငယ်လေးဖြစ်သည်။

တိုက်ပွဲစတင်ရန် အမိန့်ရသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ကိုကျော်ကြီးက ရဲစခန်းကို လောင်ချာဖြင့် ပစ်သည်။ အုန်းဆိုသော အသံနှင့်အတူ နားနှစ်ဖက်လုံး အူထူသွားသည်။

မိုးစင်စင် မလင်းသေးသော်လည်း ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုလုံး ဆူညံပွက်လောရိုက်သွားသည်။ ရဲစခန်းဘက်က စက်သေနတ်ဖြင့် မနားတမ်း ပြန် လည် ပစ်ခတ်တော့သည်။ သေနတ်သံများနှင့်အတူ ကျည်ဆန်များက ဘေးဘယ်ညာ ဝဲနေသည်။

“နေထက်ထိသွားပြီ’ ဟု တစ်ယောက်ယောက် လှမ်းအော်ပြောလိုက်သည်ကို ကိုကျော်ကြီး မပီမသ ကြားလိုက်ရသည်။​ လောင်ချာပစ်ပြီးနောက် နောက်ဘက်ကို ချက်ချင်းနေရာရွှေ့ခဲ့ရသူဖြစ်ရာ အခြေအနေ မသဲမကွဲဖြစ်သွားသည်။

ကျည်ထိသွားသည့် ရဲဘော်နေထက်ကို ကယ်ထုတ်ရန် ပြင်ရတော့သည်။ သူလဲကျနေသော နေရာမှာ ရဲစခန်းရှေ့တည့်တည့်ဖြစ်နေသည်။ ကာပစ်ပေးပြီး ဆေးအဖွဲ့ဖြင့် မရအရ ဆွဲထုတ်ကြရသည်။​ တပ်ဖွဲ့ဝင်လူငယ်မှာ အခြေအနေမဟန်မှန်း ကိုကျော်ကြီးရိပ်စားမိလိုက်သည်။

“မင်းထိသွားတာလား မေးတော့ ကျွန်တော်ထိသွားပြီဆိုပြီး ခဏမတ်တပ်ရပ်ကြီး တောင့်နေသေးတယ်။ နောက် ဗုန်းခနဲလဲသွားတယ်” ဟု ထိုနေ့ကအဖြစ်ကို ကိုကျော်ကြီးက ပြန်ပြောပြသည်။​

ရဲဘော်နေထက်ကို ကယ်ထုတ်ပြီးနောက် ရဲစခန်းကို လောင်ချာဖြင့် ထပ်ပစ်ရန် ပြင်နေရင်း ကိုကျော်ကြီး စိတ်တွေလေးလံနေသည်။​ အနီးကပ်ရဲဘော်တစ်ဦး ကျည်ထိသွားသဖြင့် စိုးရိမ်စိတ်ဖြင့် နောက်ဆံတင်းနေသည်။

“လည်ပင်းထဲမှာ ဆို့နင့်နေတာပဲဗျာ။ ကျွန်တော့်မှာ မျက်ရည်မကျနိုင်ဘူး၊ တိုက်ပွဲကြားဖြစ်နေတော့။ တကယ်တမ်းဆို ကျွန်တော့်ကို မှန်ရမှာဗျာ” 

ရဲစခန်းကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ဝင်တိုက်ပြီး တစ်နာရီခန့်အကြာတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရဟတ်ယာဉ်နှင့် လေယာဉ်များ ရောက်လာသည်။ မြေ ပြင်တွင် အားသာနေသော်လည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ နောက်ပြန်ဆုတ်ရသည်။ 

ရွှေပန်းကုန်ရဲစခန်းကို ဝင်တိုက်ကြသည်မှာ ဒေါင်းနီ၊ မြင်းဖြူရှင်၊ တောသားကြီးအမည်ရ ဒေသအခြေစိုက်အဖွဲ့များနှင့် ကိုကျော်ကြီးနှင့် ကိုနေထက်တို့ပါဝင်သော 96 Soldiers အဖွဲ့၏ အညာတပ်ခွဲဖြစ်သည်။ ထိုနေ့ကတိုက်ပွဲတွင် ရဲစခန်းဘက်မှ စက်သေနတ်ဖြင့် ပြန်ပစ်စဉ် ကိုနေထက်နှင့် အခြားတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။

တိုက်ပွဲအပြီး စခန်းပြန်ရောက်ချိန်တွင် ဝါးခြမ်းစင်ထက်မှ အသက်မဲ့နေသော ကိုနေထက်ကို မြင်လိုက်ရချိန် ကိုကျော်ကြီးတစ်ယောက် လက်ထဲမှလောင်ချာ ပြုတ်ကျသည်အထိ သတိလက်လွတ် ဖြစ်သွားသည်။ လွန်ခဲ့သော နာရီပိုင်းက ဘေးမှနေ၍ သူ့ကို ကာပစ်ပေးနေသူဖြစ်သည်။

အဖြစ်အပျက်က မြန်ဆန်လွန်းလှသည်။ စကားပြောကြွပ်ဆတ်သဖြင့် အမြဲသဖြင့်ဆူဆဲနေရသူ အသက် ၂၀ စွန်းစွန်းကောင်လေး လူ့လောကကြီးထဲက အပြီးအပိုင်ထွက်သွားပြီဖြစ်သည်။ အာဏာရှင်တော်လှန်ရေး ခရီးတစ်လျှောက်လုံး အတူတကွရှိခဲ့သူဖြစ်ကာ ၎င်းတို့နှစ်ဦးကြား သံ ယောဇဉ်က ညီအစ်ကိုအရင်းတမျှပင်။

ရန်ကုန်သား ကိုနေထက်မှာ စစ်အာဏာရှင်ကို တော်လှန်ရန် မိဘနေအိမ်ကို ကျောခိုင်းခဲ့သူဖြစ်သည်။ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအတွက် နယ်စပ်ဒေသမှတစ်ဆင့် အညာကို ကိုကျော်ကြီးနှင့်အတူ ခြေဆန့်လာသူလည်းဖြစ်သည်။ သူတို့နှစ်ဦးလုံး စစ်ကောင်စီလက်အောက်မှ လွတ် မြောက်လာသည်မှာ မကြာလှသေးပေ။

စစ်ကောင်စီ၏ လက်ရဖမ်းဆီးခံရခြင်း

ရဲဘော်ကိုနေထက်နှင့် ကိုကျော်ကြီးတို့ သိကျွမ်းသည်မှာ တစ်နှစ်ဝန်းကျင်သာ ရှိဦးမည်ဖြစ်သည်။​ စစ်တပ်က တိုင်းပြည်အာဏာသိမ်းလိုက်ချိန် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ရန်ကုန်မြို့မှ လူထုဆန္ဒပြပွဲများတွင် ၎င်းတို့နှစ်ဦးလုံး ပါဝင်ဖူးကြသည်။

နောက်ပိုင်းတွင် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးလုပ်ရန် တောထဲ ရောက်သွားကြသည်။ စစ်သင်တန်းတက်ရောက်ချိန်တွင် ကိုကျော်ကြီးနှင့် ကိုနေထက်တို့ စတင်တွေ့ဆုံကြခြင်းဖြစ်သည်။​ နှစ်ဦးလုံးမှာ 96 Soldiers အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်လာကြသည်။ အဖွဲ့ဝင် ၉၆ ဦးဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သ ဖြင့် ၎င်းတို့အဖွဲ့ကို ထိုအမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဦးဆောင်သူမှာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (တကသ) ခေါင်းဆောင်ဟောင်း ကိုဇေယျာလွင် ဖြစ်သည်။

ထိုအဖွဲ့၏ တပ်ခွဲတစ်ခုအနေဖြင့် အညာဒေသသို့ သွားရောက်ကာ စစ်ကောင်စီကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန် အစီအစဉ်ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ကိုကျော်ကြီးနှင့် ကိုနေထက်တို့လည်း ပါဝင်ဖြစ်ကြသည်။ ခုခံတော်လှန်မှု ပြင်းထန်သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မကွေးတိုင်း စသည့် ဒေသများတွင် စစ်ကောင်စီက အပြင်းထန်ဆုံး အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းလျက်ရှိသည်။​

လွန်ခဲ့သော ဇွန်လကုန်ပိုင်းက ဖြစ်သည်။ 96 Soldiers အဖွဲ့မှ ကိုကျော်ကြီး၊ ကိုနေထက်နှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင် မိန်းကလေးတစ်ဦးတို့ အညာဒေသတွင် စစ်ကောင်စီကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန် ကရင်ပြည်နယ် မှ ထွက်ခွာလာခဲ့သည်။ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှု မရှိသော ဒေသတွင် လက်နက်ကိုင်တော်လှန် ရေးလုပ်မည့် ခရီးဖြစ်သည်။

ဧရာဝတီမြစ်အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် ကိုကျော်ကြီးတို့အဖွဲ့ အဖမ်းခံလိုက်ရသည်။ ပခုက္ကူမြို့တောင်ဘက်ရှိ မြစ်ခြေဆိုသော မြို့ငယ်လေး၌ ခ ရီးတစ်ထောက်နားစဉ် အဖမ်းခံရခြင်းပင်။ သူတို့ရောက်နေသည်မှာ နယ်မြေရဲစခန်းဝန်းကျင်ဖြစ်နေသည်ကို ဒေသခံမဟုတ်သော သူတို့ မသိခဲ့ကြပေ။

မြစ်ခြေ၊ ကျွန်းချောင်း စသည့်နေရာများမှာ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ ပျူစောထီးလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ ကျက်စားရာလည်းဖြစ်သည်။ မျက် နှာစိမ်းဖြစ်သော ကိုကျော်ကြီးနှင့် ကိုနေထက်တို့ သုံးဦးမှာ မြစ်ခြေရဲစခန်းမှ လှည့်ကင်းနှင့် တိုးကာ လက်ရဖမ်းဆီးခံရသည်။ 

မြစ်ခြေရဲစခန်းတွင် သူတို့သုံးဦးကို ရိုက်နှက်စစ်ဆေးသည်။ ဖုန်းထဲမှ ဓာတ်ပုံအချို့အရ PDF အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြောင်း သိသွားသည်။ တစ်ည တာ ရိုက်နှက်စစ်ဆေးခံရပြီးနောက် ပခုက္ကူရဲစခန်းက လာရောက်ခေါ်ဆောင်သွားသည်။ နယ်မြေခံ ပျူစောထီးအဖွဲ့က လွှဲပေးရန် တောင်းဆိုသေးသည်။

“ပျူစောထီးတွေ လာတောင်းတော့ စခန်းမှူးက မထည့်ပေးဘူး။ ထည့်ပေးရင် ကျွန်တော်တို့သေပြီ” ဟု ကိုကျော်ကြီးက ဆိုသည်။

ပခုက္ကူရဲစခန်းတွင် တစ်ယောက်ချင်းခွဲကာ တစ်နေ့နှင့် တစ်ည ထပ်ပြီးရိုက်နှက် စစ်ဆေးခံရသည်။ PDF မှန်း သိသွားကြပြီးဖြစ်ရာ အကြမ်း ဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေဖြင့် တန်းတရားစွဲသည်။ ထို့နောက် ပခုက္ကူထောင်တန်းပို့သည်။

ထောင်မရောက်ခင် အချင်းချင်းစကားပြောခွင့် မရပေ။ မျက်နှာရိပ်မျက်နှာကဲဖြင့်သာ စကားပြောရ သည်။ ကိုနေထက်မျက်နှာမှာ ဖူးရောင်နေ သည်။ မိန်းကလေးငယ်မှာ အစာအိမ်နာသည့် ဝေဒနာ ခံစားနေရသည်။ သူတို့ထက် အသက်ခြောက်နှစ်ကြီးသော ကိုကျော်ကြီးလည်း “ဘာမှမဖြစ်ဘူး၊ အေးဆေးပေါ့” ဟုသာ နှစ်သိမ့်ပေးနိုင်သည်။​

ပခုက္ကူထောင်မှ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ခြင်း

ပခုက္ကူထောင်ရောက်ချိန်တွင် ကိုနေထက်နှင့် ကိုကျော်ကြီးတို့ အခန်းချင်းကပ်နေရသည်။​ အကြမ်းဖက်ပုဒ်မဖြင့်ပင် တရားစွဲခံထားရသည့် အ သက် ၂၀ ကျော်အရွယ် ကိုဝေဖြိုးဆိုသည့် လူငယ်တစ်ဦးနှင့် ထောင်ထဲတွင် ဆုံတွေ့ရသည်။​

စစ်ကောင်စီအလိုကျ စီရင်ခံရမည့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားမဖြစ်လို။ ထောင်ပြင်ပတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ကို ရရာလက်နက်ဖြင့် တော်လှန်တိုက် ခိုက်လိုသည်။​ သို့ဖြင့် ထောင်ဖောက်ပြေးရန် ကြံစည်ကြသည်။ ထောင်ပြင်ရောက်ချိန်တွင် နယ်မြေခံ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက လာကယ်မည်၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ၎င်းတို့တပ်ဖွဲ့ရှိရာ စခန်းကို ပြေးမည်ဟု စိတ်ကူးထားသည်။​

ထောင်ဖောက်ပြေးမည့်သူများမှာ ကိုကျော်ကြီး၊​ ကိုနေထက်၊ ကိုဝေဖြိုးတို့အပြင် ကိုမျိုးလင်း အောင်နှင့် ထောင်သုံးနှစ် ချခံထားရသည့် ကိုစေ ာလင်းထွန်းဆိုသူတို့ဖြစ်သည်။ ကိုစောလင်းထွန်းမှလွဲ၍ ကျန်လေးဦးမှာ အကြမ်းဖက်ပုဒ်မဖြင့် အမှုရင်ဆိုင်နေရသူများ ဖြစ်ကြသည်။​

ဖိုးတဖွဲဖွဲရွာနေသော စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့ဖြစ်သည်။ ကိုကျော်ကြီးနှင့် ကိုနေထက် အပါအဝင် ငါးဦးသား ထောင်အိပ်ဆောင်ကို ဖောက်ထွက်ကာ ထောင်အုတ်ရိုးနားရောက်လာချိန်တွင် မိုးမလင်းသေးပေ။​ ကိုကျော်ကြီးက ဒူးထောက်ပေးပြီးနောက် ကိုနေထက်နှင့် အခြားလူငယ်များကို အုတ်တံတိုင်းပေါ် တက်ခိုင်းသည်။ ဟန်ချက်မညီဘဲ ပြုတ်ကျလာသည်။

ထို့နောက် ကိုနေထက်က နံရံကို ကျားကန်ပေးကာ ကျန်သူများကို အရင်တက်စေချိန်တွင် အဆင်ပြေသွားသည်။ ကျန်လေးဦးစလုံး ထောင်နံရံပေါ် ရောက်သွားသည်။​ ထောင်ပြင်ပသို့ သုံးဦးရောက်သွားပြီး ကိုနေထက်ကို ဆွဲတင်ရန် ထောင်နံရံပေါ်တွင် ကိုကျော်ကြီးတစ်ယောက်သာ ကျန် ရစ်သည်။

နံရံပေါ်ရှိ သံဆူးကြိုးကို ရှောင်ရှားရင်း ကိုနေထက်ကို ဆွဲတင်ရာတွင် အခက်ကြုံတော့သည်။​ 

“ကျွန်တော့်ကျောကုန်းက သံဆူးကြိုးနဲ့ ထိပြီးတော့ သူ့ကို လှမ်းဆွဲချိန် သုံးခါပြုတ်ကျတယ်” ဟု ကိုကျော်ကြီးက ပြန်ပြောပြသည်။

အချိန်တစ်ခု ကြာလာသည်အထိ ပြုတ်ကျနေဆဲဖြစ်ရာ ကိုနေထက်က သူ့ကို ထားခဲ့ရန် ပြောသည်။ ကိုကျော်ကြီး လက်မခံဘဲ နောက်တစ်မျိုးကြံသည်။

ထောင်နံရံထောင့်ဘက်ကို ရွှေ့ကာ လက်နှင့် မဆွဲတင်တော့ဘဲ ပုဆိုးကွင်းချပေးသည်။ ကိုနေထက်၏ ခြေထောက်ကို ပုဆိုးကွင်းထဲ ထည့်စေကာ ဆွဲတင်လိုက်ချိန်တွင် ထောင်နံရံပေါ် ရောက်လာသည်။ မြင့်မားသော ထောင်နံရံပေါ်မှ ခုန်ချလိုက်သည်။

ငါးဦးစလုံး ထောင်နံရံပြင်ပရောက်သွားသည်။ တောထဲအထိ ဆက်ပြေးကြသည်။​ ပခုက္ကူထောင် ရောက်ပြီး နှစ်လနှင့် ၁၃ ရက်အကြာတွင် ထောင်ဖောက်ပြေးနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။​

ထောင်ဖောက်ပြေးနိုင်ခဲ့သော်လည်း ကိုနေထက်တစ်ယောက် မပျော်ရွှင်မိပေ။ ထောင်ထဲတွင် ချစ်သူ မိန်းကလေးကျန်ရစ်သည်။ စစ်သင်တန်းတက်ရင်း ဆုံတွေ့ကာ မေတ္တာမျှခဲ့ကြသည်။ အညာကို ခရီးအတူထွက်လာပြီး အတူအဖမ်းခံရသည်။ သူလွတ်မြောက်လာသော်လည်း သူ့ချစ်သူ ကျန်ရစ်သည်။​

စစ်အာဏာရှင်လက်အောက် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများဘဝမှာ အချုပ်အချယ်မျိုးစုံနှင့်ဖြစ်သည်။ လူမဆန်သောရက်စက်မှုများလည်း ရှိသည်။​ ထောင်ထဲကျန်ရစ်ခဲ့သော ချစ်သူအတွက် ကိုနေထက် ရတက်မအေးနိုင်ပေ။​

“မသေအောင်နေ ငါတို့ပြန်ဆုံကြမယ်” ဟူ၍သာ နှစ်ဦးသား ကတိပြုနိုင်ခဲ့သည်။

သူပုန်စိတ်နှင့် လူငယ်

‘ရန်ကုန်ဇာတိ ကိုနေထက်၏အမည်ရင်းမှာ ကောင်းညွန့်လူဖြစ်သည်။ မွေးချင်းသုံးဦးအနက် အလတ်ဖြစ်ကာ ဖခင်က ယာဉ်မောင်းအလုပ်ဖြင့် အ သက်မွေးသူဖြစ်သည်။ ဒဂုံတက္ကသိုလ်တွင် အဝေးသင် ဒုတိယနှစ်တက်နေရင်း သက်မွေးမှုပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်သော Housekeeping သင်တန်း တက်ရောက်နေသူဖြစ်သည်။ 

စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် အနာဂတ်ပျောက်သွားသည့် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထောင်ပေါင်းများစွာသော လူငယ်များတွင် ကိုနေထက်လည်း အပါအဝင်ပင်။ ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ပါဝင်ပြီးနောက် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး ဆင်နွှဲရန် တောထဲ ရောက်သွားသည်။

“သူက ညီမတို့ကို အရမ်းတိုးတက်စေချင်တာ၊ ငါ တောထဲမှာ နေမယ်၊ နင်တို့ နိုင်ငံခြားထွက်ဆိုတာမျိုး အမြဲပြောတာ။ ငါက ပြန်လာလို့မရတော့ဘူး၊ ပြန်လာရင်တောင် အသက်ရှင်လျက် ပြန်မလာဘူးတဲ့” ဟု ကိုနေထက်၏ ကျောင်းနေဖက် သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ မိန်းကလေးတစ်ဦးက ပြောသည်။

PDF တစ်ဦးဖြစ်ချင်လွန်းသည့် ကိုနေထက်တစ်ယောက် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်နယ်မြေ ရောက်ကာ စစ်သင်တန်းတက်သည်။ ခေါင်းမာပြီး ဘုကျကျ စကားပြောတတ်သော်လည်း အနစ်နာခံချင်စိတ်ရှိသည်ဟု 96-Soldiers အဖွဲ့မှ ရဲဘော်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ကိုဉာဏ်ကြီးက ဆို သည်။

“တစ်ခုခုဆို တိုက်မယ်ခိုက်မယ်ဆို သူပဲလုပ်ချင်တာ။ ကျွန်တော်ဆို မိုင်းကြောက်တယ်၊ သင်တော့ သင်ထားတယ်။ မလုပ်ရဲဘူး။ မိုင်းဆင်ရင် သူကိုယ်တိုင် အစအဆုံးလုပ်တယ်” 

အသားဖြူဖြူ၊ အရပ်ရှည်ရှည်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်တောင့်တင်းသည့် ကိုနေထက်ကို ကွန်မန်ဒိုဟု သူငယ်ချင်းများက နာမည်ပြောင်ပေးထားသည်။ မိဘများနှင့် ပုံမှန်ဖုန်းပြောတတ်သည်။ အရက်၊ ဆေးလိပ် လုံးဝမသောက်ပေ။ ခေါင်းမာတတ်သည့် အကျင့်လည်းရှိသည်။

“ရှေ့တန်းသွားရင်းဖြစ်ဖြစ် ကျွန်တော်နဲ့တူတူ ရှိရင်ဖြစ်ဖြစ် မင်းသိပ်မရဲနဲ့၊ ဘာပဲလုပ်လုပ် ခေါင်းမမာနဲ့၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု မလွန်ကဲနဲ့၊ ဒုက္ခဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာ ဒီကောင့်ကို စေတနာနဲ့ အမြဲမှာတယ်” ဟု ကိုဉာဏ်ကြီးက ပြောသည်။

“ထောင်ဖောက်ပြီး ထွက်လာတယ်။ အမှန်ဆို အဆင်ပြေတဲ့နေရာ သွားလို့ရတယ်။ ဒီကောင်မသွားဘူး။ ကျွန်တော်တို့ဆီ ပြန်လာတယ်၊ တိုက်ပွဲဝင်တယ်”

ကျည်ထိသွားသည့် အနာဂတ်တစ်ခု

တော်လှန်စိတ်ပြင်းထန်သူ ကိုနေထက် ပခုက္ကူထောင်မှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် 96 Soldiers အဖွဲ့ မှ ရဲဘော်များနှင့်အတူ အညာဒေသတွင် တိုက်ပွဲဝင်သည်။ ဝက်လက်နယ်က ရွှေပန်းကုန်းရဲစခန်းကို ဝင်တိုက်စဉ် ရင်ဘတ်ကို ကျည်ထိမှန်ကာ ကျဆုံးခဲ့သည်။​

ထောင်ဖောက်ပြေးလာပြီး တစ်လနှင့် တစ်ပတ်အကြာတွင် ကိုနေထက် ကျဆုံးသွားခြင်းဖြစ်သည်။​ ကိုနေထက်အလောင်းကို သုံးရက်ထားပြီး ဆွမ်းကပ်သည်။ နိုင်ငံရေးအခမ်းအနားဖြင့် ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်သည်။ အညာမြေက ကိုနေထက်အသုဘတွင် ဒေသခံအများအပြား လိုက်ပါပို့ ဆောင်ကြသည်။

ကန္တာရပင်များအလယ်က သုသာန်သွားရာလမ်းတစ်လျှောက် သူငယ်ချင်းရဲဘော်အချို့ ကိုနေထက်၏ အလောင်းကို ထမ်းလာသည်။ နောက် တွင် ဒေသခံလူထု လိုက်ပါလာကြသည်။ သေနတ်လွယ်ထားသည့် PDF ရဲဘော်များ၏ မျက်နှာတွင် ကြေကွဲမှု အရိပ်အယောင်များ စွန်းထင်းနေသော်လည်း တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်ပင်။​ အာဏာရှင်တော်လှန်ရေး သံမဏိစိတ်ဓာတ်က ဖုံးလွှမ်းနေဟန်ရှိသည်။​

လူငယ်တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း ကိုနေထက်တစ်ယောက် သေဘေးကို ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ခဲ့ဟန် မရှိပေ။ သူသေလျှင် ဆွမ်းမကပ်ရန်ပင် သူ ငယ် ချင်းများကို မှာကြားခဲ့ဖူးသည်။

ကိုနေထက်၏ မိဘများလည်း ထိုအရေးကို ကြိုတင်တွက်ဆထားပြီးဖြစ်သည်။​ စစ်အာဏာရှင်ကို တော်လှန်သော အသက် ၂၀ အရွယ် သားဖြစ်သူကြောင့် နေအိမ်ချိပ်ပိတ်ခံရပြီးဖြစ်သည်။ တစ်နေ့နေ့တွင် သူ့သား၏ နာရေးသတင်းရောက်လာနိုင်သည်။

“ထောင်ကထွက်လာပြီး တိုက်ပွဲတွေ အများကြီး တိုက်သင့်သေးတယ်။ နည်းနည်းပဲ တိုက်ရသေးတယ်။ ကျသွားတော့ စိတ်မကောင်းဘူး။ တိုက်ပွဲမှာ ကျတာဖြစ်လို့ ဦးတို့ကျေနပ်တယ်” ဟု ကိုနေထက်၏ဖခင်က ပြောသည်။

အသက်ငယ်ငယ် အသားဖြူဖြူ အရပ်မြင့်မြင့်နှင့် ဥပဓိရုပ်ကောင်းသူ ရန်ကုန်သားလူငယ်လေးတစ်ယောက် အညာမြေတစ်နေရာတွင် အပြီး အပိုင်ခေါင်းချသွားပြီဖြစ်သည်။

ထောင်ဖောက်ပြေးလာပြီးနောက် ကိုနေထက်တွင် ပြင်းပြသောဆန္ဒတစ်ခု ရှိနေသည်ဟု 96 Soldiers အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ကိုဇေယျာလွင်ထံမှ သိရသည်။

“ထောင်ထဲမှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ သူ့ကောင်မလေးနဲ့ ရဲဘော်တွေကို သွားပြန်ကယ်ချင်တာ” ဟု ကိုဇေယျာလွင်က ပြောသည်။myanmar now

PDF ထောက်ပို့လုပ်ငန်းနှင့် ရိက္ခာခြောက်

ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း ရှေးတန်းတစ်နေရာတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ကို ခုခံစစ်ဆင်နေသူတစ်ဦးက ဗိုက်ဆာလျှင် အိတ်ထဲမှ ရိက္ခာခြောက်ကို ထုတ်ပြီး စားလိုက်သည်။

ရဲဘော် ၅၁ ဟု အမည်ဝှက်ပေးထားသော ထိုစစ်သည်က ဗုံးတပ်ဒရုန်းသုံးစွဲပြီး တိုက်ပွဲဝင်နေသည့် Federal Wings တပ်ဖွဲ့မှ ဖြစ်ပြီး ရန်သူစခန်းနှင့် နီးသည့်နေရာတွင် မီးဖိုရန် အခြေအနေမပေးပေ။

“ရန်သူနဲ့လည်း ၁ ကီလိုမီတာ၊ ၂ ကီလိုမီတာပဲ ဝေးတော့ ချက်ပြုတ်စားသောက်ဖို့က အဆင်မပြေဘူး” ဟု ရဲဘော် ၅၁ က ပြောသည်။

သူ၏ရိက္ခာခြောက်မှာ ကြက်သားကို ဆား၊ ချင်းတို့နှင့် ပေါင်းပြီးနောက် အခြောက်ခံကာ အိပ်သွပ် ထုပ်ပိုးထားခြင်းပင်။

“အသင့်စားသောက်ကုန်တွေက သယ်ယူရလွယ်တယ်ဗျာ။ ထုတ်ပိုးမှုပုံစံကလည်း ကောင်းတယ်။ ရေနဲ့ မျှောချပြီး စားလိုက်ရင် အဆင်ပြေတယ်” ဟု ထိုရဲဘော်က ဆိုသည်။

လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်နေသူတို့အတွက် လက်နက်ခဲယမ်း အရေးကြီးသကဲ့သို့  သင့်လျော်သည့် စားနပ်ရိက္ခာကလည်း မရှိမဖြစ် လိုအပ်နေရာ ထိုအချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သည့် ထောက်ပို့လုပ်ငန်းမှာ လွန်စွာ အရေးပါနေသည်။

ရိက္ခာခြောက် ထုတ်လုပ်ရေး

ကြက်သား၊ အမဲသားတို့ကို အသင့်စားသုံးနိုင်စေရန် စီမံချက်ပြုတ်ပြီး ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင်ရှိ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) တပ်ဖွဲ့များ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များထံ ပေးပို့သည့် လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ဦးဆောင်နေသူတစ်ဦးမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကလောမြို့မှ ကိုအောင်ရဲပြည့် ဖြစ်သည်။ 

အသားကို Pressure Cooker ခေါ် လေလုံပေါင်းအိုးနှင့် ပေါင်းပြီး အခြောက်ခံထားခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ရိက္ခာထုပ်ကို ဖောက်ပြီး အသင့်စားသုံးနိုင်သည့်အဆင့်ဖြစ်ရန် စီမံထားသည်ဟု သိရသည်။

လတ်တလောတွင် ကုန်ကျစရိတ် သက်သာရေး၊ သန့်ရှင်းရေးတို့ကို ဦးစားပေးထားသည့် ရိက္ခာခြောက်ကို လေစုပ်အိတ်ပိတ်စက်သုံးပြီး ထုပ်ပိုးထားသည်။

အသားခြောက်များကို ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ၏ တပ်မဟာ ၆  နယ်မြေရှိ ကော်ဘရာစစ်ကြောင်း၊ ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ KNDO ၏ တပ်ရင်းတစ်ခု၊ ပဒေသာပင်အဖွဲ့တို့ကို ထောက်ပံ့ပေးနေသည်ဟု ကိုအောင်ရဲပြည့်  က ပြောသည်။

“သူတို့ စားရတာ အဆင်ပြေတယ်။ အချိန်မကုန်တော့ဘူး။ နောက်ပြီး အရင်လို အသားချို့တဲ့တာ မဖြစ်တော့ဘူးဆိုပြီး ကြားရတယ်” ဟု Ride Behind Kalaw ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို တည်ထောင်ခဲ့သူ ထိုလူငယ်က ဆိုသည်။

ရိက္ခာကူညီသည့် အစီအစဉ်ကို စက်တင်ဘာလတွင် အစပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး တစ်လအတွင်း ရဲဘော် အယောက် ၅၀၀၀ အတွက် ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ 

စစ်ကောင်စီတပ်၏ရန်ကြောင့် နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးလာရသူများ၊ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ တစ်ခုခုကြောင့် အနားယူနေရသည့် PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များက သူ၏လုပ်ငန်းတွင် လုပ်အားပေးနေသည်ဟု သူက ပြောသည်။ 

“ဒီလုပ်ငန်းက လူအင်အားတော်တော်ကုန်တဲ့ လုပ်ငန်းဗျ။  သူငယ်ချင်းတွေ၊ မိတ်ဆွေတွေ၊ သူတို့ ကူညီလုပ်ပေးကြတယ်။ ကူညီမယ်၊ ထောက်ပံ့မယ်ဆိုတဲ့ သဘောနဲ့ လာလုပ်နေကြတာ။ ညနေဆို ပြန်သွားတယ်၊ မနက်ဆို ပြန်လာတယ်။ ဒီတိုင်းပဲ လည်နေတာ။ တစ်ပတ်ကို တစ်ရက်နားတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။

“သူတို့ အသားမစားရတာ ကြာပြီ။ အစားအစာချို့တဲ့တယ်။ ဒါမျိုးတွေ အများကြီး အမြဲတမ်း ကြားနေတော့ ဒီအတွက်ကို ဘာကူနိုင်မလဲ စဉ်းစားတဲ့အခါကြတော့ စာတွေဖတ်လုပ်ရင်းကနေ ကြာကြာခံမဲ့ အစားအစာ ဘာလုပ်မလဲဆိုတော့ အသားခြောက်လုပ်မယ်။ အမြန်ဆုံးနဲ့ ကြာရှည်အခံဆုံးထားလို့ရမယ်။ စမ်းကြည့်မယ်ဆိုပြီး ဒါကို စဖြစ်တဲ့သဘောပါ”  

တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကို ဝိုင်းဝန်း ထောက်ပံ့ကူညီနိုင်ရန်အတွက် ရိက္ခာခြောက် ထုတ်လုပ်သည့် နည်းပညာကိုလည်း သူက မျှဝေနေသည်။

ထောက်ပို့သမား ဖြစ်လာခြင်း

ကိုအောင်ရဲပြည့်သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် NLD ပါတီဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကာလတွင် မဲဆွယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် တက်တက်ကြွကြွပါဝင်ခဲ့သလို ရွေးကောက်ပွဲအပြီး စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်လာသည်။

ကိုအောင်ရဲပြည့်ကို ပုဒ်မ (၅၀၅) နှင့် အမှုဖွင့်ထားကြောင်း ရုပ်မြင်သံကြားကတစ်ဆင့် ကြေညာခဲ့သည့် စစ်ကောင်စီက သူပိုင်ဆိုင်သည့် နေအိမ်၊ လုပ်ငန်းတချို့ကို သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ သူ၏ အဆောက်အအုံနှင့် လုပ်ငန်းတချို့တို့လည်း မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံထားရသည်။

အမှုဖွင့်ခံထားရသူတစ်ဦး၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများ ထိုသို့ ဖြစ်ပျက်သွားရသည့် အကြောင်းရင်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး Myanmar Now က ဆက်သွယ် မေးမြန်းရန် ကြိုးပမ်းသော်လည်း စစ်ကောင်စီ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူတို့နှင့် ဖုန်းအဆက်အသွယ် မရသေးပေ။

ထိုသို့ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ကြုံနေရသည့် ကိုအောင်ရဲပြည့်သည် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီကို ဖယ်ရှားမည့် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးတွင် အရေးပါသည့် ထောက်ပို့လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူတစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။

“လိုအပ်တာတွေက အများကြီးဖြစ်မှာပဲ၊ ဒါပေမဲ့ တော်လှန်ရေးထဲမှာ ကိုယ်လုပ်နိုင်တာ ဘာလဲဆိုတာ ကြည့်ပြီး စဉ်းစားကြတာပေါ့” ဟု ကိုအောင်ရဲပြည့်က ဆိုသည်။

အာဏာသိမ်းမှုဆန့်ကျင်သူတို့ကို စစ်ကောင်စီက အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရာမှ ပေါ်ပေါက်လာသည့် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး ၂ နှစ် ပြည့်တော့မည့် အချိန်တွင် ခုခံစစ်က ဆက်လက် ကြီးထွားလာနေပြီး ထောက်ပို့လုပ်ငန်းသည် အရေးကြီးသည့် ကဏ္ဍ ဖြစ်လာသည်။

ပြည်သူများ၏ အခွန်ငွေ၊ နိုင်ငံ၏ အရင်းအမြစ်တို့ကို ထိန်းချုပ်ထားသည့် စစ်ကောင်စီက ထောက်ပို့လုပ်ငန်းကို ယခင်အတိုင်း အရှိန်မပျက် လုပ်ဆောင်နေသလို စစ်ကောင်စီတပ်သားတို့ကလည်း ပြည်သူတို့၏ ရိက္ခာ၊ ငွေကြေး၊ အသုံးအဆောင်၊ ပစ္စည်း လုယူ ခိုးယူနေခြင်းမှာ ဒေသအသီးသီးတွင် နေ့စဉ် ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။

ပြည်သူများထံမှ အလှူခံရပ်တည်သည့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များမှာ အကူအညီလိုအပ်ချက် ကြီးမားနေဆဲ ဖြစ်သည်။  

နိုင်ငံအနှံ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ကို လက်နက်ကိုင် တော်လှန်နေကြရာ PDF တွင် တပ်ရင်းပေါင်း ၂၅၀ ကျော် ရှိလာသည်၊ ဒေသကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့အရေအတွက်လည်း ၄၀၀ ကျော်လာပြီဟု အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနထံမှ သိရသည်။

တော်လှန်ရေးသမား ရိက္ခာ

ရှေ့တန်းဒေသသို့ ဆန်၊ ဆီ၊ ဆား၊ ငရုတ်၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီ ပုံမှန် ရောက်ရှိသည်ဟု ကရင်ပြည်နယ်တွင် တာဝန်ကျသည့် PDF ရဲဘော်တစ်ဦးက ပြောသည်။

တိုက်ပွဲမရှိ၊ ရန်သူစခန်းနှင့် ဝေးကွာသည့် အခြေအနေတွင် ချက်ပြုတ်စားသောက်နိုင်သည်၊ တောအရပ်တွင် အလွယ်တကူ ရရှိနိုင်သော အသီးအရွက်များကိုလည်း ရိက္ခာအတွက် အားထားရသည်ဟု ဆိုသည်။

“အပေါဆုံးက ငှက်ပျောအူတို့၊ မျှစ်တို့။ ငှက်ပျောပင်တွေက အပေါဆုံးပါ။ ငှက်ပျောပင်တွေ၊ ငှက်ပျောဖူးတွေ တစ်ခါတလေ သုပ်စားတယ်၊ ပြုတ်တယ်၊ ဟင်းချိုလုပ်ရင် လုပ်တယ်” ဟု ထိုရဲဘော်က ဆိုသည်။ 

အသားခြောက်များရောက်လာသဖြင့် အစားအသောက် ပိုမို အဆင်ပြေသွားသည်ဟု သူက ပြောသည်။

“အသားမစားရတာလည်း ကြာသွားပြီ။  အသားခြောက်တွေကို ထမင်းနဲ့ စားတယ်၊ ရေနွေးလေး ပြန်ဖျော်ပြီးတော့ ပြန်ကြော်ရင် ကြော်တယ်၊ သုပ်စားရင် စားတယ်၊ အမျိုးမျိုးလုပ်စားလိုက်လို့ရတယ်” ဟု သူက ရှင်းပြသည်။

နိုင်ငံတကာစစ်တပ်များတွင် ရှေ့တန်းထွက်သူများအတွက် ပေးပို့သည့် အသင့်စားရိက္ခာမှာ လွန်စွာ အမည်စုံလှသော်လည်း ယခုမှ တည်ထောင်လိုက်သော PDF တပ်အတွက် ထောက်ပို့လုပ်ငန်းမှ ထွက်ပေါ်လာသော အသင့်စားရိက္ခာခြောက်တွင် ဖွယ်ဖွယ်ရာရာ မပါဝင်သေးပေ။

Federal Wings တပ်ဖွဲ့ဝင် ရဲဘော် ၅၁ အတွက်မူ ချက်ပြုတ်ပြင်ဆင်ခြင်းမပြုလျှင်လည်း စားသုံးနိုင်သည့်၊ လတ်တလော ရရှိနေသည့် စားနပ် ရိက္ခာခြောက်သည် ရှေ့တန်းဒေသအတွက် လွန်စွာ အဆင်ပြေနေသည်။ 

ရှေ့တန်းထွက်သူများသာမက နောက်တန်းတွင်နေသူများလည်း ကူညီဆောင်ရွက်ပေးမှ အောင်မြင်မည့် တော်လှန်ရေးဖြစ်သည်၊ ဝိုင်းဝန်းထောက် ပံ့သူများကို ကျေးဇူးတင်သည်ဟု သူက ဆိုသည်။ 

“ထောက်ပို့တွေ အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်နေတယ်။ သူတို့မရှိဘဲ ကျွန်တော်တို့ မရပ်တည်နိုင်ဘူး” ဟု ရဲဘော် ၅၁ က ပြောလိုက်သည်။ myanmar now

« Older Entries